Öğleden 12.45’i birkaç dakika geçtikten sonra, 300 metrelik bir misinanın geri kalanı geriliyor. ABD’nin doğu kıyısındaki Delaware Körfezi’nin yeşile çalan bulanık yüzeyinin altında, bir kum kaplan köpeğiballığı makrel parçasının yemini alıyor. Delaware Üniversitesi’nden deniz araştırmacıları, köpeğiballağın gri-kahverengi silueti ortaya çıkarken misinayı küçük bir tekneye doğru çekiyor.
Büyük bir hayvan: 225 cm (7 ft) uzunluğunda ve 90 cm gövde çevresine sahip. Ağızı açıkta, dişlerinin dişli sıralarını ortaya çıkarıyor. Araştırmacılar hızlıca çalışıyor, köpeğiballağı ölçüyor, cinsini kaydediyor ve kan ile kas örnekleri alıyor. Ardından, kalın kum kağıdımsı derisinden ve sırt yüzgecinin altından bir etiket yapıştırılıyor.
Yetişkin erkek, araştırmacıların çalışırken onu izliyor gibi görünüyor. Sonra körfeze geri indiriliyor. Güçlü bir kuyruk hareketiyle, geldiği kadar hızlı bir şekilde kayboluyor.
Binlerce kilometre uzakta, aynı sulardan toplanan kum kaplan köpeğiballıkları Abu Dhabi’deki tankları dolaşıyor; çöl şehrinin akvaryumlarında yapay resiflerin arasından ve mavi ışıklı tünellerin içinden geçiyor; ziyaretçiler gün içi biletler için 100 dolara (75 sterline) kadar çıkıyor. Onlar Delaware Körfezi’ne asla dönmeyecek.
Bununla birlikte, son yıllarda körfez – Delaware ve New Jersey eyaletleri arasında yer alan, ülkede özel endişe uyandıran bir yaşam alanı – küresel akvaryum ticareti için özel örnek toplamanın bir merkezine dönüştü.
Delaware Üniversitesi, Delaware Devlet Üniversitesi ve Rhode Island Üniversitesi’nden deniz araştırmacılarının yaptığı güncel bir çalışma, 2018’den bu yana halka gösterim için Delaware Körfezi’nden toplanan kum kaplan köpeğiballıklarının sayısının keskin biçimde arttığını gösteriyor; 2018’de iki olan sayı 2023’te 40’a ulaştı. Toplamda, 2018 ile 2024 arasında Delaware sularından akvaryumlar için 80 köpeğiballağı alındı.
Aaron Carlisle, Delaware Körfezi’nde Delaware Üniversitesi Deniz Bilimi ve Politika Fakültesi’nden diğer meslektaşlarıyla birlikte makrel yemi hazırlıyor. Fotoğraf: Maya Yang/The Guardian
Delaware Doğal Kaynakların ve Çevrenin Kontrolü Departmanı (DNREC) verilerine atıfta bulunan çalışma, Delaware Körfezi’nden toplanan kum kaplan köpekbalıklarının neredeyse tamamının yurt dışına gönderildiğini gösteriyor: En yüksek sayılar Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne giderken, diğerleri Güney Kore ve Tayland’a gönderildi. Bazıları Türkiye, İskoçya, İsrail, İtalya, Fransa ve Özbekistan dahil olmak üzere başka ülkelere, birkaçı ise Amerika Birleşik Devletleri’nde kalarak yurt dışına gönderildi.
Çalışmayı birlikte yazan ve Rhode Island Üniversitesi’nde köpekbalığı araştırmacısı olan Brad Wetherbee, “Bu [kum kaplan köpekbalıklarının özel olarak toplanması], Yellowstone’a [milli park] girip köpekleri yakalamak ve sonra onları Fransa’daki veya Orta Doğu‘daki hayvanat bahçelerine satmak gibi,” diyor.
“[Bu ülkelerin] eskiden kum kaplanları vardı. Onları kendi sularında çıkıp yakalayıp toplayabilirlerdi, ancak popülasyonları o kadar düşük ki artık bunu yapamıyorlar.”
America Birleşik Devletleri, kum kaplan köpekbalıklarının öldürülmesini onlarca yıldır kısıtlıyor; ancak son yıllarda federal ve eyalet izinlerinden oluşan bir düzenleme labirintisi aracılığıyla özel toplayıcı şirketler, bu korunan köpekbalıklarını yabani ortamdan sergileme amacıyla yasal olarak çıkarabiliyor. Bir balıkçının yakaladıktan sonra salması gereken bir köpekbalığı, bunun yerine binlerce kilometre uzaklara taşınıp yabancı bir akvaryuma yerleştirilebilir ve özel şirketler bu ticaretten kâr elde edebilir.
“Bu insanların [özel toplayıcıların] onları çıkarıp fonksiyonel olarak avlayabildiğini, o insanların [hobi amaçlı balıkçıların] ise yapamadığını nasıl söyleyebiliriz?” diyor Delaware Üniversitesi deniz bilimleri fakültesinden yardımcı profesör ve çalışmalardan birinin diğer yazarı Aaron Carlisle. “Kaygımız sürdürülebilirlikse, kaldırmanın ne kadar etki yaptığını bilmemiz gerekiyor.”
Kum kaplan köpekbalığı (ortada), Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Abu Dhabi SeaWorld’de, Mart 2024. Fotoğraf: CTK/Alamy
Sand tiger köbalıkları, korkut Görünümlerine rağmen agresif değiller ve sakin bir doğaya sahiptirler. Balık türlerinin en düşük üreme oranlarından birine sahip olan bu tür, cinsiyete bağlı olarak yaklaşık altı ile on yaş arasında cinsel olgunluğa ulaşır ve her iki üç yılda bir yalnızca bir veya iki yavru doğurur.
Bir zamanlar subtropikal ve ılıman sulara sahip kıyı bölgelerde yaygın olan bu tür, alanının büyük bir kısmında azalmıştır. Güneydoğu Asya, Batı Afrika ve Arap Denizi’nin bazı bölgelerindeki popülasyonlar, avlanma (yan av dahil) ve yaşam alanlarının bozulması nedeniyle kritik derecede düşük seviyelere düşmüştür. Bazı bölgelerde tamamen yok oldukları düşünülmektedir.
Kuzeybatı Atlas Okyanusu, türün popülasyonlarının kritik derecede tehlikedeki olmadığı az sayıdaki bölgelerden biridir; bunun nedeni büyük ölçüde federal ve eyalet korumalarıdır. Ancak popülasyon hiç resmi bir değerlendirmeye tabi tutulmamıştır ve gerçekten ne kadar sağlıklı olduğu belirlemek zordur.
Bir özel şirket, Delaware Körfezi’ndeki son dönem toplama çalışmalarının çoğunu üstlenmiştir. Florida merkezli, canlı deniz canlılarını dünya çapındaki akvaryumlar ve araştırma kurumlarına tedarik eden Dynasty Marine, 2025’te yasal yollarla bir manta balığını SeaWorld Abu Dhabi için avlamasıyla Florida’da iki partili öfkeye yol açmıştı ve Delaware’de 2021’den itibaren sand tiger köbalıklarını toplamaya başladı.
Delaware eyaletinin doğal kaynaklar ve çevresel kontrol departmanının (DNREC) bir sözcüsü, şirketin “takip eden yıllarda toplamayı artırdığını” söylüyor.
Florida’da Panama City plajı açıklarında 2025’te SeaWorld Abu Dhabi için bir dev manta balığını avlayan balıkçılar. Fotoğraf: Facebook/Planet Water USA
Guardian’ın incelediği kayıtlar, Dynasty Marine’nin 2022 ile 2024 arasında 71 balığı topladığını gösteriyor. Çalışmada ayrıca 2025’te 35 sand tiger toplama isteği kaydediliyor; bunların çoğu Çin’e gidecek.
2022 ile 2024 arasında yakalanan balıkların alıcıları arasında SeaWorld Abu Dhabi, Dubai Aquarium ve Underwater Zoo, Güney Kore’de Sea Life Busan, Tayland’da Aquaria Phuket ve Çin’de Guangzhou Ocean World yer alıyor.
Dynasty Marine’den bir yılda kaç kum kaplumbağı topladığına dair yorum istendi ancak yanıt verilmedi. Guardian’a yaptığı açıklamada şirket şunları söyledi: “Yürüttüğümüz her toplama faaliyeti, geçerli tüm federal ve eyalet izinleri ve düzenlemelerine tam uyum içinde gerçekleştiriliyor.
“Topladığımız hayvanlar en yüksek standartlarda bakım görmekte ve insan kontrolü altında yaşamaya devam etmekte; burada her yıl deniz canlıları ve okyanus korumanın önemi konusunda milyonlarca kişiyi bilgilendirme konusunda kritik bir rol oynuyorlar.”
Şirket, kafa balığı araştırmaları, deniz ineklerinin (manatee) rehabilitasyonu ve mercan restorasyon çabaları da dahil olmak üzere “çok sayıda deniz koruma, bilim ve eğitim girişimini” desteklediğini belirtiyor.
Kum kaplumbağıları halka gösterim için toplamak isteyen özel şirketlerin öncelikle ABD Ulusal Deniz Balıkçılığı Hizmeti’nden (Noaa Fisheries olarak bilinen) muafiyetli av izni alması gerekiyor. Toplama Delaware sularında yapılıyorsa, izin sahibi ardından DNREC’den bilimsel toplama izni almalı.
Noaa Fisheries, bu kafa balıklarının avlanmasına ilişkin başvuruları “her vaka özelinde” incelediğini belirtiyor.
Delaware Körfezi’nde bir erkek kum kaplumbağının karnının altından bir kan örneği alınıyor. Fotoğraf: Maya Yang/The Guardian
“Tüm kafa balığı araştırmaları ve halka gösterim için bilimsel temelli genel bir yıllık kvotamız var,” diyor Noaa Fisheries sözcüsü John Chu. “Halka gösterim izinlerini verirken bu genel kvotayı göz önünde bulunduruyoruz.”
Eyalet, izin verme konusunda federal makamları takip ediyor. DNREC, Noaa Fisheries’in onayının, “izin verilen sayıda kafa balığının kaldırılmasının sürdürülebilir olduğu konusunda eyaletin inanması için yeterli kanıt olduğunu” söylüyor.
Buna rağmen bilim insanları, popülasyonun boyutu veya eğilimi bilinmeden, kafa balıklarının bir akvaryumda halka gösterim için kaldırılmasının ne tür bir etki yaratabileceğini belirlemenin zor olduğunu savunuyor.
Endişe, Delaware’de toplanan birçok kum kaplumbağının büyük boyutundan daha da artıyor. Çoğu, vahşi doğada kalsalar yakında üreyebilecek büyük gençler veya olgunluğa yaklaşmış yetişkinler.
DNREC, son dönemde artan ele geçirmeleri “yeni ortaya çıkan bir endişe” olarak nitelendiriyor, ancak bunun üstüne harekete geçmenin federal hükümetin görevi olduğunu belirtiyor. Delaware Körfezi’ndeki kum kaplanı köpekbalıklarının sayısına ilişkin bir değerlendirmenin, özel bir koleksiyon şirketinden gelen bir izin talebine “bağlam” katacağını söylüyor.
Bu belirsizlik, köpekbalıkları Delaware Körfezi’nden ayrıldıktan sonra ne olacağı konusunu da kapsıyor. Ne DNREC ne de NOAA Fisheries, bu hayvanların hastalanıp alanlanmadığı veya öldüğü dahil olmak üzere köpekbalıklarının nihai durumunu kaydetmiyor; ancak DNREC bunun değişmesini hedeflediğini belirtiyor.
Aynı zamanda çalışmaya katkıda bulunan Delaware State Üniversitesi yardımcı doçenti Dewayne Fox, sorunun sadece bu ele geçirmelerin sürdürülebilir olup olmadığı değil, aynı zamanda ABD sularında korunan bir popülasyondan kimin yararlandığı olduğunu söylüyor.
“Habitatı koruduk, yine de eyalet dışındaki bir şirketin gelip bu hayvanları yakalayıp sonra tüm dünyaya naklederek para kazanmasına izin vereceğiz,” diyor. “Diğer herkesin bizim koruma başarımızdan yararlanması devam ediyor.”
Bu konular hakkında daha fazlasını keşfedin
- Okyanuslar
- Deniz manzarası: okyanuslarımızın durumu
- Kopekbalıkar
- Yok ol tehlikesi altındaki türler
- Tutçuluk
- Koruma
- Hayvanlar
- Gıda
- özellikler
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
İlk yorumu siz yazın
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.