Savaş ya da kaç tepkisi (savaş-kaç veya savaş-kaç-donma tepkisi), algılanan zararlı bir olaya, saldırıya hayatta kalma tehdidine yanıt olarak ortaya çıkan fizyolojik bir reaksiyon olup hipouyanma veya akut stres tepkisi olarak da bilinir.
Tanım ve Köken
Savaş ya da kaç tepkisi, hayatta kalma açısından tehdit olarak algılanan bir duruma yanıt veren fizyolojik bir yanıttır. Bu kavram ilk kez Walter Bradford Cannon tarafından tanımlanmış; 1915 yılında 'savaşma veya kaçmanın gereklilikleri' ifadesini kullanmıştır.
Biyoloşik Mekanizma
Cannon'un teorisine göre hayvanlar tehditlere otonom sinir sisteminin genel bir tahliyesiyle tepki verir ve bu da onları savaşmaya veya kaçmaya hazırlar. Daha spesifik olarak, böbrek üstü bezinin iç kısmı (adrenal medulla) katekolamin adı verilen hormonların salgılanmasıyla sonuçlanan bir hormonal zincirleme reaksiyonu üretir; özellikle norepinefrin ve adrenalin öne çıkar.
Etkileyen Diğer Faktörler
Estrojen, testosteron ve kortizol gibi hormonlar ile dopamin ve serotonin gibi nörotransmitterler de organizmaların strese verdikleri tepkiyi etkiler. Osteokalsin adlı hormunun da bu süreçte rol oynayabileceği belirtilmektedir.