Plastik Kimyası Overleri Etkiliyor: Hücre Makinesi Haritalandı

Bir grup kimyasal madde olan ftalatlar günlük hayatımızın her yerinde karşımıza çıkıyor ve üreme sağlığımız üzerindeki olası etkileri konusunda endişeler artıyor. En yaygın ftalatlardan biri olan DEHP (di-2-etilheksiltftalat), genellikle malzemelere daha esnek bir yapı kazandırmak için ekleniyor. PVC borulara, streç filmlere, duvardan perdeleriye tıbbi hortumlara, kirpik yapıştırıcılarına ve birçok günlük eşyaya dahil ediliyor.

Vücuda kolayca girebilen DEHP, özellikle besin veya su yoluyla iç bağırsağın yüzeyinden emilerek vücuda karışabiliyor. İnsan vücuduna giren DEHP, enzimlerimiz tarafından MEHP (mono-(2-etilheksiltftalat) ürününe dönüştürülüyor.

Birçok hücre kültürü ve hayvan çalışması, bu yan ürünün üreme sistemini bozabileceğini gösterdi. İsveç’teki Karolinska Enstitüsü ve ona bağlı hastanadan bir ekip tarafından yürütülen yeni araştırma, MEHP maruziyetinin insan over dokusunun hücre makinelerini nasıl etkilediini haritalayarak bu tabloya katkı sağlıyor.

Ülkeden ülkeye değişen DEHP kullanım kısıtlamaları genellikle çocuk oyuncaklarına uygulanıyor. Ancak tıbbi ekipmanlar, kozmetikler, besin ambalajları ve ev eşyalarındaki kullanımıyla ilgili politika belirsizlik nedeniyle tutarsız durumda. Bu ürünler büyük kolaylık sağlıyor, insanlara ciddi gelir getiriyor ve tıbbi ekipmanlarda can kurtarabiliyor; bu nedenle DEHP’nin daha geniş ölçüde kısıtlanması için bilim insanlarının, bu faydaları aşan güçlü zarar kanıtları sunması gerekecek.

Bu alandaki önceki çalışmalar, doğrudan üremeye dahil olan over hücreleri olan yumurta üreten foliküllere odaklanmıştı. Ancak foliküller, etraflarını saran ve onları destekleyen birçok başka hücre türünün yardımı olmadan yumurtayı dışarı çıkaramaz. MEHP’nin bu folikül dışı hücreleri nasıl etkilediini de anlamamız gerekiyor.

“Sonuçlarımız, ftalatların overdeki hücre türlerini geleneksel olarak araştırmanın odağı olan yumurta hücreleri ve foliküllerden oldukça daha fazla şekilde etkilediğini gösteriyor,” çalışmanın kıdemli yazarı üreme biyoloğu Pauliina Damdimopoulou’nun belirttiği sözler. “En beklenmedik bulgu, overin sinir sisteminden gelen hücrelerin maruziyete karşı özellikle hassas göründüğüydü.”

Bu sonuçlara ulaşmak için ekip yedi kişiden alınan over dokusu örnekleri üzerinde deney yaptı. Bu bağışçılardan beşi cinsiyet onaylayıcı over kaldırma ameliyatı kapsamında dokuyu bağışladı; diğer iki bağışıcının dokuları ise seçimsiz sezaryen sırasında biyopsi olarak toplandı.

Bu bağışçıların hiçbiri over hastalığı öneki taşımıyordu ve hiçbirisi güncel sigara kullanmıyordu (bazılarında geçmişte kullanım vardı). Cinsiyet onaylayıcı ameliyat olan bağışçılar, üç ile sekiz yıl arasında androjen tedavisinde de olmuştu; bu tedavi overlerde bazen PMOS’lu kadınlarla benzer değişiklikler yaratabiliyor. Bu nedenle onların over dokuları genel nüfusu tamamen temsil etmeyebilir.

Ancak bağışlanan insan over dokusunu temin etmek zor: muhtemelen sağlıklı ovariyi olan çok az kadın bunları vermeye gönüllü oluyor. Etik açıdan birçok geçerli neden nedeniyle, bu tür çalışmalar tıbbi araştırmanın insanda doğrudan deney yapabilme kapasitesine en yakın biçimi.

Bağışçıdan alınan dokular laboratuvar yetiştiriliyor. Örnekler geniş bir over hücre yelpazesini kapsıyordu: oositler, granulosa hücreleri, stromal hücreler, perivasküler hücreler, endotelyal hücreler, immün hücreler ve glial hücreler.

Her örnek altı gün boyunca üç tedavinin birine maruz bırakıldı: Bir grup karşılaştırma için MEHP içermeyen kimyasal çözücüyle tedavi edildi; diğer ikisi ya 20,51 nanomol litre (nM) ya da 20,51 × 1000 nM MEHP’ye maruz bırakıldı.

Yazarların belirttiği gibi 20,51 nM dozundan “epidemiyolojik açıdan uygun” bir konsantrasyon olarak bahsediliyor; bu daha gerçekçi bir maruziyet seviyesi anlamına geliyor. Ekip, tek bir bağışcının dokusunun MEHP maruziyetine verdiği yanıtı detaylı biçimde görmek için hücre başına dizileme uyguladı. Bu bağışçı cinsiyet onaylayıcı ooforektomi geçiren 23 yaşında bir kadındı.

Yedi hücre türünün tamamında, kontrol tedavisi ile MEHP maruziyeti grupları arasında gen ifadesi anlamlı biçimde farklıydı; bu da ftalat yan ürününün hücrelerin normal işlevini değiştirebileceğini gösteriyor (insan hücrelerinin genel olarak böyle tepki verip vermediğini bilmek için bilim insanlarının bunu çok daha fazla bağışcının dokusunda tekrarlaması gerekecek).

Çoğu hücrede, gen ifadesindeki fark doz-bağımlı bir örüntü izliyordu: Daha yüksek MEHP maruziyeti, daha fazla sayıda farklı ifade edilen gen anlamına geliyordu. Overin hücre yapısını koruma, adezyon ve oksidatif fosforilasyonla ilgili yolları bozdu; bu da hücrelerin enerji üretme sürecinde kritik bir adım.

Ancak overlerde yalnızca son zamanlarda keşfedilen sinir sistemi hücreleri olan glial krelerde, farklı ifade edilen cren sayısı MEHP konsantrasyonları arasında pek farklı değildi. Araştırmacılar bunun glial crelerin MEHP maruziyetine özellikle hassas olduğunu işaret edebileceğini söylüyor.

MEHP maruziyeti aynı zamanda crelerin birbirleriyle iletişim kurabilme yeteneğini azalttı; daha yüksek dozda bu etki daha belirgindi.

“Bir araya getirildiğinde, güncel kanıtlar ftalatların epidemiyolojik açıdan uygun konsantrasyonlarında insan over işlevini foliküler kompartmanın ötesinde bozduğunu gösteriyor.” “Özellikle glial crelerin MEHP’ye karşı gözlemlenen hassasiyet, çevresel kimyasalların over biyolojisini bozmasında yeni eylem biçimleri sunuyor ve ftalat maruziyeti ile polistik ovariler arasındaki bildirilen bağlantıları açıklayabilir.” “Bu bulgular, over toksisitesi araştırmalarının foliküllerin ötesine odaklanmasını teşvik etmeli ve kimyasal güvenlik testlerini buna göre yönlendirmelidir.”

Araştırma Fiona MacDonald tarafından doğrulanmış ve Fiona MacDonald tarafından düzenlenmiştir. Sürecimize gurur duyuyoruz ancak yalnızca insanız. Bir hatayı fark ederseniz lütfen bize bildirin.