Venus Belki Kendi Uydusunu Geri Çekip Parçalayıp Yutmuş Olabilir

California Üniversitesi Riverside Kampüsü’nden astrofizikçi Stephen Kane’nin bilgisayar modellerinde, Venüs’ün kendi uydusunun yörüngesini kaydırarak gezegene doğru geri döndüğü ve gelirimsel etkileşimler sonucunda parçalanıp artıklarını gezegenin içine düşürmüş olabileceği ortaya çıktı. Kane’nin ekibi, Dünya ile boyut ve kütle bakımından benzer bir gezegenin neden uyduya sahip olmadığını araştırdı; çalışmalarında erken dönemde oluşan bir uydunun bu ortamda hayatta kalıp kalamayacağını inceledi. Çalışma, The Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı.

Kane’nin Venüs’in dönüş hızını değiştirdiği ve farklı kütlelere sahip varsayısal uydular eklediği modellerde, beklenmedik biçimde uyduların yıkıma doğru spiral çizen hareketleriyle karşılaşması dikkat çekici bulundu. Gezegenin yerçekimi etkileşimleri bir uyduyu içe doğru sardırırken, gezegenin çekim gücü onu parçaladı ve artıkları Venüs’e düştü; bu düşüş yüzeyde, atmosferde ve su tutma kapasitesinde enerji patlamaları yaratarak bu alanları değiştirmiş olabilir.

Venüs Uyduyu Nasıl Kaybedebilir?

Kane, modeli önce Dünya ve onun uydusuyla test etti; bugünkü hareketlerini yakından yeniden üretti. Ay’ımız her yıl yaklaşık dört santimetre daha uzaklaşır, çünkü gelirimsel etkileşimler Dünya’nın dönüş enerjisini yörüngesine aktarır ve bu süreçte Dünya’nın dönüşü kadem olarak yavaşlar.

Erken dönemde, uyduya sahip olabilecek genç bir Venüs benzeri bir değişimi başlatabilirdi. Bazı simülasyonlarda uydu dışarı doğru hareket ederken, onun çekim gücü gezegenin dönüşünü yavaşlattı.

Ancak bu yavaşlama uyduyun yol yönünü değiştirebilir. Venüs bir tam döngüyü, uyduyun gezegeni dolanmasından daha uzun sürede tamamlarsa, gelirimsel etkileşimler uyduyu içe doğru çekmeye başlar.

Sonunda uydu, gezegenin kendi üzerindeki eşitsiz çekim gücünün onu parçalayacağı mesafe olan Roche limiti’ne ulaşabilir. Ardından artıkları Venüs’e düşer.

Bazı simülasyonlu uydular, başlangıçta hızlı dönen bir gezegenin etrafında milyarlarca yıl hayatta kaldı; kaderleri aynı zamanda modellerin Venüs’ün iç yapısının gelirimsel kuvvetlere verdiği tepkiyi nasıl temsil ettiğine de bağlıydı. Bu nedenle çalışma, kaybolmuş bir uydu için olası bir tarih tanımlar; kesin olarak bir uyduya sahip olduğuna dair kanıt değil.

Uydu Kaybının Venüs İçin Anlamı Ne?

Yok oluşundan önce büyük bir uydu, Venüs’ün eksen eğikliğini dengeleyerek güneş ışığının yüzeye ulaşmasını etkilemiş olabilir. Gezegen okyanuslara sahipse, uydu ayrıca suyu hareket ettiren ve ısıyı yeniden dağıtan gelirsel etkileri de yaratmış olurdu.

Bu kayıp, o dengeli etkiyi kaldırırken aynı zamanda yüzeye ve atmosfere bir enerji patlaması aktarır. Yazarlar, böyle bir olayın su kaybına veya ısınma ile ısı hapsedici su buharının birbirini beslediği kaçak sera iklimine katkıda bulunmuş olabileceğini öne sürüyor.

Bu durum araştırmacılara, Venüs’ün Dünya’dan bu kadar farklı hale geldiğini yeniden inşa ederken incelemeleri için başka bir olasılık sunar. Simülasyonlar uyduyun hareketini izler; iklim sonuçları ise daha fazla araştırma için sorular olarak kalır.

Uydu Ne Bırakmış Olabilir?

Zeminde kanıt bulmak zor olacaktır. Jeolojik etkinlik, Venüs’ün yüzeyinin büyük bölümünü en erken döneminden beri yeniledi ve düşen artıkların izlerini örtmüş olabilir.

Çalışma bunun yerine atmosferdeki kimyasal ipuçlarını aramayı öneriyor. NASA‘nın DAVINCI görevinin ölçümleri bu fikri test etmeye yardımcı olabilirim; ancak araştırmacılar önce ay artıklarının ne tür izler bırakabileceğini ve bunları volkanik etkinlikten ile atmosfer kaybından nasıl ayırabileceklerini belirlemeleri gerekir.

Kane için bu soru aynı zamanda diğer yıldızların etrafındaki gezegenlere de uzanıyor. Kayalık bir dünya bir uydu oluşturabilir, ardından gravitasyonel etkileşimleri her iki cismin hareketini değiştirdikçe onu kaybeder.

“Dünya ikizleri diğer yıldızların etrafında düşünüldüğünde, sorulan sorulardan biri ‘Bir uyduya sahip mi?’ oluyor.”

Stephen Kane

Kane’nin çalışması, uyduyu olmayan bir gezegenin tarihini şekillendirmeye yardımcı olan ve ardından kendi gezegeninin parçasına dönüşen bir arkadaşına sahip olmuş olabileceği olasılığını ortaya koyuyor.