Kelebeklerin kanatları, sadece uçmalarına yardımcı olmakla kalmıyor. Bilim insanlarının yeni araştırması, bu tozlu yapıların aynı zamanda tat alma, sıcaklık kontrolü ve hatta koku alma gibi önemli işlevlere sahip olduğunu gösteriyor.
Almanya’daki bir araştırma ekibi, tütün güvesi (Manduca sexta) olarak bilinen bir kelebek türünde yapılan yeni bir çalışmada, kanatların aroma algılama yeteneği olabileceğine dair önceki araştırmalara dayanarak bu konuyu daha derinlemesine inceledi.
“Tütün güvesinin yakın zamanda, farklı kokuları ve tatları algılayabilen reseptör proteinlerine sahip olduğu keşfedildi,” diyen Max Planck Kimya Ekolojisi Enstitüsü’nden araştırmacı Sonja Bisch-Knaden, “Bu çalışma, kanatların aroma algılama potansiyelini daha da aydınlatıyor” şeklinde bir açıklama yaptı.
Araştırmacılar, öncelikle kelebeklerin kanatlarının kenarlarını dikkatlice kırparak altın buharıyla kapladı. Daha sonra, tarama elektron mikroskobu kullanarak kanatlardaki minik tüylere yakından baktıklarında, bazıların çok gözenekli olduğunu ve bunun koku sensörlerinin karakteristik bir özelliği olduğunu tespit ettiler. Aylarca süren analizler sonucunda, kanatların koku reseptörü genlerine sahip olduğu ortaya çıktı.
Kelebeklerin gerçekten de kanatlarıyla kokuları algılayıp algılamadığını doğrulamak için araştırmacılar, “elektrokanatografi” adı verilen bir teknik kullandılar. Kırpılmış kanatları iki elektrot arasına yerleştirerek, farklı koku moleküllerine verdikleri tepkileri kaydettiler. Kanatlar sadece iki kokuyu algıladı: pirolidin ve piperidin, gece ağacı bitkisinin yapraklarında bulunan kötü kokulu organik bileşikler olan aminler.
Daha da ilginci, kanatların kenarları kesilmiş olsa bile bu kokuları algılamaya devam ettiler. Bisch-Knaden, “Bu, kelebeğin sadece kenarlarda değil, tüm kanatlarda özel duyusal tüylere sahip olduğunu ve bu tüylerin o kokuları algıladığını gösteriyor” dedi.
Son bir test olarak, araştırmacılar yapay zeka kullanarak on adet potansiyel koku reseptörünün yapısını tahmin ettiler ve pirolidin ile piperidinin bağlanma bölgelerine uyup uymadığını kontrol ettiler. Her iki kötü kokulu molekül de adaylardan ikisinin bağlanma bölgesine mükemmel bir şekilde oturdu, bu da kanatların koku alma yeteneğini doğruladı.
Bilim insanları hala bu “koku alan” kanatlar hakkında pek çok şey bilmiyorlar, örneğin bunların kelebek davranışlarını nasıl etkilediği gibi. Tütün güvelerinin genellikle gece ağacının üzerinde yumurta bıraktığı düşünüldüğünde, bu kokuların kelebekleri bitkilere doğru yönlendirdiği de mümkün.
Kaynak: Popular Science
