••Geçen sonbaharda yapılan bir araştırmada, ABD’deki şehirlerde yaşayan rakunların, kırsal bölgelerdeki akrabalarından farklı özellikler göstermeye başladığı ortaya çıktı: Bu hayvanlar, kendilerini insanlığın hizmetine sunma eğiliminde.
Bu durum aslında ilk defa yaşanmıyor. Köpekler de yaklaşık 14.000 yıl önce, insanlarla dostluk kurarak daha kolay bir yaşam sürmeyi başarmışlardı. Yeni genetik veriler ise, insanların yiyecek depolarına dadanan kemirgenleri avlayan kedilerin de benzer nedenlerle yaklaşık 10.000 yıl önce kendilerini “evcilleştirdiğini” gösteriyor.
Köpekler ve kedilerle kurulan bu yakınlaşma, insanlık için de önemli faydalar sağladı. İlk köpekler, erken uyarı sistemleri, koruyucular ve avlanma arkadaşları olarak hizmet etti. Kediler ise, yiyeceklerin daha uzun süre taze kalmasına yardımcı oldu ve hastalıkların yayılmasını engelledi. Zamanla, doğal seçilim ve insan müdahalesi sayesinde, bu hayvanlar günümüzde bildiğimiz sevimli evcil hayvanlara dönüştü.
Peki, şehirlerde yaşayan rakunlar da aynı yolu izleyerek Amerikan evlerine misafir olabilir mi? Sosyal medyada, maskeli yüzleri ve becerikli küçük parmaklarıyla rakunların uyku tulumlarında veya yiyecek kaplarında görülmesi oldukça yaygın. Ancak, Kaliforniya Üniversitesi Berkeley’deki Schell Laboratuvarı doktora adayı Lauren Stanton’ın tanımladığı “çok aktif ve karmaşık ihtiyaçları olan hayvanlar” hakkında sadece bir tarafını gösteren bu görüntüler mevcut.
Sorun şu ki: Rakunlar gececil hayvanlardır. Gün boyunca uyurlar ve gün batımında, geniş alanlara yayılmış bölgelerde avlanır, keşfeder ve sosyalleşirler. Ayrıca sessiz değillerdir; hırıltılar, cıvıltılar, tıslamalar ve hatta yüksek sesli çığlıklar çıkarırlar. Bu nedenle, bir rakunun varlığı, huzurlu bir gece uykusu için ideal bir ortam yaratmaz.
Bir diğer sorun ise, parmakları olsa da, rakiplerin son derece çevik olmasıdır. Bir evcil rakun, düğümleri çözebilir, kilitleri açabilir, yiyecek kavanozlarının kapaklarını açabilir ve hatta geceleyin eşlerini bulmak için kapıları açarak yabancı türlerin içeri girmesine izin verebilir.
Rakunlar, böceklerden küçük memlilere kadar çok çeşitli besin kaynaklarına sahip fırsatçı omnivordur. Sadece buzdolabındaki yiyeceklere değil, aynı zamanda kuş kafeslerindeki veya akvaryumlardaki canlılara da göz koyabilirler.
Ayrıca, yemeklerini yerken kullandıkları su kaynağı konusunda seçici değillerdir; tuvalet kabı, kirli bulaşıklar veya hatta bir akvaryum bile onlar için aynı derecede uygundur. Bu davranışların tümü, ne kadar çok evcilleştirme denemesi yapılırsa yapılsın, rakunların insanlarla uyumlu bir yaşam sürmesini engelleyecektir.
“Yıllar içinde birçok kişiyle konuştum ve çoğu zaman hikayeleri aynı şekilde sona eriyor: Rakunu yönetmek zorlaşıyor ve sonunda ‘doğaya geri bırakıyorlar'” diyor Stanton. Bu durum, insan tarafından yetiştirilen rakunlar için hayatta kalma becerileri öğrenemediği için ölümcül olabilir.
Neredeyse her evcilleştirilmiş hayvanın “domestikasyon sendromu” adı verilen fiziksel değişiklikler geçirdiği bilinmektedir. Bu durum, daha gevşek kulaklar, daha kısa ve yuvarlak yüzler ve kıvrık kuyruklar gibi çeşitli türlerde görülen ortak özelliklerdir.
2025 yılında yapılan bir araştırmada, iNaturalist adlı vatandaş bilimi platformuna yüklenen yaklaşık 20.000 Amerikan rakunun fotoğrafının alınarak, şehirdeki rakunların burun-kafa oranı kırsal bölgelerdeki rakunlara göre %3,56 daha kısa bulunmuştur. Bu durum, domestikasyon sendromunun erken bir belirtisi olabilir.
Ancak Stanton, bu durumun gerçekten de şehirlerde yaşayan popülasyonlarda yaşanıyor olabileceğine tamamen ikna olmuş değil. “Morfolojik değişikliklerin genetik bir temeli olsa da, böyle değişikliklerin ortaya çıkmasına neden olabilecek birçok sebep vardır” diyor. Örneğin, kafatası şeklindeki değişiklikler, hayvanın beslenme alışkanlıklarındaki değişikliklerden kaynaklanabilir, çünkü birçok şehir türü daha yumuşak ve karbonhidratlı yiyecekleri tüketmeye başlar.
Şehirdeki rakunların davranışlarındaki değişikliklerin de domestikasyona bağlanamayacağını belirtiyor. “Rakunlar insanlara alıştığında veya onlarla ilişkilendirdiğinde, insanların yanında daha uysal veya sakin davranabilirler, ancak bu onların evcilleştiği anlamına gelmez” diyor. Kesin bir sonuca varmak için ek deneysel veriler ve rakunun genetik yapısının incelenmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, Stanton’ın düşüncesine göre, rakunların vahşi doğalarının ortadan kaldırıldığı bir gelecek mümkün değildir. “Bana göre, rakunları bu kadar çekici kılan şey, onların meraklı ve yaramaz doğasıdır” diyor. “Eğer onları sahiplenerek veya evcilleştirme girişimleriyle vahşiliklerini yok edersek, onlara özgü olan bazı özellikleri kaybedebiliriz.”
Ask Us Anything bölümünde, Popular Science dergisi, her gün merak uyandıran ve aklınıza takılan sorulara cevap vermektedir. Merak ettiğiniz bir şey var mı? Bize sorun.
Kaynak:
İlk yorumu siz yazın
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.