Zayıf Kemikler Hızlı Beyin Yaşlanmasıyla İlişkilendirildi: İlk Boylamalı Çalışma

Yaşamımız ilerledikçe kemiklerin zayıflaması ve beynimizin yavaşlaması gibi kaçınılmaz değişimler fark ediliyor. Peki, bunlardan biri diğerinin bir göstergesi olabilir mi?

Amerika’daki Johns Hopkins Üniversitesi (JHU) ekipli araştırmacılar, omurilikteki düşük kemik yoğunluğu (BMD) ile taramalarda görünen iki beyin hasarı işareti de dahil olmak üzere bilişsel gerileme belirtileri arasındaki ilişkiyi inceledi.

Radiology dergisinde yayımlanan çalışmada, sonuçlar kemiklerin zayıflamasıyla hızlı beyin yaşlanması işaretleri arasında bir ilişki olduğunu gösterdi; bunlara beyaz madde yapısındaki değişimler ve bilişsel gerileme hızındaki artış dahildi.

“Bu çalışma, temel vertebral kemik yoğunluğunu beyaz madde yapısındaki değişimlerle, beyaz madde hiperintensite ilerlemesiyle ve bilişle bağlayan ilk boylamalı ikincil analizdir,” diyor JHU’dan radyolog Shadpour Demehri.

“Hem görüntüleme hem de klinik değerlendirmeleri kullanan bu kapsamlı çalışma, temel kemik yoğunluğunun yaşa bağlı beyin dejenerasyonunun hem işlevsel hem de görüntüleme ölçütleriyle ilişkili olduğu konusunda net bir sinyal veriyor.”

Çalışma, verileri zaten uzun süredir devam eden bir sağlık araştırı projesinin parçası olarak toplanmış 715 katılımcıyı içeriyordu. Göğüs taramalarına ek olarak bu kişiler düşünme ve hafıza testlerinden geçti; birkaç yıl sonra ise beyin taramaları ve bilişel testlerle takip edildi.

Göğüs BT taramalarından BMD değerlerini almak için araştırmacılar, özel olarak geliştirilmiş bir yapay zeka algoritması kullandı. Kemik yoğunluğu, kalsiyum gibi minerallerin varlığıdır; kemikte daha az varsa kemik zayıflar ve kırılması daha kolay hale gelir.

“Tani görüntüleri, AI’ın şimdi birden fazla organ sisteminde ölçekli biçimde sentezleyebileceği muazzam miktarda veri içeriyor,” diyor Demehri.

“Bu, geleneksel olarak izole biçimde incelenmiş var olan yaşa bağlı patolojileri birbirine bağlamak ve ortak biyolojik yollar ile potansiyel ortak nedensel mekanizmaları belirlemek için sağlam, yeni mümkün kılınmış bir fırsat yaratıyor.”

Beynin bazı bölgelerinde daha düşük BMD, taramalarda parlak noktalar olarak beliren ve hasarlı dokuyu ortaya çıkaran daha çok beyaz madde hiperintensitesiyle ilişkilendirildi.

Düşük BMD aynı zamanda diğer alanlarda beyaz madde fraksiyonel anisotropisi ile de ilişkiliydi; bu zayıf bir beyin yapısının göstergesidir.

Bu hasar işaretlerinin görüldüğü beyin bölgeleri daha önce yürütücü işlevlerle (genel organizasyon), çalışma hafızası ve dikkatle ilişkilendirilmişti.

Düşünme testlerindeki puanlardaki hızlı gerileme de düşük BMD ile ilişkiliydi.

Araştırmacılar, burada zayıf kemiklerin bilişsel gerilemeye neden olduğu yönünde yeterli kanıt olmadığınu ve muhtemelen her ikisini de yönlendiren başka bir faktörün söz konusu olduğunu vurgulamaya çalışıyor.

“Bu çalışma nedensellik üzerine değil; bunun yerine hem kemik hem de beyin dejenerasyonuna yol açabilecek bir metabolik sendromun gözlemlenmesi üzerinedir,” diyor Demehri.

“Çalışmada gözlemlenen eşzamanlılık, doğrudan kemikten beyine etki yerine insülin direnci, dislipidemi ve menopoz değişimi gibi yaşın metabolik sürücülerini yansıtabilir.”

Katılımcıların birkaç yıl boyunca izlenmesi çalışmanın artısı olsa da, burada gözlemlenen hızlı beyin yaşlanmasının gerçekten teşhis edilen sağlık sorunlarına demans gibi evrilip evrilmediğini görmek için uzun vadeli araştırmalar gerekli.

Bu verilerin kullanılabilecek yollarından biri, BMD değerlerine dayanarak bilişsel gerileme ve ilgili durumlar için yüksek risk taşıyan kişileri taramaktır. Ancak böyle öngörülerde bulunabilmek için çok daha fazla veri toplanıp analiz edilmesi gerekecek.

Araştırma ayrıca şunu gösteriyor ki: biraz ek eğitim ve yapay zeka destekli incelemeyle, mevcut tıbbi verilerin geniş havuzundan başka içgörüler ortaya çıkarılabilir.

“Göğüs BT’si; akciğer kanseri taraması, kalsiyum skorlaması, nodül takibi ve birçok diğer gösterim için yapılır,” diyor JHU’dan radyolog Sara Momtazmanesh.

“Bu taramalar, bilişsel işlev kaybıyla ilişkili olan göğüs omuriliğinden kemik yoğunluğunun tesadüfen ölçülmesini sağlayabilir.”

Araştırma … dergisinde yayımlandı.