Jak dinozaury nauczyły się chodzić: ślady fosylnych stóp ujawniły ewolucję sposobu chodzenia

Jan Bartek – AncientPages.com –

Badanie koncentruje się na ponownie przeanalizowanych i nowo opisanych śladach stóp archosauriformów wydobytych z obszaru Geoparku Bletterbach, należącego do sieci Geoparków UNESCO w Dolomitach we Włoszech. Archosauriformy, ewolucyjni przodkowie dinozaurów i współczesnych krokodyli, pozostawiły te ślady. Wcześniej badacze zaliczali te szlaki do śladów stóp z wczesnego triasu, takich jak Protochirotherium, zakładaszając, że zwierzęta posiadały już wyprostowaną, kolumnową postawę.

Mimo to, zespół, porównując morfologię śladów z próbkami zachowanymi w Uniwersytecie “La Sapienza” w Rzymie oraz w Naturmuseum Südtirol w Bolzano, stwierdził, że ślady należą do wyjątkowo nowego rodzaju śladów kopalnych: Pachychirotherium gardenaensis (co oznacza “grubonogi chirotheriid z Gardeny”).

Pomiar fizyczny i proporcje dłoni i stóp wskazują, że ślady mogą należeć do Erythrosuchidae lub podobnych ciężko zbudowanych archosauriformów.

Pachychirotherium gardenaensis igen. et isp. nov. materiał typowy. A–D, UR 75/2, holotyp, para prawy pes–manus, konweks hiporelief: A, zdjęcie wykonane pod kątem z góry przy skośnym oświetleniu; B, zdjęcie wykonane z prawej strony przy skośnym oświetleniu; C, fałszywa mapa kolorów oddająca głębokość; D, rysunek interpretacyjny. E–H, UR-NN 5, paratyp, para lewy pes–manus, konweks hiporelief: E, zdjęcie wykonane pod kątem z góry przy skośnym oświetleniu; F, zdjęcie wykonane z prawej strony przy skośnym oświetleniu; G, fałszywa mapa kolorów oddająca głębokość; H, rysunek interpretacyjny. Wszystkie kreski skalowe odpowiadają 5 cm. Źródło: Paleontology (2026). DOI: 10.1111/pala.70089

Badacze, sporządząc mapy tropów rozciągających się od późnego permu po środkowy trias, wykazali, że ewolucja miała charakter stopniowy, wieloetapowy, a nie nagły fizyczny zwrot. Ich pradawne przodki w późnym permie charakteryzowały się klasyczną, szeroko rozstawioną postawą, która powoli zmieniała się, przyjmując w środkowym triasie całkowicie wyprostowaną pozycję. W miarę dostosowywania się ich ciał środkowe palce stóp wydłużały się, umożliwiając szybszy i bardziej przystosowany do biegania chód; zwierzęta zaczęły chodzić nie na płaskich stopach, lecz wyłącznie na palcach.

W międyczasie systematyczne zmniejszanie się rozmiaru łap zmieniło rozkład masy i zapewnił biologiczne podstawy umożliwiające późniejszym dinozaurom skuteczne chodzenie na dwóch nogach.
Jak wskazuje dr Marchetti, ślady skamieniałych odcisków stóp w sytuacjach, gdy pozostałości szkieletowe są rzadkie, dostarczają cennych informacji biologicznych i zapewniają bezpośredni, żywy zapis prehistorycznego ruchu.

Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie Palaeontology.