Zırhlı Amfibi Bir Zamanlar Deniz Tabanında Yaşıyor ve Avlıyordu

Çoğu kurbağagil tuzlu suda kurur ya da boğulur. Ancak çok eskiden, sıradışı zırhlı bir kurbağagil denizin dibinde yaşemiş olabilir.

Bilim insanları, düzleşmiş bir gövde ve yukarı bakan gözlere sahip antik bir kurbağagilin denizin dibinde dolaşmış olabileceğine dair kanıtlar buldu. Gerrothorax maritimus adlı bu hayvan, karaya ya da tatlı suya erişimi olmadan yaşayan ilk kurbağagil olarak biliniyor; araştırmacılar 26 Ekim’de Nature Ecology & Evolution dergisinde bunu bildirdi.

237 milyon yıl önce yaşayan G. maritimus, bugün yaşayan ve gözenekli derileri üzerinden nefes alıp içen kurbağagillerden oldukça farklıydı. Kaliforniya Üniversitesi Davis Kampüsü’nden paleobiyolog Ryosuke Motani, bu canlının yaşam biçiminin bir kurbağagil için hayal edilmesi imkânsız olduğunu söylüyor. Günümüzde bilinen 8.000’den fazla kurbağagilden hiçbiri yalnızca tuzlu suda yaşamıyor.

Motani ve arkadaşları, yaklaşık 237 milyon ile 201 milyon yıl arasını kapsayan Geç Triyas Dönemi’nden gelen iyi korunmuş iki G. maritimus fosilini inceledi. Her bir canlı yaklaşık 70 santimetreydi, tıpkı bir kayar tahtası kadar uzun ve kemik levhalardan oluşan bir zırhla kaplıydı. Motani’ye göre bu örnekler, tatlı suda yaşayan yakın akrabaları diğer kurbağagillerle neredeyse aynıydı. Ancak fosillerin bulunduğu yer alışılmadık bir durumdu: Bir zamanlar deniz dibi olan, herhangi bir karaya yaklaşık 30 kilometre uzakta bir alanda bulunduklar.

Canlıların denizde yaşadığı ya da öldükten sonra oraya gömülen karada yaşayan varlıklar olduğu belli değildi. Bu yüzden ekip bir kimyasal analiz gerçekleştirdi. Fosil kemiklerindeki stronsiyumun farklı formlarının düzeyleri, Triyas denizinkilerle uyum gösteriyordu. Bu belirgin işaret, G. maritimus‘in deniz ürünüyle beslendiğini ve tuzlu su içtiğini ortaya koydu. “Bu, orada yaşadığı anlamına geliyor,” diyor Motani.

Denizlerde uzun süre hayatta kalabilmek için gerçekten uyarlandıklarına dair kanıt sunan ilk örnek olması açısından bu, amfibiler için “ilk kez katı bir kanıta sahip olduğumuz” bir durum diyor Sydney’deki Yeni Güney Galler Üniversitesi’nden, yeni çalışma ile bağlantısı olmayan paleobiyolog Lachlan Hart. Hart ve meslektaşları daha önce farklı bir eski ambinin denizci olabileceğini öne sürmüş ancak muhtemelen denizde yaşamadığını düşünmüştü.

Bilim insanları uzun süredir bir deniz amfisi arıyor. Fosil kaydı, bazı memelilerin, sürüngenlerin ve kuşların tuzlu bir yaşama nasıl uyum sağladığını ortaya skelital parçalarla dolu. “Amfibiler her zaman sorundu çünkü kuralı gerçekten takip etmiyorlardı” diyor Motani.

Bugünkü amfibileri hastalıklara ve zehirlere karşı hassas kılan aynı deri, aynı zamanda tuzlu suyu da korkutucu kılıyor. Anahtar uyumlanmalar G. maritimus‘ın bu sorunlardan sıyrılmasına olanak tanıdı. G. maritimus ve akrabaları muhtemelen savunma için kemik gövde zırhı geliştirdi. Ancak bu sert plakalar, deniz tabanında yaşayanların su kaybını önlemesine yardımcı olmuş olmalı. Modern amfibilerin larva evresinden sonra iç solungaçlarını kaybetmelerinin aksine, bu canlı ve yakın akrabaları derinlerdeki yaşama uygun balıksı bir solunum stratejisi korudu.

G. maritimus fosilleri, hayvanın avına baskın yapmak için deniz tabanında gizlendiğine işaret ediyor. Tuvalet kapağı gibi yukarı doğru kalkan çenesi, balıklara ve diğer küçük canlılara emme saldırısı başlatabilmesi için tasarlanmıştı.

Eski denizlerde, bu canlıları çalışan paleontologların görmezden geldiği ortamlarda, daha başka amfibiler gizli olabilir. “Amfibiler oldukları için onları karasal tatlı su ortamlarında arardık” diyor Hart. Belki de deniz ayaklarını bulmuş daha fazla amfisi vardır.