Hücre Dışı Vesikül Keşfi Kanserin Yayılma Mekanizmasına Işık Tutar

Motil bir vezikül (MoVe) taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile görüntülenmiştir. Kaynak: McGill Üniversitesi

McGill Üniversitesi Sağlık Merkezi Araştırma Enstitüsü’nün (The Institute) bir ekibi, göç eden kanser hücreleri tarafından salınan yeni bir tip ekstrasellüler vezikül keşfetti ve bu hücrelerin hareket ederken DNA‘larını nasıl bıraktıklarına dair daha önce bilinmeyen bir yolu ortaya çıkardı. Bugün Nature Cell Biology dergisinde yayımlanan bulgular, bu hücrelerin genetik materyali, kanserle ilişkili mutasyonları da içeren tiny yapılar olan motil veziküller (MoVes) salınmasını sağladığını gösteriyor. Keşif, bu veziküllerin kanser ilerlemesinde oynayabileceği role dair önemli soruları gündeme getiriyor.

“Ekstrasellüler veziküller ya da EV’ler decadesdir inceleniyor, ancak hücrelerin bunları üretme ve salma biçimlerinde hâlâ tamamen yeni yollar keşfediyoruz. MoVes adını verdiğimiz bu yeni vezikül tipini incelemek, kanser ilerlemesine dahil yeni mekanizmaları ortaya çıkarabilir ve nihayetinde yeni terapötik hedefler açabilir,” diyor The Institute’taki Kanser Araştırmaları Programı’nda bir bilim insanı ve çalışmanın kıdemli yazarı Julia Burnier, Ph.D.

“Bu keşfi özellikle heyecanlı kılan şey, yeni bir vezikül tipi aramamış olmamız. Kanser hücrelerinin DNA’yı nasıl saldırdığını anlamaya çalışıyorduk ve sürpriz bir şekilde göç eden kanser hücrelerinin genetik materyali salıp çevreleriyle iletişim kurduğu bir biyolojik süreci ortaya çıkardık,” diyor çalışmanın ilk yazarı ve The Institute’taki Burnier laboratuvarında bir Ph.D. öğrencisi olan Thupten Tsering.

Ekstrasellüler veziküllerin kanserdeki rolü

Dokularda olduğu gibi kan, tükürük ve idrar gibi biyofluidlerde de bulunan ekstrasellüler veziküller, neredeyse tüm insan hücreleri tarafından üretilen ve salinan küçük, baloncuk benzeri yapılardır. Bir zamanlar hücre atığı olarak düşünülen bunlar, bugün hücreler arası iletişimde önemli bir rol oynadığı biliniyor; vücut boyunca dolaşıp proteinler, RNA ve DNA dahil olmak üzere diğer hücrelere aktarılabilen çeşitli moleküller taşıyorlar.

Kanserli hücrelerde bu veziküllerin bazıları uzak organlara gidebilir; burada çevre dokuları etkileyerek metastas oluşumunu kolaylaştıran koşullar yaratabilir. Başka durumlarda ise kanserle ilgili molekülleri diğer hücrelere aktararak kemoterapiye karşı direnç kazandırmaya veya bağışıklık sisteminin kanserle savaşma yeteneğini bozmaya yönelik etkilerde bulunabilir.

Hücre göçü ile DNA salınımı arasında yeni bulunan bir bağlantı

Hücrelerin tümör DNA’sı taşıyan vezikülleri nasıl ve neden üretip saldırdığını daha iyi anlamak için ekip; genomik ve proteomik analizler ile canlı hücre görüntüleme ve taramalı elektron mikroskobu gibi gelişmiş görüntüleme tekniklerini içeren birkaç deneysel yaklaşımla birlikte bir dizi kanserli ve kansersiz hücre hattını inceledi. Bu in vitro deneyler, beklenmedik bir şekilde MoVes’in keşfine yol açtı.

New York’taki Weill Cornell Tıp Fakültesi’nde pediatri profesörü Dr. David Lyden ile çalışan araştırmacılar, MoVes’i diğer EV’lerden ayırmak için yöntemler geliştirdi ve biyolojik işlevlerini araştırmaya başladı.

“Önceden tanımlanan EV’lerin aksine, MoVes’ler göç eden hücrelerin arka kenarında belirgin bir biyolojik süreç sonucunda oluşur. Nispeten büyüktürler (2–5 µm) ve tüm ebeveyn hücre genomunu işlevsel organellerle birlikte taşır,” diyor Tsering.

Önemlisi, araştırmacılar MoVes üretiminin epitelyal-mezankimal geçiş (EMT) adı verilen bir süreçle bağlantılı olduğunu buldu; bu süreç, normalde birbirine tutunan hücrelerin daha hareketli hale gelerek çevre dokuları istila etmesini sağlar. Kanserde bu süreç, tümör ilerlemesi ve belirli tedavilere karşı dirençle ilişkilendiriliyor.

Araştırmacılar ayrıca agresif üçlü negatif kanserli hücrelerin kansersiz meme hücrelerinden çok daha fazla MoVes ürettiğini gözlemledi.

“Çığır açıcı bulgu, kansersiz hücrelerde EMT’yi tetikleyerek onları daha hareketli hale getirdiğimizde ortaya çıktı. MoVes üretiminde dramatik bir artış gördük; bu da EMT ile hücre göçü ve bu veziküllerin oluşumu arasında doğrudan bir bağlantı kurdu,” açıklıyor McGill Üniversitesi’nde de yardımcı profesör olan Burnier.

MoVes’in incelenmesi, kanserin yayılmasının daha iyi anlaşılması

Burnier’ın ekibi, şimdi MoVes’in nasıl oluştuğu ve salındığına yön veren mekanizmaları ve bu moleküler yükü alan hücrelere etkilerini daha iyi anlamaya çalışıyor. Bu çalışmalar, hücrelerin kanser ilerlemesinde rol oynayı oynamadığını belirlemeye ve bu süreçlere müdahale edebilecek olası yolları ortaya koymaya yardımcı olabilir.

Ekip, MoVes’in hayvan modellerinde ve hastalarda tespit edilebileceğini de belirlemeyi umuyor. Bu, kanseri tespit etmede, ilerlemesini izlemede veya tedavi yanıtını değerlendirmede yardımcı olabilecek ölçülebilir biyolojik göstergeler olan kanser biyomarkerları olarak potansellerini araştırmak için yeni yollar açabilir.

Thupten Tsering et al., Motile vesicles (MoVes) are a cancer cell migration-associated extracellular vesicle population, Nature Cell Biology (2026). DOI: 10.1038/s41556-026-02097-2

Dergi bilgileri:
Nature Cell Biology

Sürfaktantlar, miseller ve veziküller

McGill Üniversitesi tarafından sağlandı

Bu hikayenin ardındaki kişiler

BA sanat tarihi, MA madeni kültür. Eski müze editörü, acil durum teknisyeni ve organ nakil koordinatörü. 2021’den beri Science X için düzenleme.
Full profile →

Matematiksel biyoloji lisansı, yaratıcı yazılma yüksek lisansı. Bilim ve dil hakkında benzersiz bakış açılarına sahip, geniş çapta seyahat etmiş.
Full profile →

Atıf

:
Hücre dışı vezikül keşfi, kanserin nasıl yayıldığına ışık tutabilir (28 Ekim 2026)
28 Ekim 2026’da erişildi
bu adresten https://phys.org/news/2026-10-extracellular-vesicle-discovery-cancer.html

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla yapılan adil kullanış haricinde,
yazılı izin olmadan içeriğin hiçbir kısmı çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sunulmaktadır.