İrili Küçüklü Korkularımızı Ezmekte Terapi Ne Öğretebilir?

3 min okuma

Maruz bırakma terapisinden korkularımızı evcilleştirmede neler öğrenebiliriz

Uzmanlar, maruz bırakma terapisinden dersler alınıp klinik dışına taşınabileceğini söylüyor

DAZOKA.com via Shutterstock

Kevin MacKenzie, ilk kez kayma yaparken—Adirondack Dağları’nda, hava ve jeolojik etkilerle açığa çıkmış dik bir kayalık bölüm—bir daha asla böyle yapmayacağına yemin etti.

Ama 56 yaşındaki adam bunu tekrar yaptı—ve tekrar, tekrar. Birden fazla tırmanıştan sonra daha rahat hale geldi ve bugün, kayalıklarda ortada mahsur kalan diğer tırmanıcılara yardım edecek düzeye geldi.

MacKenzie’nin başardığı, maruz bırakma terapisi denilen klinik bir teknikle benziyor; bu, araştırma temelli yaklaşım, bir kişiyi korkularıyla kontrollü şekilde karşılaştırarak çok sayıda kaygıyı evcilleştiriyor. “Korkum hiç kaybolmuyor,” diyor MacKenzie, “ama tekrarlanan maruz kalma, her seferinde benzer sonuçlar alacağımı öğretti.”

Evde uygulanabilecek bir maruz bırakma yaklaşımı, bazı durumlarda işe yarayabilir, diyor New York Şehri’ndeki Lexington Park Psikoterapi’nin direktörü psikoterapist Jordan Conrad. “Korkuların netse ve buna ciddi ve dikkatli yaklaşırsan, kendi başına deneyebilirsin,” diyor. “Ama bazen bir kaygının kökenini anlamak için bir klinik uzman gerekli.”

Örneğin, biri flört etmekle ilgili aşırı kaygı taşıyabilir ve korkularını sürekli bir romantik buluşma listesiyle maruz bırakmaya karar verebilir. “Ama bunun altında terk edilme korkusu olabilir,” diyor Conrad, “bu da maruz bırakma terapisinin yanlış kullanımı.”

Eğitimli bir terapistle çalışmak, insanların hem kaygı veya korkularının kökenine inmesine hem de kendilerini sakinleştirmek için mekanizmalar geliştirmelerine yardımcı olabilir.

“Kaygıyı şiddetlendiren şeyin kaçınma olduğunu biliyoruz,” açıklıyor Pensilvanya Üniversitesi’nde lisanslı klinik psikolog ve klinik asistan profesör Alissa Jerud. “Maruz bırakma terapisi, kaçınma alışkanlığını kırarak kaygılarınla yeni, daha sağlıklı ilişkiler geliştirmene yardımcı olur.”

Maruz bırakma terapisinin geleneksel modelleri, tekrarlanan maruz kalma yoluyla kaygıyı dindiren alışma (habituation) kullanır. Modern maruz bırakma terapisi, alışmayı alır ve engelleyici öğrenme ekler; bu, hastaların korku nesneleri hakkındaki anı veya inançlarını yeniden yazmalarına yardımcı olur. Hastalar korkularını tamamen silmek yerine, onları yatıştırmayı öğrenir. Örneğin, bir yılan fobisi olan biri için terapi, çok nadir istisnalar dışında tehlikeli bir yılanla karşılaşmayacağı muhtemel olduğunu öğretebilir.

“Üstüne gelen düşüncelerle mücadele ediyorsan ya da küçük maruz kalışlar denedin ve kaygın patladıysa, terapi aramayı düşünebilirsin,” diyor Jerud.

Kaygıya neden olan insanlar, yerler, faaliyetler veya anılarla yapılan küçük, kademeli maruz kalışlar, güvenli ve kontrollü bir ortamda, bu kaçınımları evcilleştirmek için stratejiler sunabilir. Klinikte, lisanslı bir terapist, travma sonrası stres bozukluğu yaşayan bir veterini hayali maruz kalışla ya da örümcekten korkan birini gerçek maruz kalışla—örneğin onları kademeli olarak fiziksel olarak bu örümceklerin yakınına getirerek—güvende olduklarını öğrenene kadar yönlendirebilir.

Terapist önderliğinde yürütülen maruz bırakma terapisi, Jerud’a göre genellikle 15 ile 20 seans gerektirir ama her vakf farklıdır. Hastalar, terapistlerinin seanslar arasında yazdığı “ev ödevini” yapmaları gerekir. “Yeni bir dil öğrenmek gibi,” diyor Jerud. “Randevularının dışında pratik yapman gerekli.”

Bir tek maruz kalış yeterli olmayacaktır—ve bir dil öğrenmek gibi, Conrad ve Jerud, kaygı patladığında bireylerin “takviye seansları” almasını öneriyor.

MacKenzie kendi başına öğrendiği gibi, maruz kalma korkunu ortadan kaldırmaz. Ama onu becerili bir şekilde yönetmene olanak tanır. “Kayma üzerinde yeterli zaman geçirmek, her şeyin yolunda olacağının olumlu pekiştirmesi oldu,” diyor MacKenzie.

Scientific American, Baş Editör