İspanya’daki Murcia Üniversitesi’nden hematolog José M. Moraleda önderliğinde bir bilim insanı ekibi, ileri derece osteoporoz (kemik erimesi) hastalığına yeni bir tedavi yaklaşımı geliştirdi ve bu yaklaşımın 10 kadında kemikleri güçlendiren etkiler gösterdiğini Cell dergisinde yayımlanan ilk kez insanda uygulanan faz-1 deneyinden bildirdi. Deney, öncelikli olarak deneme tedavinin güvenliğini araştırmak amacıyla yürütüldü; ancak araştırmacılar bulguların çok daha fazlasını ortaya koyduğunu vurguladı.
Kemik erimesinin gerçek boyutunu hayal etmek zor. İlerleyerek kemikleri zayılatan bu hastalığın dünyada 500 milyona yakın kişiyi etkiledği tahmin ediliyor ve yılda 37 milyonu aşkın kırılgan kırıklara yol açıyor; bu da saniyede birinin vücudunda bir kemik kırıldığı anlamına geliyor. Hastalığa karşı bir tedavi olmasa da, bilim insanları artık buna karşı “yaşayan ilaç” denilebilecek bir çözüm bulmuş olabilir.
Kendi Hücreleriyle Yeniden Üretilen İlaç
Araştırmacılar, ileri derece osteoporoz hastalarına kendi mezenkimal kök/stromal hücrelerinin (MSC) modifiye edilmiş bir versiyonunu verdiler ve bunun belirgin kemik güçlendirici etkiler gösterdiğini kaydetti. Deneyin asıl amacı bu deney tedavinin güvenliğini araştırmaktı; ancak araştırmacılar bulgularının çok daha fazlasını ortaya koyduğunu belirtti.
“Sonuçlar, bu tedavi yaklaşımının mükemmel bir güvenlik profiline sahip olduğunu ve uygulanabilir olduğunu gösteriyor.” Ancak dikkat çeken biçimde sonuçlar, kırılgan kırıklarda kalıcı bir azalma ile kemik yeni oluşum biyomarkerlarının serum seviyelerinde artış göstermesi; ayrıca trabeküler kemikte osteoregeneratif (kemik geri kazandırıcı) etkiye dair radyografik ve histomorfolometrik kanıtlar ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, yeni makalede
Mezenkimal kök/stromal hücreler bir kök hücre biçimidir; ancak embriyonik kök hücreler ve indüklenmiş pluripotent kök hücreler (iPSC’ler) neredeyse her türlü hücre üretebilirken, MSC’ler yalnızca çok yönlüdür (pluripotent değildir), yani olabilecekleri hücre türleri bakımından daha sınırlıdırlar. Yine de kemik iliğinde (ve vücudun diğer kısımlarında) bulunabilen MSC’ler, kemik oluşturup onaran hücreler olan osteoblastların öncü hücreleridir.
Sinyal Molekülünün Eksikliğini Giderme Stratejisi
Nazari olarak bu, MSC’leri osteoporozu tedavi eden kemik güçlendirici tedaviler için umut verici bir aday kılar; ancak MSC’ler vücut dışında kültüre edilip ardından damar içinden geri verilince, Sialileştirilmiş Lewis X (sLeX) adlı yüzey molekülünün eksikliği hücrelerin kemik iliğini bulma yeteneğini zorlaştırır.
“Preklinik modellerde bu açığı, MSC glikokaliks düzenlemesiyle sLeX ifadesini zorlayarak düzeltmek mümkündür; böylece hücrelere kemik yönlenimi (osteotropi) programlanır.”
Araştırmacılar
On Hastada Uygulanan Süreç
Ileri derece osteoporozdan muzdarip, yaşları 51 ile 72 arasında değişen 10 kadınla yürütülen küçük deneyde araştırmacılar her katılımcının kalça bölgesinden kemik iliği aldılar. Ardından MSC’lerini izole edip kültüre ettiler ve ardından hücrelerin kan dolaşımına geri verilince kemikiliğe dönme yeteneğini iyileştirmeyi hedefleyen bir glikokaliks düzenlemesiyle modifiye ettiler. Düzenlenen MSC’ler katılımcılara damar içinden infüzyon yoluyla verildi ve katılımcılar toplamda yaklaşık altı yıllık takibe alındı.
Sonuçlar, öncelikli güvenlik ölçütleri açısından, deney tedavinin katılımcılar tarafından iyi tolere edildiğini ve tedaviyle ilişkili herhangi bir yan etki görülmediğini gösterdi. Bundan çok daha umut verici olan ise katılımcılarda osteoporoz kaynaklı kemik kırıklarda dramatik bir düşüş gözlemlenmesiydi.
“Bu çalışmadaki kişiler klinik olarak yinelenen kırılgan kırıklara karşı ‘çok yüksek risk’ kategorisinde olsa da, yeniden kırılma oranı keskin biçimde düştü. Özellikle infüzyondan önceki 2 yıllık dönemle sonrasındaki 2 yıllık dönemi karşılaştırdığımızda, kırık oran yılda 8 olaydan 0,5 olaya geriledi; bu da kırılgan kırıklarda yüzde 94’lük bir azalma anlamına geliyor.”
Araştırmacılar
Buna ek olarak, MSC infüzyonundan 120 gün sonra alınan kemik dokusu biyopsileriyle 10 hastanın 7’sinde ortanca kemik dokusu alanının (BTA) belirgin biçimde arttığı görüldü.
Kemik Yenilenmesine Dair Bulgular
Kemik metabolizması biyomarkerları da kemik güçlendirici etkiye işaret eden bulgular gösterdi; beden görüntülemesi ise süngerimsi trabeküler kemikin yoğunluğundaki artışları ortaya koydu.
“Topluca sonuçlar, verilen Fuc-autoBM-MSC’lerin osteoregeneratif etkiyi çoğunlukla trabeküller kemikte aracılık ettiğini öne sürüyor. Bu, travematik açıdan önemli bir konudur; çünkü trabeküler kemik kortikal kemikten çok daha fazla metabolik aktiftir ve buna uygun olarak osteoporoz hastalığın erken evresinde çoğunlukla trabeküller kemigi parçalar, kortikal kemige dair erozyon ise daha sonra ortaya çıkar.”
Araştırmacılar
Bu öncelikli olarak güvenlik deneyi olup kontrol grubu içeren rastgele bir deney olmadığı için araştırmacılar, burada neler olduğunun daha derinlemesine incelenmesi ve olası etkilerin daha resmî biçimde ölçülmesi çalışmaların geleceğine bırakıldığını belirtti. Araştırmacılar ayrıca kendi çalışmalarının yalnızca küçük ölçekli olduğunu, katılımcılarda çeşitlilik eksikliği bulunduğunu vurguladı; daha geniş bir katılımcı yelpazesi ve daha fazla çalışma alanını içeren büyük çalışmalara ihtiyaç olduğunu öne sürdü.
Ancak sonuçları yorumlarken dikkatli olunması gerekse de, bu deneydeki kadınlarda kesinlikle faydalı bir şeyler olduğu açıkça görülüyor; ve konunun daha iyi anlaşılması nihayetinde milyonlarca kişinin hayatını iyileştirmeye yardımcı olabilir.
Araştırmacıların görüşüne göre ise bu, bu hastlıkla nasıl başa çıktığımızda bir paradigma değişiminin başlangıcı olabilir.
“Hassas glikokaliks düzenlemesi etkisi, MSC tabanlı tedavinin osteoporozu geri döndürülmesini sağlar; böylece bu hastalık için tedavi stratejilerini farmakolojik yaklaşımlardan rejeneratif medicine (yenileyici tıp) tarafına kaydırma potansiyeli taşır.”
Araştırmacılar
Bulgular Cell dergisinde yayımlandı.
1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.