1934’te Bir Doktor Köpeği Ölümden Döndürdü: İnsanlara Denemeye Çalıştı

California Üniversitesi Berkeley kampüsündeki bir laboratuvarda üstten gelen sert ışıkların altında Lazarus II hareketsiz yatıyordu.

Ranjey beyaz bir tilki teriyerini eter ve azotla solunum durduranan Dr. Robert E. Cornish saati izliyordu. Son kalp atışından altı dakika sonra bilim insanı köpeği aldı ve bir denge tahtasına bağladı; iki uçlu, salıncak benzeri bir icat olan bu aletin ileri geri ve yukarı aşağı hareketinin kan dolaşımını geri getirmenin anahtarı olduğuna inanıyordu.

Lazarus’un uyluğundaki bir damara oksijenle zenginleştirilmiş tuzlu su, kalbi uyarisan adrenalin ve karaciğer özütünden elde edilen heparini enjekte edip sonra başını hastanın üzerine eğdi. Asistanı denge tahtasını sallarken küçük vücudu iyice ovarken Cornish derin nefesleri köpeğin ağzına ve akciğerlerine üflüyordu.

Uzun saniyeler dakikalara, sonra da birden Lazarus inledi ve bacağını kıpırdadı. Yavaşça kalbi atmaya başladı. Lazarus II ölümden geri dönmüştü.

Modern kalp akciğer canlandırmanın (KCC) icadından henüz çeyrek asır kala, 1934’te Lazarus’un kalbi durduktan sonra geri getirilmesi bir nevi mucizeydi. Ancak tilki teriyeri sekiz saat on üç dakika daha yaşadı; ancak iyi yaşamadı, ara sıra çıkan inlemeler, havlamalar ve nefes nefes kalma sesleriyle kesilen huzursuz bir zombi durumunda saplandı.

“Belirli bir sürenin ardından ya kalp ya da beyin geri döndürülemez hasar alır ve bu da iyi iyileşmeyi imkânsız kılar,” diyor Maryland Üniversitesi Baltimore Tıp Fakültesi Cerrahi Profesörü ve Kritik Bakım ve Travma Eğitimi Merkezi Direktörü Samuel Tisherman Popular Science‘e.

Lazarus II, ölmekte olan hastaları kendi denge tahtasıyla canlandırmaya yönelik ilk denemesi değildi. Hatta ilk Lazarus da değildi. 22 yaşında UC Berkeley’den doktora unvanını kazanan, eski bir çocuk dahi olan genç bilim insanı yaklaşık 1933’te canlandırmaya tutkulu biçimde bağlandı.

Dr. Cornish, köpek deney hayvanlarından birini, Scooter adlı olanı besliyor. Görsel: Getty Images / Contributor / Bettmann

Cornish, köpeklere başlamadan önce canlandırma çalışmalarını insanlar üzerinde yürütmüştü. Kalp durmasından ölen 62 yaşında bir matbaacı, Cornish’in canlandırma tedavisini alan ilk kişi oldu. Ölümünden dört buçuk saat sonra Cornish, hastaneye gelip ısıtıcı pedlerle sarılmış erkeğin vücudunu salıncak tahtasına bağladı. Hastayı 90 dakika boyunca yukarı aşağı salıncak hareketine getirdikten sonra Cornish, konuyu canlandıramadı; ancak bilim gazetecisi Frank Swain’in How to Make a Zombie: The Life (and Death) Science of Reanimation and Mind Control adlı eserine göre, matbaacının “yüzünün aniden ısındığı, gözlerde bir parıltının geri geldiği ve ses borusu ile göğüs kemiği arasındaki yumuşak dokuda yumuşak atımlar gözlemlendiği” bir nokta kaydettiği belirtildi.

İki hafta sonra Cornish, aynı tedaviyi San Francisco Körfezi’nden üç saat önce ölü olarak çıkarılan 22 yaşında bir makineciye denedi ve vücudunu tam dört saat boyunca salıncak tahtasında çalıştırdı. Bu da başarısız oldu; ertesi gün ise Cornish’in elektroşokla öldürülmüş bir cesedi ısıtıcı ped yerine ılık bir banyoya daldırdıktan sonra cesedi salıncak tahtasına yerleştirdiği üçüncü deneme de sonuç vermedi.

Sonuçlardan memnun olmayan Cornish, insan deneklerine dönmeden önce yöntemini tilki cinsi teriyerler üzerinde mükemmelleştirmenin daha doğru olacağını kararlaştırdı. Her birine Kutsal Kitap’ta İsa tarafından ölümden diriltilen Lazarus ismini verdi.

Cornish’in en büyük atılımı Lazarus IV ile geldi. Kör ve kendi başına ayakta duramasa da, 13 gün içinde köpek sürünebilir, havabilir ve dikilebilirdi. İştahı da geri dönmüştü. Ölümünden sonraki birkaç aylık yaşamı boyunca Lazarus IV, her gün neredeyse bir pound et tüketmişti.

Sonraki hast Lazarus V, daha da hızlı iyileşti. Kör ve hasarlı beyne sahip olmasına rağmen, köpeğin bazı normal davranışlara dönmesi yalnızca dört sürdü. Öncüsü gibi, o da yalnızca birkaç yaşadı.

Bu karmaşık sonuçlarına rağmen Cornish, Lazarus deneyleri nedeniyle övüldü. Basında, suda okunabilen gözlükler gibi projeler izlediği için meslektaşları tarafından çoğu zaman tuhaf biri olarak görülen bilim insanı, bir ünlü olarak yüzlendi. Çalışmaları hakkında bir film, Life Returns, 1935’te gösterime girdi.

1935 yapımı Life Returns filminde, Dr. Kendrick (Amerikalı oyuncu Onslow Stevens tarafından canlandırılıyor) bir köpeği tekrar hayata döndürmeye çalışıyor. Video: Life Returns (1935) | Full Movie | Onslow Stevens | Lois Wilson | Valerie Hobson, TriCoast Worldwide

Ama Cornish’in canlandırma deneyleri tartışmasız değildi. Hayvan hakları protestoları ve halktan gelen diğer tepkilerle takip edilen Cornish, UC Berkeley yönetimi tarafından kampüsten uzaklaştırıldı. Cornish çalışmalarına evinden devam etti ve komşularının sokağı koklattığını iddia ettiği bir bahçe kulübesini laboratuvara dönüştürdü.

Ölüm aşamasındaki bir hastayı canlandırma bilimi, Lazarus deneylerinden bu yana uzun bir yol kat etti. Günümüzde, “kalp durmasının nedenine bağlı olarak nabzı geri getirme yöntemi değişiyor,” diyor Tisherman.

“İlk ve en önemli müdahale, göğüs kompresyonlarının iyi şekilde sağlanmasıdır,” diye devam ediyor.

Mudahalenin ne kadar hızlı başladığı da bir rol oynuyor. “Genel kabul gören görüş, birine CPR başlamadan önceki tamamen kan akışının olmadığı sürenin beş dakikadan uzun olması durumunda sonucun muhtemelen kötü olacağıdır,” diyor Tisherman—bu fikir reddedilmiş olsa da “kimse kesin olarak bilmiyor.”

Cornish’in Lazarus deneylerinde kan akışını iyileştirmek ve kalp ritimlerini normale döndürmek için kullandığına benzer ilaçlar ve ilaçlar, modern canlandırma protokollerinde bir rol oynasa da, acil tıp uygulayıcıları, hayatın geri getirilmesinin anahtarı olduğuna inandığı o sallantılı tahtayı hiç benimsemedi.

Cornish, Nevada, Arizona ve Colorado valilerine, Lazarus deneylerini tamamladıktan kısa bir sonra gaz odasında idam edilen suçluları canlandırmak için izin istemesine rağmen, uçuş tahtasının işe yaradığını kanıtlama fırsatını hiçbir zaman bulamadı. Bu reddedilmeler, Cornish’i 1948’de son bir deneme yapmaktan alıkoyamadı; San Quentin Devlet Tımarishanesi müdürüne, kaçırıcı ve katil Thomas McMonigle’ın gaz odasında idam edilmesinin ardından canlandırılması için birden fazla rica gönderdi ve bunların tümü geri çevrildi.

Cornish’in McMonigle planının halka açıklanmasının ardından, 50’den fazla “çoğunlukla bekar erkek” uçuş tahtasıyla canlandırılmak için gönüllü oldu; ancak o sıralarda Cornish’in biraz daha sıradan bir şeyle ilgilenmeye başladığı görülüyordu: diş macunu formüle edip pazarlamak.

That Time When adlı yapımda Popular Science, bilim, mühendislik ve yenilik biçimlendiren en tuhaf, en sürpriz ve az bilinen hikâyeleri anlatıyor.