Tehlike Altındaki Renkli Garter Yılanları İlk kez Doğaya Bırakıldı

Çoğu insan, San Francisco şeritli yılanı (Thamnophis sirtalis tetrataenia) hiç görmemiştir. Yalnızca Kaliforniya’nın San Mateo ve Santa Cruz ilçelerine özgü, göz alıcı renklere sahip bu sürüngen, 1967’de ABD Balık ve Yaban Hayatı Hizmeti’nin ilk tehdit altındaki türler listesine alınan türlerden biriydi. Neredeyse 60 yıl süren kuraklıklar, istilacı türler, hastalıklar, düşük genetik çeşitlilik ve avlanma sonrasında araştırmacılar, vahşi doğada yalnızca birkaç bin San Francisco şeritli yılanın kaldığını tahmin ediyor.

Buna rağmen, korumacılar son dönemde yılanlar için büyük bir zafer kazandı. Bu yıl sonu başlarında, San Francisco Hayvanat Bahçesinde doğan 62 genç yılan, ilk kez San Mateo İlçesi’ndeki belirli alanlara salındı. Tehdit altındaki bu yılanlardan birkaçının başarılı şekilde vahşi doğaya kazandırılması, popülasyon iyileştirme çalışmalarında büyük önem taşıyan bir dönüm noktası ve umulduğu kadarıyla gelecekte benzer salımlar için yolu açıyor.

“Bu genç yılanların vahşi doğaya dönüşünü görmek, yıllara yayılan araştırma, işbirliği, habitat restorasyonu ve özenli koruma çalışmalarını temsil ediyor,” Midpeninsula Bölgesel Açık Alan Bölgesi (Midpen) biyoloğu Karine Tokatlian, bir açıklamada şunları söyledi. “Bu ilk salım, uzun vadede kendini sürdürebilecek sağlıklı ve dayanıklı popülasyonlar oluşturmak önemli bir adım.”

İnce olmasına rağmen, canlı renkli San Francisco şeritli yılanı 18 ile 55 inç arasında boy uzatabilir. Gözleri, diğer şeritli yılanların çoğundan daha büyük olup bu sayede gündüz saatlerinde aktif kalabiliyor. İnişli dişleri yoktur ve sadece hafif toksik tükürüğü vardır; bu nedenle insanlar için temelde zararsızdır, ancak daha küçük sürüngenler ve kemirgenler gibi avları için ısırıkları ölümcüldür.

Bu tür yılanlar gibi hayatta kalan hayvanların esir ortamda yetiştirilerek doğaya salınması sürecine “head-starting” (ilk başlatma) denir. Bu, canlıların hayatlarının en savunmasız döneminde korumalarının etkili bir yoludur. San Francisco kaya yılanlarının ilk grubunun head-starting işlemi 2025 yılında başladı; bu sırada korumacılar, California’nın Midpeninsula bölgesindeki sağlıklı bir korumadan çok sayıda hamile dişi yakaladı. Araştırmacılar, dişiler yavru verdikten sonra yetişkin yılanları yaşam alanlarına geri bıraktı, ancak yavruları San Francisco Hayvanat Bahçesi’nde tuttu. Orada bulunan zoologlar, yılanların gelecekte salınacakları en uygun bölgeleri seçmek için her bir yıla genetik test uyguladı. Korumacılar, yılanların yaklaşık üçte birini annelerinin yaşadığı aynı bölgeye, geri kalan üçte ikini ise üreme için özellikle daha fazla genetik çeşitlilik havuzuna ihtiyaç duyan bölgelere bıraktı.

Biyologlar, head-starting ile yetiştirilen ilk neslin takibini sürdürürken, parlayacağı zamanı bekleyen başka bir nesil daha var. Bu yıl yalnızca San Francisco Hayvanat Bahçesi’nde 130’dan fazla kaya yılanı doğdu ve bunların 2027 yılında bir noktada doğaya salınması hedefleniyor.

“Bu tür birçok açıdan özeldir, ancak maalesef kritik durumu benzersiz değildir” diyerek Midpen vahşi yaşam ekoloğu Ariel Starr şunu ekledi: “Bu projenin başarısı ve ilgili araştırmalar, yalnızca San Francisco kaya yılanına değil, aynı zamanda umut verici biçimde birçok tehlike altındaki sürüngen türünün toparlanmasına da katkı sağlayacak.”