Neredeyze on yıl önce neredeyse tamamen yok olan bogong güvesinin (Bogon moth) büyük göçü, yıldızları örtecek kadar yoğun sürüler halinde Avustralya’nın iç kesimlerinden alplık mağaralarına doğru yeniden başladı. Kuraklık ve pestisit kullanımı nedeniyle 2017 yılında popülasyonunun yüzde 99,5’i ortadan kaldırılan bu türün geri dönüşü, bilim insanlarını sevindirdi.
Bir zamanlar Avustralya baharının her yıl görülen bir parçası olan büyük göç, milyonlarca böceğin ülkenin doğu kıyısından geçerek daha serin bölgeleri aramasıyla gerçekleşiyordu. Ancak kuraklık, pestisitler ve yaşam alanlarının yok edilmesiyle tetiklenen bu çöküş, türün neredeyse tamamen ortadan kalkmasıyla sonuçlandı.
Mağaraları saran güve örtüsü
Son yıllarda devam eden göç sırasında bilim insanları, mağaralara çok az sayıda güvenin geldiğini görüp şok oldu. Avustralya’daki korumacı biyolog Marissa Parrott, “Ofisimde sevinç gözyaşları döktüm çünkü bu doğanın olması gerektiği gibi bir şey,” dedi.
“İnsanlar tekrar o büyük sürüleri fark ediyor. Bence doğanın en büyük gösterilerinden biri olan buna sevinebilirler.”
Marissa Parrott, Korumacı Biyolog
Bir yılın iyi geçtiği dönemlerde dört milyar veya daha fazla güvenin iç kesimdeki sıcağı kaçırıp Avustralya’nın doğusundaki alplık mağaralarında sığınma aradığı kaydedildi. Parrott, “Çok sayıda bogong güvesi o kadar çok gelir ki, yukarıdan geçerken yıldızları ve ayı örter,” diye konuştu.
Gök cisimleriyle yön bulma
Fotoğraflar, tehlike altındaki güvelerin mağaralarının içinde birbirine o kadar sıkışık bir şekilde toplandığını gösterdi ki altındaki kayayı görmek imkânsızdı. Western Sydney Üniversitesi böcek araştırmacısı Eleanor Drinkwater, “Dağlara ve bu mağaralara girerler, orada güzel bir karo deseni oluştururlak,” dedi.
“Duvarları çok yoğun bir güve battaniyesiyle kaplarlar. Hava soğumaya başlayana kadar orada kalırlar ve üreme alanlarına geri dönerler.”
Eleanor Drinkwater, Western Sydney Üniversitesi Araştırmacısı
Göçü uzun yıllardır bilim insanlarını büyüleyen bu türün, ömründe yalnızca bir kez yaptıkları bu yolculukta yönlerini nasıl buldukları konusunda gizemini koruyor. Bogong güveleri, örümcekler, salyangozlar ve solucanları da içeren omurgasız canlılar arasında böyle uzun yolculuklarda gök cisimleriyle yön bulma yeteneğine sahip ilk grup olarak ortaya çıktı.
Ekosistemdeki kritik rolü
Bogong güvelerinin bitkilerin polen yaymasına yardımcı olduğu ve ayrıca kritik tehlike altındaki mağaralarda yaşayan bir marsupial olan dağ cücesi possum için önemli bir besin kaynağı olduğu düşünülüyor. Drinkwater, “Avustralya ekosistemleri için çok, çok önemliler,” dedi.
Güvelerin stadyum ışıklarına çekilmesi, 2000 Sydney Olimpiyatları’nda büyük karmaşa yaratmıştı. Hava durumu uzmanları, etkinin kapanış töreninin ağır yağmurla ıslanacağı uyarısında bulundu; ancak radarın bogonglardan oluşan bir bulutu yakaladığını fark etti.
İyileşme süreci ve gelecek kaygıları
Nüfus çöküşünden sonraki yıllarda göç devam etse de, bilim insanları bu yolculuğu tamamlayan çok az güve sayısı karşısında şok oldu. Drinkwater, “İnsanlar mağaralara girip neredeyse hiç güve bulamıyor ve şok içinde kalıyordu,” dedi.
Araştırmacılar, bogongların geri dönüşüne neyin katkı sağladığını daha iyi anlamaya çalışırken, art arda gelen yağışlı havanın buna yardımcı olmuş olabileceğini düşünüyor. Ciddi bir El Niño’nun yaz boyunca sıcaklıkları fırlatması öngörülüyor ve bilim insanları bu toparlanmanın kısa sürmemesini umuyor.
“Geri dönmüş olmaları harika ve gerçekten geri dönmüş olmaktan heyecanlıyız. Ancak yine de hala onların için endişeliyiz.”
Eleanor Drinkwater, Western Sydney Üniversitesi Araştırmacısı
Bu arada, mağaraların duvarlarını tamamen saran güve sürülerinin geri dönüşü, Avustralya’da doğal mirasın korunması konusunda yeni bir umut ışığı yakmış durumda.
İlk yorumu siz yazın
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.