NASA’nın Swift Teleskobu Ateşli Düşüşle Görevini Tamamladı

2 min okuma

NASA‘ya ait Swift teleskobu alevli bir sona eriyor

Gözlemevi, güçlü kozmik patlamaları decades boyunca inceledi ve bu yıl başlarında başarısız bir kurtarma girişiminin hedefi oldu

Evrenin en güçlü patlamalarından bazılarını iki on yıldan fazla süredir gözlem yapan NASA’ya ait Neil Gehrels Swift Gözlemevi, kendi ateşli havayla görevini tamamladı—ancak henüz kimseyin bunları görüp görmediği belirsiz.

Gama ışını patlamaları (GRB’ler) hakkında veri toplayan 1,5 tonluk uzay teleskobu, 4 Kasım Çarşamba günü sabahın erken saatlerinde Dünya’nın atmosferine girmeyi planlıyordu. Büyük kısmının yanması bekleniyordu, ancak uzmanlar en dayanıklı bileşenlerinin küçük bir kısmının çöküşü sırasında hayatta kalarak yüzeye ulaşmasını öngörüyordu. NASA yetkilileri, Swift’in düşen enkazının birine zarar verme ihtimalinin 2.100’den az olduğunu tahmin etti. Gözlemevinin ateşli sonu, NASA’nın uzay bilim filosunda kısa sürede doldurulması zor bir boşluk bırakıyor.

Swift, 20 Ekim’de son gözlemini yaptıktan sonra yörüngesi Dünya’nın sadece 171 mil (275 kilometre) üzerine indi ve devam eden operasyonları imkânsız kıldı.

Gökyüzünde hızlıca yön değiştirip uzak GRB’lere odaklanabilme yeteneği nedeniyle hızlı kuş ailesinin adını taşıyan gözlemevinin adı, görevin baş araştırmacısı olan ve 2017’de ölen astrofizikçi Gehrels’in adını içerecek şekilde değiştirildi.

Swift, gama ışınlarını, x-ışınlarını ve ultraviyole-optik dalga boyu ışığını yakalamak için tasarlanmış üç aletle donatılmıştı. Bu araçlar birlikte, astronomlara GRB’ler—uzak galaksilerde dev yıldızların patlaması veya çarpışması sırasında ortaya çıkan, bazen nötron yıldızları veya kara delikler geride bırakan son derece parlak patlamalar—hakkında olağanüstü bilgiler sundu.

Lansmanından bu yana, 2004 yılında gözlem üssü, bu tür olayların neredeyse 2.000’inden veri toplayabildi. Aynı zamanda bilim insanları için önemli bir sentinел görevi gördü; kozmik patlamaları tespit eder etmez astronomlara birkaç saniye içinde uyarı vererek kara tabanlı teleskopların kendi gözlemlerini yapmalarını sağladı.

Düşük yörüngedeki, motor ateşlemeleri veya diğer önlemlerle yüksekliğini aktif olarak korumayan tüm uydular gibi, Swift de yavaşça yeryüzüne düşüyor ve gezegenimizin seykin üst atmosferinden sürtünerek hızını kaybediyordu. Yaklaşık iki yıl önce başlayan şekilde, normalden yoğun güneş aktivitesinden gelen yüksek enerjili parçacıklar, yeryüzünün atmosferinin bu bölümünü şişirerek Swift’in sonunu hızlandırdı. NASA, yörüngesini başka bir uzay aracıyla yükseltmeyi denemek için son çare bir kurtarma görevi başlattı, ancak bu çaba bu yıl Temmuz ayında kurtarma aracının birkaç arıza yaşaması nedeniyle başarısız oldu.

NASA’ya göre yapılan projeksiyonlara göre, Swift’in yeniden atmosfere girişi ve buna bağlı parçacık yağmuru, ekvatorun yaklaşık 1.500 mil genişliğinde yukarısı ve aşağısını kapsayan geniş bir alanda gerçekleşmeliydi. Bu da Güney ve Orta Amerika’nın büyük kısmını, ayrıca Afrika’nın, Güneydoğu Asya’nın ve Avustralya’nın bir kısmını potansiyel yolunun içine alıyordu.

Buna rağmen, Swift’in sonunun tahmini zamanları gelip geçti ve küresel top veya düşen parçacıklara dair hiçbir tanık tanıklığı yapılmadı; bu nedenle gözlem üssünün, risk altındaki alanın çoğunu oluşturan açık okyanusun uzak bölgelerine zararsız bir şekilde düştüğü söylenebilir.

Scientific American, Baş Editör