[Yasin Önal]

Korelasyon–nedensellik ayrımı işte en çok takıldığımız yer, çünkü istatistiksel araçlarımızın çoğu zaten korelasyon hesaplamak üzerine kurulu. Pratikte ben moleküler veri analizinde (RNA-seq, metabolomik vs.) sürekli karşılaştığım şey şu: iki gen ekspzyonu ya da iki metabolit arasında r=0,8 çıkan şeyin çoğu zaman arkasında gizli bir confounder (karıştırıcı değişken) oluyor. Mesela sıcaklık artınca hem dondurma satışı hem suda boğulma olayları artar; bunlar birbirini değil, üçüncü bir değişkeni yansıtır. Teknik çözüm olarak DAG’lar (yönlendirilmiş döngüsüz grafikler) işi netleştirir: confounder’ı, mediator’i ya da collider’i ayırt etmen lazım, çünkü collider’da kontrol etmek ters nedensellik (Berkson paradoksu) yaratır. Gerçek nedenselliği kanıtlamak için R

"DOI: 10.1016/nebilim.2026.74297 | Hakemli Literatür Taraması"

[Yazar]

Yazılar