Amfibiler ve Sürüngenler İçin İnsan Gelişimine Yer Açmak Uzun Süreli Koruma Başarısı Vermiyor

Deniz Piyadesi Hava-Yer Muharebe Merkezi’nden bir biyolog, azaltıcı (mitigasyon) yer değiştirme sırasında bir çöl kaplumbağını ölçüyor. Kaynak: Cpl. Medina Ayala-Lo

İkizbacaklılar ve sürüngenlerin gelişimden korumak için başka bir yere taşınmasının uzun vadeli koruma başarısı nadiren sağladığına dair yeni bir UBC önderliğindeki küresel değerlendirme bulundu. Bulgular, hayvanları tehlikeden uzaklaştırmaya güvenmek yerine habitat (yaşam alanı) korumanın önemini vurguluyor.

Araştırmacılar, 2007 ile 2023 yılları arasında kurbağalar, yılanlar ve diğer ikizbacaklılar ile sürüngenleri içeren 313 küresel yer değiştirme (hayvanların bir yerden başka bir yere taşınması) vakasını inceledi. Conservation Biology dergisinde yayımlanan çalışma, tür popülasyonlarını korumak veya geri kazandırmak amacıyla yapılan koruma odaklı taşınmaların, gelişim için yol açmak amacıyla yapılanlara göre uzun vadeli başarıya ulaşma olasılığının daha yüksek olduğunu buldu.

“Bulgularımız, insan faaliyetlerinden kaynaklanan habitat kaybıyla başa çıkmak için yer değiştirmenin yaygın kullanımını soruşturuyor” dedi. Çalışmanın baş yazarı ve British Columbia Üniversitesi’nin Conservation Decisions Lab’ının (Koruma Kararları Laboratuvarı) laboratuvar yöneticisi Megan Winand: “Değerlendirmemiz, bu türlerin bir inşaat alanından uzaklaştırılmasının, yeni yurtlarında hayatta kalmaları veya popülasyonlarının toparlanması anlamına gelmediğini vurguluyor.”

Gelişimle ilgili taşınmaların yalnızca %6’sı popülasyon artışına yol açtı ve hiçbirisi en üst düzey başarı standardı olan; kendi kendine hayatta kalıp üreyebilen bir popülasyon kurma başarısına ulaşamadı. Karşılaştırma için, koruma odaklı taşınmaların %19’u popülasyon artışını veya popülasyonun uzun vadeli hayatta kalma potansiyelini gösterdi.

Kuzey leop kurbağısı, bir korama salınımı sırasında. Kaynak: Northwest Trek Wildlife Park-Parks Tacoma

Yer değiştirme ne zaman yetersiz kalıyor

Translokasyon iki temel amaç için kullanılır: tehdit altındaki veya nesli tükenmekte olan popülasyonların geri kazandırılması ve türlerin kaybolduğu alanlara yeniden getirilmesi dahil olmak üzere koruma; ayrıca inşaat ve diğer gelişim faaliyetleri sırasında hayvanların karşılaştığı acil riskleri azaltarak hafifletme. Ancak araştırmacılar, translokasyon için kullanılan iki temel yaklaşımın belirgin şekilde farklı sonuçlar verdiğini buldu. Gelişimle ilişkili translokasyonların başarısızlık oranı, korumayı desteklemeyi amaçlayan yeniden yerleştirmelerin yaklaşık iki katıydı.

Araştırmacılar, 163 kurbağengiller ve sürüngen türünün sonuçlarını değerlendirmek için standartlaştırılmış bir çerçeve kullandı. Bu çerçeve, yerleştirilen hayvanların ilk hayatta kalmasından, üreme, popülasyon büyümesi ve zaman içinde yeni yerleşik popülasyonun hayatta kalmasına kadar başarıyı aşamalar ölçtü.

Planlama ve izleme fark yaratıyor

Araştırmacılar başarılı translokasyonlarla ilişkili faktörleri incelediklerinde iki uygulama öne çıktı: hayvanlar taşınmadan önce tehditlerin ortadan kaldırılması ve salınmaları sonrasında daha uzun süre izlenmeleri. Korumaya odaklanan projeler bu adımları içerme olasılığı daha yüksekti; gelişimle ilişkili yeniden yerleştirmeler ise daha tutarlı değildi.

“Yeterli takibi olmazsa, hayvanların yeni konumlarında hayatta kalıp kalmadıklarını, üreyip üreyemediklerini ya da zaman içinde hayatta kalabilecek bir popülasyon kurup kuramadıklarını bilemeyiz,” diyor Winand. “Yeniden yerleştirilen hayvanlar aynı zamanda salınma alanlarını terk edebilir, yeni tehditlerle karşılaşabilir veya zorlu yaşam koşullarıyla karşı karşıya kalabilir.”

Önce yaşam alanı korunmalı

Araştırmacılar, bulguların translokasyona dayanarak yaşam alanı yıkımını telafi etme konusundaki kaygıları derinleştirdiğini söylüyor. 2026 yılında yayımlanan ayrı bir çalışmada, UBC araştırmacıları, 2019 ile 2022 yılları arasında British Columbia’da gelişimle bağlantılı yaklaşık 5,1 milyon kurbağengiller ve sürüngen yeniden yerleştirmesi kaydetti; ancak bunların hayatta kalmasının izlenmesi için bir zorunluluk yoktu.

Araştırmacılar, daha fazla odaklanmanın yaşam alanını korumak ve geri kazandırmak üzerine olması gerektiğini, translokasyonun ise hayvanların hayatta kalması için ihtiyaç duyduğu yerleri korumanın yerine geçirilmemesi gerektiğini savunuyor.

“B.C.’de, Kanada genelinde ve dünyada inşaat için yapılan kurbağa ve sürüngen relocasyonlarının nasıl yönetilmesi gerektiğini yeniden değerlendirmemiz gerekiyor,” diyor Winand. “Gelişim için yaşam alanlarını yok ettiğimizde, orada yaşayan türleri kaybetme riski alıyoruz çünkü onları tehlikeden uzaklaştirmek nadiren uzun vadeli hayatta kalmalarını garanti altına alır. Yaşam alanlarını korumayı önceliklendirmemiz ve bu derlemenin anlamlı koruma sonuçları vermekte sık sık başarısız olduğunu gösterdiği mevcut azaltma uygulamalarına alternatifler keşfetmemiz gerekiyor.”

M. Winand ve ark., Reevaluating the suitability of amphibians and reptiles for translocation, Conservation Biology (2026). DOI: 10.1111/cobi.70396

Dergi bilgileri:
Conservation Biology

kurbağa ve sürüngenler
uzun vadeli ekoloik izleme
yeniden yerleştirme (organizmalar)

Yardımı:
British Columbia Üniversitesi

Bu hikayenin ardındaki kişiler:

2021’den beri yükseköğretim ve sağlık içeriğinde deneyime sahip kopya editörü, İngilizce yüksek lisans. Güvenilir bilim haberlerine adanmış.

Tam profil →

Matematiksel biyoloji lisansı, yaratıcı yazma yüksek lisansı. Bilim ve dil üzerine benzersiz bakış açılarına sahip, geniş çapta seyahat etmiş.

Tam profil →

Atıf

:
Kurbağa ve sürüngenlerin insan gelişimi için yol açması nadiren uzun vadeli koruma başarısı sağlar (2026, 28 Ekim)
28 Ekim 2026’da
https://phys.org/news/2026-10-relocating-amphibians-reptiles-human-rarely.html adresinden alınmıştır

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla yapılan adil kullanım dışında, içerigin tamamı veya bir kısmı yazılı izin olmadan çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sunulmaktadır.