2025 yılında Argentina’nın Mar del Plata Deniz Kanyonu’nda gerçekleştirilen 17 dalışta, insan yapımı atıkların okyanusun derinliklerine kadar ulaşması belirlendi. Schmidt Ocean Enstitüsü’nün SuBastian uzaktan kumanda araçıyla, 1.120 ila 3.820 metre arası derinliklerde 29 adet atık tespit edildi; bunların 27’si plastik olarak sınıflandırıldı. Araştırmacılar, 1.920 metre derinlikte bir kez daha aşina oldukları bir nesneye, bir Mi Goreng anında noodle paketine rastladı.
Bu bulgular, bilim insanlarının asıl amacından ziyade, deniz tabanında biriken insan atıklarının ne kadar yaygın olabileceğine dair önemli bir ipucu taşıyor. Çalışmanın başyazarlarından GEMPA deniz biyoloğu Diego Urteaga, “Seferin asıl amacı derin deniz bentik biyoçeşitliliğini incelemektı” diyerek, atıkların bu kadar belirgin olmasından dolayı bunu belgelemenin bilimsel toplulukla paylaşılması gerektiğini vurguladı.
Keşfedilen Atıkların Detayları
Deniz kanyonları, okyanus tabanına oyulmuş devasa vadiler olarak tanımlanır ve akıntılar tarafından taşınan besin maddelerinin birikmesiyle biyoçeşitlilik sıcak noktaları haline gelebilirler. Mar del Plata kanyonu, sıcak Brazil Akıntısı ile soğuk Malvinas Akıntısı’nın buluştuğu dinamik bir bölgede, Argentina’nın kıyılarına yakın bir konumda yer alır. Ancak araştırmacılar, bu doğal birikimin yanına insan çöpünün de karıştığını, ancak bunun nereden geldiğine dair net bir cevap bulamadığını kaydetti.
Urteaga, “Bulduğumuz atıkların özellikleri, kentsel kaynaklardan ziyade, özellikle balıkçılık gemileri gibi kıyıdan uzakta faaliyet gösteren gemiler tarafından üretilen atıklarla daha tutarlı” ifadelerini kullandı. Bu durumun, denizdeki insan faaliyetlarının atıkların kanyonlara ulaşmasındaki önemli bir katkı sağlayabileceğini işaret ettiğini belirtti.
İyi Haber: Atık Miktarı Beklenenden Düşük
Keşiflerin üzücü yönü kadar, araştırmacıların umut verici bulduğu bir yön de var. Dünya üzerindeki diğer deniz kanyonlarıyla kıyaslandığında, Mar del Plata atıklarla özellikle dolgun değildi. Lauretta, “Bize ROV dalışlarına başlamadan önce, çok daha kirlenmiş bir bölge bekliyordum” diyerek, beklediğiyle buldukları arasındaki farkı açıkça ifade etti.
Bazı kara ile doğrudan bağlantılı deniz kanyonlarında araştırmacılar, kilometre başına 50 ile 80 adet atık kaydettiler. Mar del Plata’da atık yoğunluğunu hesapladıkları tek dalışta ise araştırmacılar üçten az bir adet tespit etti. Bu, bölgenin dünya çapında daha temiz bir profil çizdiğine işaret ediyor.
Hayatın Atığı Değerlendirmesi
Atıkların ekosisteme etkisi yalnızca miktarıyla sınırlı değil. Araştırmacıların bulduğu bazı atıklar, orada yaşayan hayvanlar tarafından zaten kullanılıyor. Arthropodlar bir siyah plastik örtüde konfor ararken, deniz yıldızları ve polychaete solucanları sırasıyla bir plastik poşet ve bir ip parçasında evlerini kurdular.
Urteaga, “Derin denizde insan atıklarının yerleşik organizmalar tarafından işgal edilmesi, insan çöpünü potansiyel olarak yerel toplulukları değiştiren bir sentetik zemin haline getirebilir” uyarısında bulundu. Bu sürecin organizmaların doğal dağılımlarının ötesine taşınmasına olanak tanıyabileceğini, ancak ekolojik sonuçlarının hâlâ iyi anlaşılmadığını da ekledi.
Devam Eden Çalışmalar
29 adet atık, Mar del Plata’da dağıtılmış atıkların tam bir envanteri olarak kabul edilmemeli. SuBastian’ın kamerasının, sediment tarafından gizlenen ya da çok küçük boyutlarda kalabilecek atıkları kaçırması kolaydı. Araştırmacılar, atıkların ne kadar yaygın olduğunu ve Mar del Plata’nın daha geniş tablonun neresinde yer aldığını anlamak amacıyla, Argentina’nın diğer deniz kanyonlarına yönelik araştırmalarını genişletmeyi planlıyor.
Urteaga, “Güneş ışığının bilinmediği kadar derin sularda yaşamı gözlemleme imkanı, hep keşfetmek istediğim bilgi sınırlarından biridir” ifadeleriyle, derin denizin çoğu insan gözünün hiç görmediği bir alan olduğunu vurguladı. Bu bulgular, bilimsel dergi PLOS One’da yayımlandı.
