UCLA (Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles) araştırmacıları, Tyrannosaurus rex’in vücut sıcaklığının modern insanın iç organlarındaki 36 santigrat dereceye çok yakın olduğunu belirleyen ilk kesin ölçümü gerçekleştirdi. Diş minesinde bulunan izotopları kütle spektrometresiyle analiz ederek elde edilen bu sonuç, dinozorların evrim sürecinde uzun yıllardır tartışılan soğukkanlı (sıcak kanlı mı, soğuk kanlı mı) sorusuna somut bir yanıt sunarken, çalışma Çarşamba günü bilimsel dergi Science Advances’ta yayımlandı.
Yıllardır paleontologlar, dinozorların modern sürünçlülerden oldukça farklı olabileceğine dair ipuçlarını bir araya getiriyorlardı; ancak T. rex’i bir bantlı makineye bindirip ağızına bir termometre sokmak mümkün olmadığından, bilim insanları metabolizma ve iç sıcaklığı ölçmek için daha dolaylı yöntemlere başvurmak zorundaydı. Şimdi araştırmacılar, bu konuda ilk kez bir dinozoru için kesin bir vücut sıcaklığı değerine ulaşmayı başardı.
Diş Minesi, Termometrenin Yerine Geçti
UCLA jeobilimcisi ve makalenin yazarlarından Aradhna Tripati, diş minesinin kimyasal bileşiminin oluştuğu anki sıcaklığı gerçekten kaydeddiğini açıkladı. Araştırmacılar, modern Montana’dan bulunan T. rex diş minesinin küçücük parçalarındaki izotopları ölçerek dinozorun o dönemin sıcaklığını tahmin etti. Tripati, “Diş minesinin kimyası gerçekten oluştuğu anki sıcaklığı kaydediyor ve 66 milyon yıl sonra bile bu ölçümleri kütle spektrometresiyle okuyabiliyoruz” dedi. “Bir T. rex’in ‘poposuna’ termometre sokmak, zaten yapmak istemediğimiz bir şeydi; bu, ona en yakın yaklaşım” ifadelerini kullandı.
Yöntemin güvenilirliğinin temelinde, diş minesinin termodinamik tahminlere göre çevresel sıcaklıktan daha az etkilenmesi yatıyor. Daha önce dinozor metabolizması ve büyüme hızları tahmin edilmiş olsa de, Tripati yeni çalışmanın iç sıcaklık tahmininde bu kadar hassas olmasının, minesinin çevresel faktörlere daha az duyarlı olmasından kaynaklandığını vurguladı.
36 Derece ve Kuzey Kutbu
Elde edilen verilere göre T. rex muhtemelen 36 santigrat derecede çalışıyordu; bu da günümüz insanının iç vücut sıcaklığıyla neredeyse birebir örtüşüyordu. Johns Hopkins Üniversitesi paleobioloğu ve 2022 tarihli çalışmanın baş yazarı Jasmina Wiemann, yeni bulguların büyük memelilerinkiyle daha çok benzer olduğunu, ancak kuşlar gibi daha küçük ve daha sıcak hayvanlardan farklı olduğunu söyledi. Bu durum, dinozorların neredeyse dünyanın her yerine, hatta Kuzey Kutbu’na bile yayılabileceğini ima ediyor.
Wiemann, “Bir genç bilim insanı olarak bu alanda olmaya ve farklı izotop verilerinden gelen kolektif kanıtların aynı resmiye doğru yaklaştığını izlemem gerçekten çok heyecan vericiydi; bu, çoğu kuş olmayan dinozorların muhtemelen sıcak kanlı olduğunu gösteriyor” ifadelerini kullandı. 2022 tarihli çalışmada dinozorların metabolizma aralığına sahip oldukları ve T. rex’lerin endotermi (sıcak kanlılık) ölçeğinin alt ucunda olduğu gösterilmişti; yeni çalışma bu bulguları tamamlayıcı nitelik taşıyor.
Yöntemin Geleceği
UCLA jeobilimcisi ve makalenin diğer yazarlarından Robert Eagle, bu yaklaşımı yaklaşık 15 yıllık bir emeğin sonucunu oluşturduğunu belirtti. Eagle, aynı yöntemi kuş dinozorları ve antik memeli atası türlerinin vücut sıcaklıklarını ortaya çıkarmak için kullanmayı umuyor. “Bu teknik ile çok şey denedik ama bu gerçekten net bir sonuç gibi göründü; bu da diğer heyecan verici soruları araştırmada kullanılabileceğine dair bana umut veriyor” dedi.
Wiemann, bulguları “kesinlikle akıl almaz” ve “heyecan verici hassasiyetli” olarak nitelendirdi. Araştırmacılar, dinozorların soğukkanlılık stereotiplerinden yıllardır kaçınıyor olsa da, bu yeni sonuçlar evrim konusundaki eski görüşlere yeniden bakmamız gerekebileceğini hatırlatıyor. Bilimsel topluluk, izotop verilerinin giderek birleşen kanıtların, çoğu kuş olmayan dinozorların büyük ölçüde sıcak kanlı olduğunu gösterdiğine dair güçlü bir tabloya ulaştığını görüyor.
