Dünyanın En Kirli Gökyüzü Altında Yaşam

Uzun süreli PM2.5 maruz kalması—akciğerlerin derinlerine kadar inen hava partikülleri—akciğer kanseri ve kalp hastalığı riskini artırır.

Hint’in başkentinin dış kesiminde, dünyanın en kötü hava kirliliğine sahip kentsel alanlardan kısa bir motosiklet yolculuğu, satıcı Kanwar Singh’i toksik tozla kaplar.

“Boğazıma ve akciğerlerime giriyor,” 55 yaşındaki sigara satıcısı AFP’ye konuşurken kıyafetlerindeki ince tozu göstermek için ellerini süpürdü.

“Akşam sıcak su içip badanca yapıyorum… ancak o zaman rahatça nefes alabiliyorum.”

Ama temizlediği toz, en tehlikeli tehdit değil.

Trafik egzozları, santral emisyonları ve tarım yanımından oluşan toksik karışım PM2.5’i içerir—akciğerlerin derinlerine kadar inen ve bir kısmı kan dolaşımına giren ince partiküller.

Uzun süreli maruz kalma, akciğer kanseri ve kalp hastalığı riskini artırır.

Singh’in yaşadığı Loni, yaklaşık 30 milyon kişilik nüfusa sahip Delhi metropol bölgesindeki beş alandan biri ve İsviçreli izleme şirketi IQAir’ın yıllık sıralamasında dünyanın en kirli 20 şehri arasında yer aldı. Dördü Hint kentsel alanıydı.

Yıl boyunca Loni, metreküp başına 112.5 mikrogram ortalamasıyla PM2.5 değerleri ölçtü—Dünya Sağlık Örgütü’nce (DSÖ) önerilen beş mikrogram yıllık sınırın 22’den fazla katı.

Kışın kirlilik zirvesinde, daha soğuk havanın kirleticileri yere yakın tuttuğu dönemlerde PM2.5 değerleri metreküp başına 800 mikrogramı aşabilir—DSÖ’nün 24 saatlik rehber değerinin 50’den fazla katı.

Hindu bayramı Divali’ni kutlamak için bırakılan havan topları kış sisiini de kötüleştirir; Yeni Delhi’nin bazı bölgelerinde toksik hava, Pazartesi günü DSÖ’nün önerilen günlük sınırının 58’den fazla katına fırladı.

Solunumu kesen toza rağmen az sayıda yerleşke maske takıyor. Singh gibi çoğu, yüzlerini sadece eşarplarla veya mendille kapatıyor.

“Yoksul insanlarız,” günlük yaklaşık 5 dolar kazanan Singh şöyle dedi. “Paramız olsa, başka bir yerde daire alırdık.”

Kirliliğe kapalı evler veya pahalı hava temizleyiciler satın alabilecek çok az kişi var.

‘Toz gelmeyi kesmiyor’

Nüfusu, en son nüfus sayımı rakamlarına göre 700.000’i aşan Loni; e-atık işleme, tekstil boyama, plastik geri dönüşüm ve metal işleme ile uğraşan fabrikaların bulunduğu, sıkışık bir sanayi merkezi.

Az sayıda yerleşimci, kirliliğe kapalı evler veya pahalı hava temizleyicilerden nasibini alabiliyor.

Hükümetin hava kalitesi yetkililerinin Ağustos ayında yaptığı denetimlerde, odun ve kömürle çalışan fırınların işletilmesi de dahil olmak üzere çevre kurallarının “yaygın biçimde ihlal edildiği” saptandı.

Kötü yol koşulları, inşaat tozları, araç egzozları ve kirli yakıtların yakılması sorunu daha da derinleştiriyor.

“Buradaki gözlerim hep yanıyor. Boğazımda zorlanıyorum, gözlerimde yanma hissi yaşıyorum ve buradaki insanlar çok sık, çok hızlı hastalanıyor,” 51 yaşındaki ev hanımı Savita Devi, AFP’ye söyledi.

Pollüansın güneş ışınları sisi bir miktar dağıtmadan önce bölgeyi saran sabahlar, zihinsel sağlığını da olumsuz etkiliyor.

“Hiçbir şey yapmak istemiyorum,” dedi. “Beni çok rahatsız ediyor.”

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), hava kirliliğini çocuk sağlığı için “çevresel risklerin en önemlilerinden biri” olarak sıralıyor.

Hava kirliliği, 2023’te Delhi’de tahmini 17.188 ölümle bağlantılı bulundu ve toplamın neredeyse %15’ini oluşturarak, Finland merkezli Enerji ve Temiz Hava Araştırmaları Merkezi (CREA)’nın yaptığı analize göre şehrin en büyük tekil risk faktörü oldu.

Kanwar Loni, IQAir izleme kuruluşunun dünyanın en kirli bölgelerine dair bir liste oluşturduğu Loni’nin sokaklarında nefes almanın zor olduğunu söylüyor.

Devi, torunlarının kirlilik seviyeleri yükseldiğinde sık sık hastalandığını belirtti.

“Bir doktora gidersiniz, ‘bu bir enfeksiyon’ der,” dedi. “Ama burada enfeksiyonlar bu kirlilik nedeniyle oluşuyor.”

Yetkililer, yol tozunu yatıştırmak için su sıkan araçları seferber etti, ancak bu önlem, trafik ve sanayiden kaynaklanan daha ince PM2.5 kirliliğine karşı pek işe yarıyor değil.

“Tozsuz yol herkesin görevidir,” yol kenarındaki bir devlet reklam panosunda yer alıyor.

İçerideki rahatlama kalıcı değil; toz bir saat içinde tekrar yükseliyor çünkü trafik ve inşaat onu havaya karıştırıyor.

“Toz durmadan geliyor,” dedi 27 yaşındaki dükkan sahibi Inamul Khan. “Şeyleri iki ya da üç kez yıkamamız gerekiyor, tüm kıyafetlerimiz, çarşaflarımız, her şey bozuluyor,” diye ekledi.

Bir yanındaki inşaat halindeki yolu sulayan bir su aracını izledi.

“Bu kadar đông ve yol inşaatı varken, ne kadar yapabilirler?”

• Singh, kirlilik yoğun olduğunda dışarı çıkmaya çalıştığını söylüyor.

• Yetersiz yollar, inşaat tozu, araç egzozları ve kirli yakıtların yakılması sorunu daha da derinleştiriyor.

Nefes yolu problemleri yaşayan Singh için en kötü günler eve kapanmak demek; bu da kazanamamak anlamına geliyor.

“Hayatta kalmak için yüzümde bir maske ya da bez tutuyor, ilaçlarımı alıyorum,” dedi.

partikül
hava kalitesi
hava kalitesi standardı
hava yoluyla yayılan toksik madde kontrol önlemi

Bu hikayenin ardında kim var?

Fizik alanında yüksek lisans, araştırma deneyimi. Uzun süredir bilim haberleri meraklısı. Science X’in editöryel başarısında anahtar rol oynuyor.

Tam profil →

© 2026 AFP

Kaynak gösterme

:
‘Burning’: Life under the world’s dirtiest skies (2026, 9 Kasım)
9 Kasım 2026 tarihinde
https://phys.org/news/2026-11-life-world-dirtiest-skies.html adresinden alındı

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla adil kullanım dışında,
hiçbir kısm yazılı izin olmadan çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sunulmaktadır.