Buz Çağı Avrupa’sında Doğu-Batı Bağlantılarını Ortaya Çıaran Paleolitik İnsan DNA’sı

Isturitz Mağarası, Gravettian bir kadının kemiklerinin bulunduğu mağara. Kaynak: Severine Dabadie

30.000 yıldan daha eski bir dönemde, Avrupa’nın başlıca Paleolitik kültürlerinden biri olan Gravettian kültürüne ait insanların, daha önce düşünüldüğünden daha fazla birbirine bağlı olduğu ortaya çıktı. Viyana Üniversitesi önderliğinde uluslararası bir araştırma ekibi, bu nüfuslar arasındaki uzun mesafe bağlantılarına dair yeni genetik kanıtlar buldu. Science Advances dergisinde yayımlanan çalışma, nadir insan kalıntılarından elde edilen genomik verileri, mağara çökeltilerinde muhafaza edilen insan DNA‘sıyla birleştiriyor.

Gravettian kültürü yaklaşık 34.000 ile 25.000 yıl önce Avrupa genelinde yaygındı. Arkeolojik buluntular uzun zamandır kıta çapında kapsamlı ilişkilere işaret etse de, genetik veriler nispeten stabil doğu ve batı atalık gruplarına işaret ediyordu. Hem yeni hem de daha önce yayımlanan genomik verileri, mağara çökeltilerinden insan DNA’sıyla birlikte analiz eden araştırmacılar, güneybatı Avrupa’da doğu-batı gen akışı ve uzun süreli nüfus sürekliliğine dair kanıtlar buldu.

Bir kadının genomi doğu ve batıyı birbirine bağlıyor

Güneybatı Fransa’daki Isturitz Mağarasından, yaklaşık 30.000 yıl önce yaşayan bir kadının kalıntıları, güneybatı Avrupa’dan günümüze kadar bilinen en eski geniş genomlu veri setini sağladı. Genetik verileri, doğu-batı alışverişine dair anahtar kanıtlar sunuyor: genetik mirasının büyük bir kısmı batı Avrupa soyunla ilişkiliyken, aynı zamanda orta ve doğu Avrupa nüfuslarıyla ilişkili mirası da taşıyordu. Genetik modelleme, bu gen akışının yaklaşık 32.500 ile 31.500 yıl önceye tarihlenmesini sağlıyor.

“Sonuçlarımız, doğu ve batı Avrupa nüfuslarının, daha önce varsayıldığı kadar genetik açıdan izole olmadığını gösteriyor,” diyor çalışmanın ilk yazarı Viyana Üniversitesi Evrim Antropolojisi Bölümü’nden Pere Gelabert. “Böyle büyük mesafeler across geçen gen akışı, Gravettian nüfusların nasıl bağlantılı olduğuna dair anlayışımıza yeni bir boyut ekliyor.” Fransa’daki önceki çalışmaların konusu olan Ormesson isimli bir bireyde benzer bir sinyal bulundu. Arkeolojik buluntularla birlikte yeni buluntular, Isturitz’in farklı gruplar için bir buluşma noktası olmuş olabileceği fikrini de destekliyor.

Mağara çökeltilerinden insan DNA’sı

Bu arada araştırmacılar, güneybatı Avrupa’da uzun süreli nüfus sürekliliğine dair de kanıtlar buldu. Kuzey İspanya’daki Chufín Mağarından gelen genomik veriler, batı Avrupa mirasının bölgede binlerce yıl boyunca varlığını sürdürdüğünü gösteriyor. Ekip, ayrıca doğrudan mağara çökeltilerinde muhafaza edilen antik insan DNA’sını da analiz etti. Cantabria’daki El Mirón Mağarasında, insan kemiği veya dişi olmamasına rağmen, 22.000 yıllık bir katmandan genetik mirası belirlemek için yeterli insan nükleer DNA’sı geri kazandı.

“Çökeltilerden DNA, insan kalıntılarının olmadığı dönemlerden genetik bilgi geri kazandırıyor,” diyor çalışmayı önderleyen ekibin kıdemli yazarı Viyana Üniversitesi Evrim Antropolojisi Bölümü’ndan Ron Pinhasi. “Bu bize, bir yerleşimin yerleşik olduğu insanların genetik mirasıyla arkeolojik katmanları birbirine bağlama imkanı veriyor.” El Mirón DNA’sı, bu mirasın Son Buzul Maksimumu boyunca sürdürüldüğünü gösteriyor ve İspanyol Yarımadasının bir Buzul Çağı sığınağı olası fikrini destekliyor.

Ana ve oğlu çiftleşme hakkında ne söylüyor

Güney İspanya’da, ekip Ostuni1b’yi analiz etti; bu, önceki çalışmaların konusu olan Ostuni1 isimli kadının büyük ihtimalle oğlu olan bir erkek fetüstü. Babası muhtemelen aynı genetik nüfustan geliyordu, ancak ebeveynler yakın ilişkili değildi—bu da yüksek seviyede akrabalıklaşmayı (inbreeding) önlemeye yardımcı olan çiftleşme pratiklerine işaret ediyor.

Bütün buluntular, bölgesel nüfus sürekliliğinin büyük mesafelerdeki genetik alışverişle birlikte var olabilieceğini gösteriyor. Gelabert’in ekibi, şimdi çökeltilerden DNA’yı ileri proteomik analizlerle birleştirerek modern insanların ilk Avrupa çapında yayılımlarını ve organik kalıntıların az olduğu durumlarda etcillerle etkileşimlerini araştırıyor.

Pere Gelabert et al., Early Gravettian genomic data from Western Europe Reveal Population Movements before the LGM, Science Advances (2026). DOI: 10.1126/sciadv.aeh6128. www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aeh6128

Dergi bilgileri:
Science Advances

Viyana Üniversitesi tarafından sağlandı

Bu hikâyenin ardında kim var?

2021’den beri editör; yükseköğretim ve sağlık içeriklerinde deneyime sahip. Güvenilir bilim haberlerine bağlı.

Tam profil →

Matematiksel biyoloji lisansı, yaratıcı yazılama yüksek lisans. Dünyayı gezen, bilim ve dil üzerine özgün bakış açılarına sahip.

Tam profil →

Kaynakça

:
Paleolithic human DNA reveals east-west connections across Ice Age Europe (2026, 23 Ekim)
23 Ekim 2026’da alındı
https://phys.org/news/2026-10-paleolithic-human-dna-reveals-east.html adresinden

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla yapılan adil kullanım dışında, içerigin hiçbir kısmı yazılı izinsiz çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sunulmaktadır.