UnutulAda”: Filipinoların göç deneyimine dokunan, hüzünlü ve umutlu bir aşk mektubu

DreamWorks’ün 2024 yılının eylül ayında dünya genelinde vizyona giren animasyon filmi “UnutulAda” (Forgotten Island), anı ve kaybı çağrıştıran başlığıyla dikkat çekiyor. Yüzeyde dostluk üzerine kurulu bir yetişme macerası sunan yapım, derinlemesine bakıldığında Filipinolar ve diasporalarıyla özdeşleşen ayrılık temalı düşündürücü bir anlatıya dönüşüyor.

Filipinili-Amerikalı Januel Mercado ile Amerikalı Joel Crawford’ın ortak yönetmenliğini üstlendiği film, çocukluk arkadaşları Raissa (Liza Soberano) ve Jo (H.E.R.) üzerinden ilerliyor. Filipiniler’de birlikte büyüyen iki arkadaş, liseden mezun olduktan sonra bir kavşakta buluşuyor: Parlak ve çalışkan öğrenci olan Raissa, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki prestijli bir üniversiteye kabul edilip göç ederken, daha rahat düşünen ancak içten içe yıkık arkadaşının Jo’nun geride kalması gerekiyor.

Bir dağınık halk için hikaye

Dünyaya ayrılıp evi terk ettiğimizde yanımızla ne taşırız ve kaybetme riski taşıyan nedir? “UnutulAda” tam olarak bu sorularla hareket ediyor. Aynı zamanda Filipinili toplumuna derinden yerleşmiş bir göç deneyimine de sesleniyor.

İş ve daha iyi bir yaşam arayışıyla 11 milyona yakın Filipinili Filipiniler’in dışında yaşıyor. Bu durum, onları dünyanın en büyük diasporaları arasına, 100’den fazla ülkeye yayılmış şekilde dünyadaki en on büyük diaspora arasında konumlandırıyor.

Filipinili’ler uzun zamandır Kuzey Amerika’ya kalıcı yerleşimci olarak göç ediyor; bu, Filipiniler’in ABD ile sömürgecilik bağlarını yansıtıyor. Ancak 1970’lerden itibaren göç destinasyonları Birleşik Krallık, Avrupa ve Avustraliya’ya genişledi. Avustraliya’da Filipinili’ler, Hindistan ve Çinde doğanlardan sonra beşinci en büyük göçmen grubu ve üçüncü en büyük Asya topluluğu oluşturuyor.

Büyük sayıdaki bir kısım da Körfez Arap ülkelerinde ve tüm Asya’da geçici işçi olarak çalışıyor. En öne çıkan göçmenler arasında, Filipiniler’de OFW (Overseas Filipino Worker) kısaltmasıyla bilinen denizaşırı Filipinili işçiler yer alıyor; bunlar küresel çapta yaklaşık 2,5 milyon seviyesinde ve her yıl artmaya devam ediyor. Bu göçmenlerden gelen havaleler, Filipinili ekonomiye yılda onlarca milyar dolar katkı sağlıyor ve 2025 yılında ülkenin GSİH’sının yaklaşık %8,5’ine denkiliyor.

Göçün bedeli

“UnutulAda”‘yı yönlendiren unutma korkusu, göçün sosyal ve duygusal maliyetlerini yansıtıyor. Birçok Filipinili çocuk, biri veya her iki ebeveyni de denizaşırıda çalışıp yaşadığı için büyüyor; aileler ilişkilerini telefon görüşmeleri, görüntülü sohbets ve periyodik buluşmalar aracılığıyla sınırların ötesinde sürdürüyor. Filmde Jo ise denizaşırında çalışan bir göçmen babanın kızı; büyümesini lola (büyükanesi) tarafından yaptırıyor.

Bazı Filipinili aileler için göç, ilişkileri parçaladı. Çocuklar annelerini ve babalarını çoğunlukla eve gönderdikleri para üzerinden tanıyor. Finansal destek bakımının yerini almış gibi görünse de, ayrılıktan dolayı kaybedilen fiziksel şefkat ve yakınlığı yerine koyamıyor.

Bu gerilimi olağanüstü bir hassasiyetle yakalayan film, mizahı ve koşturmacalı macerasının altında insan bağlarının kırılganlığıyla ilgileniyor. Filmin baş şarkısı BRB bunu şöyle söylüyor:

Kristine Aquino — Makalenin yazarı, Sydney Teknoloji Üniversitesi

Eğer tüm anıları kaybettisen ve yolunu bulamıyorsan / Belki yarın giderim ama hemen geri dönürüm, sorun değil / Seni asla unutmayacağım / Seni aslă unutmayacağım.

Bu, dönüşün ve kavuşmanın belirsiz olduğu durumlarda bile birçok Filipinili aile için tanıdık bir söz.

Kültürel bir dönüm noktası

Avustraliya’da 1990’larda büyüdükçe, Filipinili hikayelerin böyle ekranlarda yansıtıldığını hiç görmedim. Kızımın bunu kendi çağında görmesinden mutluyum.

_LINK_8: Ticari kaderi ne olursa olsun “UnutulAda” önemli bir şey başardı. Anımsama, kaybetme ve mesafanın ötesinde neyin hayatta kaldığı üzerine kurulu bir hikayede film, nesiller ve kıtalar boyunca birbirine bağlanan bir diasporanın kolektif anısının bir parçasına dönüştü.

Kristine Aquino, Sydney Teknoloji Üniversitesi’nde kıdemli öğretim üyesidir. Bu makale The Conversation tarafından Creative Commons lisansı altında yeniden yayınlanmaktadır. Orijinal makaleyi okuyun: original article.