Uykularla Depresyon Arasındaki Bağlantının Bizim Düşündüğümüzden Çok Daha Sıkı Olduğu

3 min okuma

Uyku ve depresyon, düşündüğümüzden daha iç içe olabilir

Vücudun uyku döngüsüyle ilişkili depresyon, antidepresanlara daha az tepki verebilir ve daha şiddetli belirtilere yol açabilir

KieferPix/Shutterstock

KieferPix/Shutterstock

Daha az bilinen bir depresyon türü, bozulmuş uyku-uyanıklık döngülerinden kaynaklanabilir ve bu durumun diğer biçimlerine göre daha şiddetli belirtilere yol açma olasılığı daha yüksektir. Circadian depression (sirkadiyen depresyon) olarak adlandırılan bu tür, ışığa ve karanlığa maruz kalmaya dayanan ve uyanıklık ile uyku döngülerini düzenleyen vücut saatimizin, zihinsel ve fiziksel sağlığımız üzerinde daha önce düşündüğümüzden daha büyük bir etkiye sahip olabileceğine işaret ediyor olabilir.

Depresyonda uyku bozuklukları yaygındır ve gece kuşları (genellikle sabah kuşlarına göre daha az uyuyanlar) daha fazla ve daha kötü depresif belirtiler gösterme eğilimindedir. Uyku kalıpları ile depresyon arasındaki ilişkinin anlaşılması, özellikle konvansiyel tedavilere daha az tepki veren görünen kişilerde, klinik uzmanların durumun tanısını koyma ve tedavi etme biçimini iyileştirmesine yardımcı olabilir.

“Depresyon tanısı koymak zor olabilir,” says Amy Marschall, Sioux Falls, Güney Dakota’da bulunan bir klinik psikolog. “Yüzeyin altında neler olup bittiğine ya da [depresyonun] nedenine ulaşmak önemli.”

24 saatlik sirkadiyen ritmimiz öncelikle ışık tarafından yönlendirilir. Gözlerimiz, uyanıklık, vücut ısısı ve enerji metabolizması gibi vücudumuzun sistemlerini ve süreçlerini koordine eden beynin ana saatine sinyaller gönderir. “Gün boyu, özellikle de sabahları parlak ışık, sirkadiyen ritmi stabilize eder ve kökleştirirken, geceleri ışığa maruz kalmak onu erteleyebilir,” açıklıyor Emiliana Tonini, Sidney Üniversitesi’nde sirkadiyen ritimler ve ruh hali bozukluklarını inceleyen bir araştırmacı.

Gündüzleri düşük veya düzensiz ışık, ya da akşamları çok fazla ışık, sirkadyen ritimleri zayıflatabilir veya değiştirebilir. Genetik, çevre ve fiziksel sağlık gibi diğer faktörler de uyku döngülerimizi bozabilir. Bu, vücudun çevresiyle uyumsuz hissetmesine ya da “farklı vücut ritimlerinin birbirinden koparak savrulmasına” yol açabilir; Tonini şöyle diyor: “İkisi de sağlığa olumsuz etki yapabilir.”

Yakında British Journal of Psychiatry‘de yayımlanan bir çalışmada Tonini ve arkadaşları, Avustralya Depresyonun Genetiği Çalışması’na (AGDS) katılan 11.380 depresyonlu kişinin klinik ve genetik verilerini analiz etti. Çeyrekten biraz fazlası, sirkadyen depresyon için öne sürülen kriterleri karşıladı. Bu katılımcılar, düzensiz uyku-uyanma saatleri, yorgun uyanma, gece kuşu olma veya daha çok depresyonda daha uzun uyuma gibi birden fazla vücut saati bozukluğunun birleşimini yaşadı.

Bu bireyler ortalamada daha şiddetli belirtiler ve ayrıca diğer mental sağlık durumları ile iltihaplı, metabolik ve kardiyovasküler sorunlar dahil diğer sağlık sorunları için daha yüksek genetik risk gösterdi. AGDS katılımcıları üzerine yapılan başka bir analiz, antidepresanların gece kuşlarında daha az etkili olduğunu ve onların daha fazla yan etki bildirdiğini buldu.

“Geleneksel antidepresanlar bu bozuklukları doğrudan ele almayabilir”; Tonini diyor. Vücudun iç saatine yönelik tedaviler, örneğin melatonin ya da ışık tedavisi faydalı olabilir. “Etkili tedavilerimiz var”; diyor, “ancak şu anda, bir hastayı ilk denemede işe yarayacak etkili bir tedaviyle eşleştirmede gerçekten iyi değiliz.”

Araştırmacılar, bu depresyon vakalarının sirkadyen ritim bozukluklarından kaynaklandığı mı, yoksa yalnızca bunlarla ilişkili olduğu mu konusunda hala emin değil. Tonini, gelecekte bu bağlantıyı daha çeşitli nüfuslarda test etmeyi umduklarını söylüyor.

Marschall ayrıca uyku-uyanma döngülerinin insandan insana doğal olarak değiştiğine dikkat çekiyor. “Uykuyla ilgili pek çok öneri, insanların bu saatten bu saate kadar uyumaya programlandığını söylüyor; ancak bazı insanların farklı doğal ritimleri var”; diyor.

Scientific American Baş Editörü