Yosemite kurbağalarının kendi mağaralarında gizlenen ölümcil mantar

UCLA biyologları, tehdit altında Yosemite kurbağalarını avlanan sessiz bir öldürücünün saklandığı yeri buldu: onların kendi yeraltı mağaraları. Dünya çapında amfibiyen popülasyonlarını yok eden Batrachochytrium dendrobatidis (Bd) adıdaki mantar, uzun yıllar kurbağaların suda bulunduğu sırada derileri üzerinden onları enfekte ettiği düşünüldü. Araştırmacılar, sağlıklı kurbağalarda kış uykusundan çıktıktan sonra yüksek enfeksiyon oranı tespit ederek, mantarın sert Sierra kışlarında bu mağaralarda çoğaldığını ortaya koydu.

Geleneksel görüşün tersine bir bulgu

Araştırmacılar, önceki sağlıklı kurbağalar kış uykusundan çıktığında yüksek enfeksiyon oranı belirledi. Bu durum, mantarın yeraltı mağaralarında kış aylarında ürediğine işaret ediyor ve Yosemite’teki esir ortamda beslenen ve yeniden doğaya salinan kurbağı programını etkiledi.

Bd gözetim çalışmamızın Yosemite kurbağaları üzerindeki sonuçları tamamen beklenmedikti. Bd büyük ölçüde suda yaşayan bir patojen olsa da, enfeksiyonun ana patlamalarının karada kış uykusu sırasında büyüyüp yayıldığını keşfettik. Bu bulgu, infeksiyon için yüksek riskli sezonla ilgili güncel görüşle keskin biçimde çelişıyor; bu genellikle amfibiyenlerin suda eşleşme döneminde gerçekleştiği varsayılıyor. Çalışmamız bu beklentinin tam tersine gidiyor.

Dave Daversa, UCLA ekoloğu ve makalenin ilk yazarı

Bd’nin suda yayıldığı yönündeki görüşün aksine enfeksiyonun karada kışın başladığını gösteren bulgu, yüksek risk sezonuna dair mevcut anlayışı zorluyor. Araştırmacılar, mantarın su içinde çoğaldığı ve kurbağaların yalnızca kısa bir eşleşme döneminde bu mantara yakalandığı yönündeki eski varsayımı çürüttü.

Kurbağanın yaşam döngüsü

Yosemite kurbağısi (Anaxyrus canorus) neredeyse yalnızca Yosemite ile Sequoia ve Kings Canyon millî parklarında yaşar. Yaklaşık 2,5 ila 7,6 santimetre (1 ile 3 inç) boyunda olan curbağalar zıplar yerine yürür. Dişiler erkelerden daha büyük olup yeşilin farklı tonlarıyla çekici biçimde pütürlü deriye sahipken, erkekler daha az renklidir.

Kurbağalar küçük su birikintilerinde eşleşse de, zamanlarının çoğunu avcılardan kaçıp serinlemek için kemirgenlerin terk ettiği mağaralarda geçirir. Curbağalar High Sierra’daki sert kışları bu mağaralarda kış uykusuna yatarak atlatır.

İklim değişikliği ve tehdit

Ancak iklim değişikliği, yaşam alanlarını daha kurak ve sıcak yapıyor ve başlangıçta yetişkinliğe ulaşan iribaş sayısı azalıyor. Ölümcil olan Bd enfeksiyonu yaygın bir biçimde görülüyor. Bu nedenle Yosemite curbağısı 2014’te Tehlike Altındaki Türler Yasası altında koruma altına alındı ve California’da en yüksek öncelikli özel endişe türü olarak listelendi.

Kurbağalar San Francisco Hayvanat Bahçesinde beslenip doğaya salınıyordu, ancak Bd’nin bu çabaları nasıl karmaşıklaştığı bilinmiyordu. 2021-2023 yılları arasında UCLA ve Yosemite Millî Parkı’ndan bir grup araştırmacı, Bd yaygınlığının ve şiddetinin mevsimler ve yaşam evreleri boyunca nasıl değiştiğini belirlemek için curbağaları taramaya başladı.

Araştırmacılar, Tioga Geçidi yakınlarındaki yüksek rakımlı alanlardan yeni başlıca dönüştürme tamamlayan genç curbağaları (metamorflar) yakaladı ve mayıs ayında kış uykusundan çıktıktan hemen sonra, yazın ve eylül ayında kış uykusuna girmeden önce deri sürüntüsü aldı.

Araştırmacılar ertesi baharda kar erimesinin erken döneminde geri döndü ve curbağaları kış uykusundan çıkarken aynı örnekleri aldı. Paralel bir taramada, tüm yaşam evrelerindeki curbağaları örnekleme yaparak üç yıl ve altı bölgede toplam 1.800 sürüntü topladı.

Araştırmacılar bu sürüntüleri PCR testlerini de içeren yerleşik tekniklerle Bd açısından taramaya aldı; bu testler Covid testi için kullanılanlara benziyor.

Covid salgını, patikalar boyunca karşılaştığım insanlara curbağaları sürüntülerken ne yaptığımı açıklamayı kolaylaştırdı.

Dave Daversa

Beklenmedik bir keşif

Sonuçlar, yeraltı kış uykusunun aylarını, özellikle de metamorflarda hızla çoğalmanın ana sezonu olarak açıkça belirledi. Bu bulgu, curbağaların daha düşük risk altında olduğu düşünüldüğü için bir şok etkisi yarattı; çünkü mantarın başlıca suda yayıldığı ve curbağalarının zamanlarının çoğunu karada geçirdiği varsayılıyordu.

Kurbağların yalnızca eşleşme döneminde, yani esasen suda oldukları kısa pencerede bu mantarı edindiğine inanılıyordu. Ancak yeni veriler, curbağaların karada güçlü enfeksiyonlar geliştirdiğini açıkça gösterdi. Bd’nin daha ılıman koşullarda en iyi büyüdüğü düşünüldüğü için, sert kışlarda çoğaldığına dair keşif, bilim insanlarının bildiklerinin tümünü çürüttü.

Bd mantarının bireyler arasında hareket etme yeteneğine sahip olduğu açıkça görülüyor. Karada son derece düşük sıcaklıklarda sayıca artma yeteneği gerçek bir sürpriz.

Brad Shaffer, UCLA koruma biyoloğu ve makalenin ortak yazarı

Araştırmacılar, curbağların mağarada yeni enfeksiyonlar edindiğinden kesin olarak emin değil. Curbağaların çok hafif, algılanamayan bir enfeksiyonla yeraltına inme ve bazı nedenlerle her bireyin ağır fungal yükü geliştirme ihtimali var. Kış uykusu sırasında mağaraları çalıştırmak zor; çünkü bunlar birçok feet karın altında gömülü.

Patojenlerin inanılmaz derecede mevsimsel yaşam öykülerine sahip konakçı popülasyonlarda nasıl kalıcı olduğu, çalışmalarımızdan bir gizem. Bu mantar böyle düşük sıcaklıklarda mutlu şekilde büyümeli değil—ya karadaki ya da mağaralarda var olduğunu düşündüğümüz sıcaklık. Bağışıklık sistemiyle ilgili bir şeylerin cereyan ediyor olması muhtemel: Hayvanın bağışıklık durumu, mantarın büyüme yeteneğinden daha aşağılara iniyor olabilir.

Jamie Lloyd-Smith, UCLA vahşi yaşam hastalıkları ekoloğu ve makalenin ortak yazarı

Araştırmacılar, takip çalışmalarında cevaplar bulmayı umuyor; ancak araştırma yine de esir ortamda beslenen hayvanların yeniden doğaya salınması stratejisini değiştirdi. Curbağaların dönüştürme evresinde veya daha genç bir evrede salınmasının daha ucuz ve kolay olmasına rağmen, yöneticiler artık yalnızca birkaç yıllık büyümenin ardından, kışın Bd enfeksiyonuna karşı daha az risk altında olduklarında hayvanları salıyor.

David R. Daversa et al, Fungal Batrachochytrium dendrobatidis infections proliferate during amphibian terrestrial dormancy, Functional Ecology (2026).