Sarah Josepha Hale’in Eylül 1863’te Başkan Abraham Lincoln’e yazdığı mektupta ulusal bir Şükran Günü tatili için talepte bulunduğunu gösteren belge.
Kongre Kütüphanesi/Wikimedia Commons
Şükran Günü’nden daha Amerikan bir bayram hayal etmek zor. Her yıl ilkokul öğrencileri ilk kutlamayı öğrenir: Korkunç bir yılı atlattıktan sonra New England’daki ilk Avrupalı göçmenler olan Pilgrimler, yerli komşularını yardım ve Tanrı’nın lütfu için minnettarlık göstermek üzere bir ziyafete davet etmişlerdi.
Çocuklar bu hikâyeyi sanki gerçek tarihmiş gibi öğrenirler – ve sanki Amerikalılar o zamandan beri Şükran Günü’nü hep aynı şekilde kutlamış gibi. Ancak bu olayın tek mevcut görgü tanığı anlatımı, ne yenildiği konusunda pek bir şey söylemez. 1621’deki hasat kutlamasına dair biraz daha sonraki bir anlatı ise geyik eti, mısır ve evet, hindi gibi mevsimsel yiyeceklerden bahseder.


Aslında o “ilk Şükran Günü” ile günümüz kutlamaları arasında doğrudan bir bağ kurma fikri bir Amerikan efsanesidir. Bu, 19. yüzyılda ülkeyi birleştirmek ve yeni göçmenleri asimile etmek için yaratılmış bir hikâyedir.
2002 yılında Santa Ana, Kaliforniya’da bulunan The Cambodian Family adlı kuruluşta Şükran Günü’nü kutlayan göçmenler.
Allen J. Schaben/Los Angeles Times/Getty Images

Günümüzün Şükran Günü’nün Yaratılışı
Kısa süre sonra Massachusetts’e gelmeye başlayan Pilgrimler ve Puritanlar düzenli olarak oruç ve şükran günleri düzenlerlerdi. Oruç günlerinde topluluk, işlediklerine inandıkları günahların affı için tövete ederdi. Şükran günlerinde ise Tanrı’ya minnettarlıklarını ifade ederlerdi. Bazı koloni – ve daha sonra eyalet – valileri sonbaharda şükran günleri ilan etseler de bunları birbiriyle koordine etmemişlerdi.
Bildiğimiz Şükran Günü, geleneksel tarifleriyle ve Pilgrimler ile olan yakın bağıyla büyük ölçüde tek bir kadının eseriydi: 1788’de New Hampshire’da doğan Sarah Josepha Hale. 1830’larda, İç Savaş öncesinde ABD’nin en çok satan dergisi olan Godey’s Lady’s’ Book’un editörü oldu.
İç Savaş öncesinde Godey’s, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki en geniş dergi tirajına sahipti.
Wikimedia Commons
Godey’s; kıyafet kalıpları, tarifler, ev yönetimi üzerine makaleler, çocuk eğitimi üzerine denemeler, hikâyeler ve kurgusal metinler içeriyordu. Hale, kadının evin kalbi olduğuna ve ahlaklı, Tanrı korkusu olan, sağlıklı bir aile yaratmaktan sorumlu olduğuna inanıyordu.
Aynı zamanda genç ülkesine derinden bağlıydı ve ev kadınlarının ulusal kimliğin oluşumuna yardımcı olabileceğine inanıyordu. Tarihçi Elizabeth Pleck’e göre Hale, ulusal bir Şükran Günü çağrısı yapan başyazılar yayımlamaya ve bu günün nasıl geçirilebileceğine dair talimatlar vermeye başladı.
Godey’s, okuyuculara hindi ve kızılcık sosu gibi mevsimsel yemeklerin tarifleriyle bu günü nasıl kutlayacaklarını öğretti. Masanın merkezinde ise hamurdan yapılan Mayflower veya boynuz şeklinde süslü, karmaşık hamur işleri bulunuyordu. Tüm masa, sanayi devriminin ekonomiyi fabrikalara ve diğer iş kollarına kaydırarak ücretsiz ev işlerinin önemini azalttığı bir dönemde, “kadınların emeğinin” bir kutlamasıydı.
Hale’in Şükran Günü vizyonu aynı zamanda sevdiklerine dönmeyi de vurguluyordu, çünkü fabrikalar birçok işçiyi evlerinden uzaklaştırıyordu. Bunu aile hikâyelerini – ve ilk Şükran Günü ile başlayan ulusal hikâyeyi – anlatmak için bir gün olarak görüyordu.
Hale, beş başkana Şükran Günü’nü ulusal bayram ilan etmeleri için dilekçe sundu. Abraham Lincoln sonunda bu talebi kabul etti; ülkenin köken hikâyesini vurgulayan ulusal bir bayramın İç Savaş sırasında birleştirici olacağını umuyordu.
Winslow Homer’ın ‘Orduda Şükran Günü – Yemekten Sonra, Dilek Kemiği’ adlı eseri 1964’te Harper’s Weekly’de yayımlandı.
Metropolitan Museum of Art/Wikimedia Commons
Kuzeyli kadınlar askerlerin ailelerine turtalar, cepheye giden erlere ise hindiler gönderdiler. Pleck, kölelik karşıtı Sojourner Truth’un kapı kapı dolaşarak Afrikalı Amerikalı askerlere Şükran Günü yemeği sağlamak için bağış topladığını belirtiyor.
Bu bayram zamanla yayıldı. Erken Amerikalıların oruç ve şükran günlerinin Protestan kökenleri nedeniyle Katolikler bunu benimsemekte yavaş davrandılar. Lincoln ve savaşla olan bağlantısı yüzünden Güney de bayramı geç benimsemişti. Ayrıca günün aile odaklı olması, tek başına erkeklerin hakim olduğu sınır bölgelerinde daha az kutlanmasına neden oldu.
Yine de Şükran Günü nerede kutlanırsa kutlansın, Godey’s Lady’s Book Amerikalılara bunu nasıl kutlayacaklarını öğretti. Derginin başyazıları, bayram menüsünü geçmişle ilişkilendirerek Pilgrimler’in cesaretini, kendi yaşamlarında büyük değişimlerle – savaş, sanayileşme, kentleşme ve sınır genişlemesi – yüzleşen 19. yüzyıl Amerikalılarına ilham kaynağı olarak sundu.
Kısa süre sonra Şükran Günü aynı zamanda göçmenleri asimile etmenin bir yolu olarak da görülmeye başlandı.
Bu vizyon kısmen siyasi karikatürist Thomas Nast tarafından popüler hale getirildi. 1869’da Harper’s Weekly’de yayımlanan “Uncle Sam’in Şükran Günü Yemeği” adlı karikatürde, çeşitli ırk ve etnik kökenlerden Amerikalılar ulusal kıyafetleriyle eşit bir şekilde yemek masası etrafında oturuyordu; duvarda başkanların portreleri asılıyken Uncle Sam bir hindiyi kesiyordu.
Thomas Nast’ın ‘Uncle Sam’in Şükran Günü Yemeği’ adlı eseri 1869’da Harper’s Weekly’de yayımlandı.
Harper’s Weekly/Wikimedia Commons
Görsel, göçmenlerin – ve eski kölelerin de – ülkeye dahil olabileceğini ima ediyordu. Bu karikatür, 14. Anayasa Değişikliği’nin ABD’de doğan herkese vatandaşlık vermesinden sadece bir yıl ve 13. Değişiklik’in köleliği resmen sona erdirmesinden dört yıl sonra yayımlandı.
Nast’ın eseri, G.F. Keller’in sekiz yıl sonra San Francisco Wasp için çizdiği, yine “Uncle Sam’in Şükran Günü Yemeği” adını taşıyan başka bir karikatürle keskin bir tezat oluşturuyordu. Keller’in dağınık ve tamamen erkeklerden oluşan yemek yiyen grubu, her biri kendi ulusal yemeğini ya da bunun aşağılayıcı bir stereotipini yiyordu; bu da göçmenlerin asla tam anlamıyla Amerikalı olamayacağını ima ediyordu.
Ancak birçok Amerikalı bunun mümkün olduğuna inanıyordu – her ne kadar çoğu göçmenin “Eski Dünya geleneklerinden” vazgeçip yeni ülkelerinin adetlerini benimsemesini talep etseler de. Şükran Günü bu asimilasyon sürecinin bir parçasıydı.
W. St. John Harper’ın ‘Castle Garden – İlk Şükran Günü Yemekleri’ adlı eseri 1884’te Harper’s Weekly’de yayımlandı. Castle Garden, New York yakınlarındaki bir göçmen kabul merkeziydi.
Kongre Kütüphanesi/Wikimedia Commons
20. yüzyılın başlarında devlet okulları Şükran Günü’nü öğretiyor ve çocuklara, ebeveynlerinin Hale’in önceki yüzyılda popülerleştirdiği tarifleri yapabilmeleri için tarif kartları gönderiyordu. Okullar Pilgrimler ve onların ilk Şükran Günü’nü tüm Amerikalıların ruhani, hatta kelimenin tam anlamıyla ataları olarak sunuyordu: ilk “göçmenler”. Pilgrimler’in gelişinin göçmenlikten çok sömürgecilik gibi göründüğüne ise pek değinmiyorlardı.
Bu bayram, yeni gelenleri ulusal efsaneye dahil etmenin bir yolu haline geldi. Aslında 1920’lere gelindiğinde Şükran Günü, devlet okullarında en çok kutlanan bayram olmuştu. Pleck, bir Yahudi göçmenin çocukluğuyla ilgili şu sözlerini aktarıyor: Pilgrimler, “Yahudi göçmenlerin çocukları olan bizleri – denizleri aşan sürgün edilmiş babalarımızı – Protestan Amerika’nın gelenekleriyle bağ kurmanın bir yoluydu.” Öğrenciler ilk Şükran Günü’nü canlandırıyor ve “göçmenler ulusuna” ait oldukları söyleniyordu.
1948’de New York City’deki Tavern on the Green’de Boys’ Athletic League of New York tarafından finanse edilen bir Şükran Günü yemeğini yiyen Avrupa’dan gelen savaş yetimleri.
Bettmann/Getty Images
Bazı göçmen ebeveynler bu bayramı reddetse de diğerleri onu benimsedi ve kendi kültürlerine uygun şekilde uyarladı. Birçok aile, hindinin etrafına kendi kültürlerinin kutlama yemeklerini ekledi. Yahudiler için 1900’lerin başında Crisco’nun süt ürünü olmayan bir tereyağı alternatifi olarak icadı, et ve sütü bir arada kullanmayı yasaklayan koşer kurallarını ihlal etmeden gerçek bir “Amerikan” Şükran Günü ve tatlısı yapmalarına olanak sağladı.
Çoğu ailenin kutlamayı evde yapması, göçmenlerin ve çocuklarının ulusal kültüre katılırken kendi kimliklerini de ifade etmelerine olanak tanıdı. Kendi New England çocukluğumda, Hintli bir komşum annemin oldukça klasik kızılcık reçelini yapmıştı ve hafta sonunun sonunda Hint baharatlarıyla bir kızılcık chutney’si hazırlamıştı. Ailemin arkadaşları olan Yahudi Stalzmanlarla Şükran Günü yemeği yediğimizde ise matzah topu çorbası başlangıç yemeğiydi.
Bazen Pilgrimler’in Mayflower ile geliş hikâyesi dışlayıcı bir şekilde kullanıldı – sadece gemiyle gelen ataları olan Amerikalıların ve onlar gibi diğer beyaz Protestanların gerçekten ait olduğunu ima etmek için. Yine de bu bayram, anılarında, nesiller boyu yeni Amerikalıların da ait olduklarını teyit etmelerine olanak sağladı.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔




1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.