Orta yaşta obezite, ileride demans gelişmesi için önemli bir risk faktörü olsa da, kilo ile yaşam süresi arasındaki ilişkinin beklenenden daha karmaşik olduğu görülüyor. ABD ve Kanada’lı araştırmacılar, aşırı vücut ağırlığının demans tanısı verdikten sonra uzun bir yaşamla ilişkili olduğunu gösteren kanılar topladı.
Bu bulgunun şaşırtıcı olması doğal; obezite yüksek tansiyondan çeşitli kanser türlerine kadar birçok sağlık sorunuyla bağlantılı. Ancak keşif, demansın nasıl geliştiğine ve bunun nasıl yavaşlatılabileceğine dair uzmanlara faydalı bir içgörü verebilir.
Araştırmacılar, çalışma döneminin başında demanı olmayan ancak sonradan hastalığı geliştiren 51 yaş üstü 4.523 ABD’li yetişkinin tıp kayıtlarını inceledi. Katılımcılar başlangıçtaki vücut kitle indeksi (VKI) temel alınarak dört gruba ayrıldı: normal kilolu, fazla kilolu, sınıf 1 obezite ve sınıf 2/3 obezite.
Alzheimer’s Hastalığı Dergisi‘nde aktarılan bulgulara göre, 20 yıla kadar süren takipte normal kilolu olanların erken ölme riski belirgin biçimde daha yüksekti.
“Bu, demanlı hastaların fazla kilolu veya obez olmaya çalışması gerektiği anlamına gelmiyor; çünkü çalışma bu soruyu yanıtlamak için tasarlanmadı,” diyerek araştırma ekibinin davranış bilimci Virginia Chang, New York Üniversitesi Küresel Sağlık Yüksekokulu.
“Ancak bulgularımız, kilo durumunun demans tanısı alındığı hayatta kalma için faydalı bir prognoz sinyali olabileceğini öne sürüyor. Beslenmenin demanlı kişilerde sağlık ve yaşam süresi açısından kritik bir faktör olduğu görüşünü de destekliyor.”
Normal kilolu insanlarla karşılaştırıldığında, fazla kilolu grubun çalışma dönemindeki ölüm riski yüzde 16 daha düşüktü. Sınıf 1 obezite için bu oran yüzde 27, sınıf 2/3 obezite için ise yüzde 22 düşük çıktı.
Bu sonuçlar; cinsiyet, eğitim düzeyi, ırk ve etnisite, sigara kullanımı ve diğer kronik sağlık durumları gibi ölüm hızını etkileyen başka önemli faktörler hesaba katıldıktan sonra ortaya kondu.
Araştırmacılar olası önyargıları aktif biçimde denetledi. Örneğin, katılımcıların kilo geçmişine bakarak normal kilolu gruptakilerin önce fazla kilolu olup sağlık sorunları nedeniyle kilo kaybetmiş olabileceğini ve böylece daha savunmasız hale gelmiş olabileceklerini inceledi; ancak ilişkiler yine korundu.
“Bu bulgu biraz sezgisiz, dolayısıyla önemli bir soru bunun basitçe önyargının bir sonucu olup olmadığı. Analizlerimiz, inceledğimiz temel önyargı kaynaklarının yüksek kilo ile ilişkilendirilen hayatta kalma avantajını açıklayamadığını gösteriyor,” diyor Columbia Üniversitesi Mailman Sağlık Yüksekułu gerontoloğu Yuan Zhang.
Araştırmacılar bir sonraki sorunun, bu gizemli ilişkinin neden var olduğunu açıklamak olduğunu söylüyor. Şimdilik kesin değil; demansın insanların yemek yemeği atlamasına ve yemek yimeyi unuttuğuna işaret edebileceğini öne sürüyor. Daha fazla vücut yağı veya kas rezervi olanlar için bu muhtemelen daha az bir sorun.
“Beslenme demanlı kişilerde büyük bir problem olabilir,” diyor Chang. “Beynin merkezî dürtüsündeki değişimler iştahsızlığa ve girişimsizliğe, artan enerji harcamasına ve kendilerini beslemede zorluğa yol açabileceğinden, bu kişiler tükenme ve yemek yeme yeteneğini kaybetme yaşayabilir.”
Bu tamamen yeni bir fikir değil. Aynı ‘obezite paradoksu’ kalp ve böbrek hastalıklarında da gözlemlendi.
İlişkinin neden var olduğunu anlamak için, özellikle kilo ve beslenme alışkanlıklarının zaman içinde izlenmesi gerekecek. Şimdilik bu doğrudan nedenselliğe dair kanıt değil; dolayısıyla kilonun insanları daha uzun süre hayatta tutanın olduğu kesin değil. Ancak obezite durumunun demanlı kişiler için dikkate değer bir sinyal olma konusunda güçlü bir vakı var.
“Altta yatan mekanizmalar tam olarak anlaşılmamakla birlikte, bu bulgular tanıda kilo durumunun diğer faktörlerle birlikte faydalı bir prognoz göstergesi olabileceğini gösteriyor,” araştırmacılar açıklıyor.
Araştırma Alzheimer’s Hastalığı Dergisi‘nde yayımlandı.
Bu makale Rachel Garner tarafından doğrulandı ve Peter Dockrill tarafından düzenlendi. Sürecimize özen gösteriyoruz ancak yine de insanız; bir hata fark ederseniz lütfen bize bildirin.
İlk yorumu siz yazın
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.