Chicago O’Hare Uluslararası Havalimanı’ndaki bir bilgi panosu, Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) 13 Kasım 2026’da tüm kalkış uçuşları için ülke çapında bir yerinde durdurma emri vermesinin ardından.
Jacek Boczarski/Anadolu via Getty Images
13 Kasım 2026’da Federal Havacılık İdaresi’nin, on yıllardır kullanılan hava trafik iletişim sistemlerindeki arızalar nedeniyle ABD’deki tüm iç hat uçuşlarını durdurmasıyla binlerce yolcu mahsur kaldı. Güney Karolina Üniversitesi Bilgi ve İletişim Fakültesi’nde akademisyen olan kriz iletişimi uzmanı Shannon A. Bowen, The Conversation’ın Siyaset ve Hukuk İşleri Editörü Naomi Schalit ile Trump yönetiminin bu krizin ilk gününü nasıl ele aldığını konuştu.
Kriz iletişiminin temel bir ilkesi var mı?

İlk ilke, hızlı ve doğru bir şekilde tepki vermektir; o an bilinen her şeyi dürüstçe ama her zaman hızla aktarmak gerekir. Çünkü bilgi toplamak için gecikilirse bir boşluk oluşur ve bu boşluğu dolduran bilgi doğru olmayabilir. Bu da doğru kriz iletişiminin düşmanıdır. Bu yüzden, çok az bilgi biliniyor olsa bile her zaman hızlı konuşmak ve en yetkin, kesin kaynak olmak gerekir.
Yerinde durdurma gününde ne gördük?
Bir kriz patlak verdi ve yönetimin takdiriyle çok hızlı bir tepki verdiler; o an bilinen bilgileri, yerinde durdurmanın nedeninin daha sonra açıklanana kadar pek bilinmemesine rağmen, o anki durumda bildiklerini aktardılar.
İçişleri Bakanı Markwayne Mullin ile yapılan o öğleden sonraki kısa basın toplantısından bahsediyor musunuz?
Mullin sürekli olarak “hiçbir kötü niyetli durumun” söz konusu olmadığını tekrarladı. Bir kriz iletişimi uzmanı olarak, gerçekten kötü niyetli bir durum yoksa, böyle bir ihtimali gündeme getirmek istemezsiniz. Ancak tam da bu kavramı ve fikri ortaya atarak, “kötü niyetli bir durum yok” söylemi birçok kanalda yayıldı ve bir tartışmayı yatıştırmak yerine tartışmanın merkezine oturdu.
“Kötü niyetli bir durum yok” demek, aslında kötü niyetli bir durumun varlığını teyit etti; hatta bu kötü niyetlilik, soruna neden olduğunu iddia ettikleri hava trafik kontrol sistemlerindeki yönlendiricilerin kötü yönetilmesinden ibaret olsa bile. Bu fikri gündeme getirerek, olayın arkasında başka aktörlerin de olabileceği, bunun bir siber saldırı olabileceği düşüncesini akla getirdi. “Bunun bir siber saldırı değil, bir donanım arızası olduğuna dair kanıtlarımız var” demek daha iyi olurdu.
Kriz iletişimi uzmanı olarak bakıldığında, Mullin ve Ulaştırma Bakanı Sean Duffy’nin daha sonraki basın toplantısı nasıl geçti?
Alınan soruları doğru bir şekilde yanıtladılar. Bildikleri kadarıyla bize bilgi verdiler.
Ancak krizin boyutunu küçümser gibi görünüyorlardı; çünkü unutmamak gerekir ki seyahat eden halk sadece iş toplantılarına gitmeye çalışan insanlardan ibaret değil.
Maç takımları mahsur kaldı. SEC’deki tüm Cumartesi futbol maçları aksadı. Ülkenin diğer bölgelerinde de benzer aksamalar olmuş olabilir, ancak biz Güneydekiler için SEC futbolu Cumartesi günleri neredeyse dini bir deneyimdir. Neyse ki Güney Karolina Üniversitesi futbol takımı daha önce uçmuştu. Fakat bando ekibimiz bu krizde mahsur kaldı. Dolayısıyla böyle bir olayın çok sayıda yan etkisi oldu ve bu bana olayın sadece bir kriz değil, felaket boyutunda acil bir durum olduğunu gösteriyor.
Eğer bize söylendiği gibi sadece yönlendiriciler aşırı yüklenmiş olsaydı, bu durumu neden daha önce bilip yönlendiricileri bir gece önceden veya Cuma gecesi, seyahat edenlerin çoğu havadan uzaklaştıktan sonra yeniden başlatmasınlar?
Mullin ve Duffy’nin oraya çıkarak yapması gereken neydi?
Halkı tehlike hakkında bilgilendirmek, bunun nedenini, sorunun boyutunu ve sorunu çözmek için ne yaptıklarını açıklamak. Sürekli olarak hava trafik kontrol sisteminin tüm altyapısını onarmak için 30 milyar dolar ve daha fazlasına ihtiyaç duyduklarını duyuyoruz; bu harika bir şey, ama şu anda ne yapıyorlar?
Hava’daki uçuşların, tam şu anda, yerinde durdurmadan bir dakika önceki uçuşlardan daha güvenli olduğunu nereden biliyoruz? Bu bilgiye sahibiz mi? Bu soruyu uygun şekilde ele aldıklarına dair güvenim yok. Seyahat eden halkın şu anda kendini tamamen güvende hissettiğini veya varış noktalarına ulaşacaklarına dair yeterli bilgi aldığını düşünmüyorum.
Basın toplantısına siyaseti de dahil ettiler, değil mi?
Bu, yapmaya yetkileri olan bir şey. İkisi de siyasi atamalar ve kabine üyeleri. Bu yönünü anlıyorum, ancak bu sorunu çözmek için daha fazla paraya ihtiyaç duyduklarını siyasi bir söyleme dönüştürmeden önce seyahat eden halkın endişelerini daha açık bir şekilde ele alsalardı diye düşünüyorum. Bunu düzeltmek için daha fazla paraya ihtiyaç duyduklarını biliyoruz ve Amerikan vergi mükelleflerinin de sorunun farkında olup bu düzeltmeleri finanse etmeye istekli olduğundan eminim. Ancak daha acil olan soru şu: Havalimanlarında mahsur kalan tüm bu insanlara ne olacak?
Bu krizin öncü işaretleri var mıydı?
Benim görüşüme göre evet. Yaklaşık üç yıl önce hava trafik kontrol sorunları nedeniyle başka bir yerinde durdurma yaşanmıştı. Kriz iletişimi alanında buna “prodrom”, yani daha büyük ve yaklaşan sorunların bir uyarı işareti deriz. Bu tür uyarı işaretlerini görmek, durumun daha da kötüleşebileceğini düşünmemiz için bir neden oluşturuyor.
Duffy, 13 Kasım’da hava trafik altyapısının durumu nedeniyle “daha fazla” yerinde durdurma yaşanacağını söyledi. Yönetime gelecekteki iletişimleri hakkında bir tavsiyeniz olsaydı, ne derdiniz?
İmkân dahilinde önceden iletişim kurmalarını söylerdim. Yani bir yerinde durdurmayı düşünüyorsanız bile, halka bir duyuru yapmak iyi olabilir ki insanlar tatil uçuşları için havalimanına gitmesinler; belki bir veya iki hafta erteleyebilirler. Ayrıca havayolu sektörü temsilcileriyle konuşup “İşte düşündüklerimiz bunlar. Bizimle işbirliği yapabilir misiniz? Seyahat eden halk için bunu nasıl daha iyi hale getirebiliriz?” demek de faydalı olabilir. Ayrıca, 22 yönlendiriciden 17’si arızalıysa, neden sadece etkilenen havalimanlarında kısmi bir yerinde durdurma yapmadılar da ülke çapında bir durdurma uyguladılar?
Son aptalca sorum: Kriz iletişimi uzmanlarının 13 Cuma günü hakkında bir teorisi var mı?
Bunu daha çok bir batıl inanç olarak görüyoruz, ancak 13 Cuma günlerinde gerçekten de çok fazla olayın yaşandığını fark ettim. Bu bir plasebo etkisi olabilir ya da kötü bir şey olmasını beklediğimiz için onu aradığımızdan olabilir. Ama o gün her zaman bir tür olayın yaşandığı görülüyor. Ayrıca kurumlar da genellikle kötü haberleri 13 Cuma gününe saklarlar; çünkü “kötü haber bekleniyor” derler. İnsanlar 13 Cuma’da olumsuz şeylerin ortaya çıkacağını varsayar, bu yüzden şok etkisi o kadar büyük olmaz.
- Hava yolu seyahati


Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔




1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.