İlk Kez Fosillerde Dinozor Kanı Bulundu

Paleontologlar düzenli olarak fosilleşmiş dinozor kemikleri keşfeder, ancak bazılarında izlerini bıraktıkları ayak izlerini ve prehistorik kabukları da tespit ederler. Nadir durumlarda araştırmacılar, bir dinozorun derisinin veya tüylerinin antik izlerini bile belirlemeyi başarmışlardır. Ancak fosilleşmiş hücreler? Araştırmacılar, böyle mikroskobik düzeyde korumanın imkânsız olduğunu uzun süre varsaymışlardır. Ancak, bir kez daha doğa aksini ispatlamıştır.

Bugün Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan bir çalışmada, uluslararası bir paleontolog ekibi, 115 milyon yıllık bir dinozorun fosillerinin içinde bütünüyle korunmuş biyomoleküller ve mineralleşmiş kırmızı hücreler bulunduğunu onayladı. Önceki çalışmalar benzer olasılıkları öne sürmüş olsa da, ekibin araştırması, heme olarak bilinen ve oksijen taşıyan kan bileşenlerini kimyasal olarak tanımlayan ilk çalışma niteliğindedir.

(“Bu gerçekten bir dönüm noktası keşfidir,” çalışmanın ortak yazarlarından ve Avustralya’daki Curtin Üniversitesi’nden kimyacı Kliti Grice, bir açıklamada şunu söyledi: “Bu bulgular, hemoglobin gibi belirli biyomoleküllerin derin zaman içinde hayatta kalamayacağına dair uzun süredir var olan varsayımları zorluyor.”)

Kanıt, genç bir Aratasaurus museunacionali‘nin fosilleşmiş ön kemiklerinin içinde bulunmaktadır. 2008 yılında keşfedilen A. museunacionali, günümüzdeki kuzeydoğu Brezilya’da yaşayan Erken Kreta Dönemi bir theropoddur. Fosiller, 10 feeti aşkın uzunluğa ve yaklaşık 75 pound ağırlığa sahip bir dinozora işaret etmektedir, ancak genç yaşına考虑到 verilen A. museunacionali‘nin muhtemelen daha da büyük büyüdüğü düşünülmektedir.

Fosillerin ince dilimlerini dikkatle inceleyen paleontologlar, mineralleşmiş kırmızı hücre moleküler bileşenlerinin yanı sıra hausmannite adı verilen karmaşık bir mangan oksit de tespit etmiştir. Bu malzeme, demir içeren ve özellikle hemoglobin olmak üzere birçok proteine bağlanan halka biçimli bir molekül olan hemenin hücre yapılarını korumaya yardımcı olmuştur. Hausmannite, kan içinde bulunan kollajenin amino asitleri gibi ek biyomoleküllerin de korunmasına yardımcı olmuştur. Çalışmanın yazarları, bu düzeyde korumanın yalnızca, mikroplardan zengin ancak aynı zamanda oksijenden fakir bir ortamda hızlı bir gömülme sonrasında gerçekleşebileceğini öne sürmektedir.

Grice ve işbirlikçileri, keşiflerinin moleküler düzeyde paleontoloji için daha geniş sonuçlar doğurduğunu belirtti. Yapılacak daha ayrıntılı çalışmalar, kanın evrimi, dinozorların metabolizması ve eski canlıların aktivite düzeyleri konusundaki anlayışımızın gelişimine katkı sağlayabilir. Bu tür bir muhafazanın mümkün olabileceğine dair bilgi, Dünya dışına kadar uzanabilecek kadar geniş bir yelpaze içerebilir. Böyle hassas biomoleküller milyonlarca yıl boyunca zorlu ortamlarda fosilleşebiliyorsa, evrenin başka yerlerinde de benzer yaşam izlerinin var olma ihtimali bulunmaktadır.