NASA’nın Artemis Anlaşmaları 75’i Aştı: Katılımcı Ülke Sayısı 76’ya Ulaştı

NASA, Artemis Anlaşmalarına katılan ülke sayısının 76’a yükseldiğini duyurarak anlaşmanın tarihin en hızlı genişlemelerinden birine imza attığını açıkladı. Ajans, bu kapsamda Arnavutluk, Hırvatistan, Fildişi Kıyısı ve San Marino’yu son katılımcılar olarak listeye eklediğini belirtti. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, anlaşmanın genişlemesini “barışçıl ve sorumlu keşif”e artan bağlılığın bir yansıması olarak değerlendirdi.

Ajansa göre, son dönemde yaşanan büyüme medeni uzay işbirliğinin tarihin en hızlı gelişmelerinden biri olarak kaydedildi. Dünyadaki ülkelerin yaklaşık yüzde 40’ının NASA ile şeffaf, barışçıl, sorumlu ve güvenli bir uzay keşifi yaklaşımı için çalıştığı belirtildi. Ayrıca 1967 yılında kabul edilen Dış Uzay Anlaşmasına imza atan ülkelerin iki üçtebirinin de Artemis Anlaşmalarına katıldığı vurgulandı.

Anlaşmanın Yapısı ve İşleyişi

Küçük bir ülke grubundan oluşan gayriresmi bir koalisyon olarak başlayan süreç, 2024 yılında kabul edilen “Signatories Group Method of Operations” (Katılımcı Grubu Çalışma Yöntemi) ile yapılandırılmış büyük bir topluluğa dönüştü. Bu çerçevede grup yılda iki kez toplanıyor; biri teknik bir çalıştayda, diğeri ise Uluslararası Astronotik Kongresi (IAC) sırasında gerçekleşen “Principals’ Meeting”de düzenleniyor. Uygulamayı desteklemek amacıyla yıl boyunca sanal oturumlar da ekleniyor.

Bu yapının sonucu olarak katılımcı ülkeler müdahale etmeme, uyumluluk, bilimsel veri paylaşımı ve kayıt işlemleri konularında anlaşmış önerileri ilerletti. Bu yıl düzenlenen iki büyük çalıştay teknik uyumları daha da pekiştirdi. Katılımcılar planlanan ay inişlerini ve yörünge görevlerini gözden geçirdi ve açık bilim ile ay verilerini paylaşmak için pratik araçlara odaklanan uygulamalı oturumlara katıldı.

“İvmemiz, barışçıl ve sorumlu keşfe dair artan bir bağlılığı ve uzaydaki geleceğin öncü olmaya hazır olanlar tarafından şekillendirileceğine dair paylaşılan bir anlayışı yansıtıyor. Başkan’ın NASA’yı Amerikalıları ay yüzüne geri götürme ve Mars için zemin hazırlama yönünde talimat vermesiyle, değerlerimizle uyumlu ve keşfin geleceğini şekillendirmeye hazır ortaklardan oluşan bir koalisyonu güçlendiriyoruz.”

NASA Yöneticisi Jared Isaacman

Isaacman’ın açıklamasında, Başkan Trump’ın ikinci döneminin başından bu yana tüm katılımcıların yaklaşık üçtebirinin anlaşıma katıldığı belirtildi. Ajans, anlaşmanın küresel uzay faaliyetlerine dair artan ilgiyi yönlendirmek amacıyla 2020 yılında Amerika Birleşik Devletleri önderliğinde kurulduğunu hatırlattı.

Anlaşmanın İlkeleri ve Gelecek Planları

NASA, Artemis Anlaşmasının ilkelerini hayata geçirmeye devam ediyor. “Moon Base” (Ay Üssü) oluşturulmasıyla ajans, her katılımcı ülkeye aydaki geri dönüşüne bilimsel yükler, teknoloji gösterimleri, CubeSat’lar ve diğer yetenekler aracılığıyla katılmaya davet etti. Anlaşma; barışçıl ve şeffaf keşif, yardıma muhtaç olanlara yardım etme, bilimsel verilere erişimi sağlama, faaliyetlerin başkalarını müdahale ettirmeme, tarihsel açıdan önemli alanların ve eserlerin en iyi uygulamalar geliştirerek korunması gibi ilkeleri benimsedi.

Bu yıl Antalya’da 5 Ekim Pazartesi günü başlayan IAC kapsamında düzenlenen Artemis Anlaşması “Principals’ Meeting”i, NASA Yardımcı Yöneticisi Matt Anderson ve Peru Uzay Ajansı CONIDA Direktörü Major General Roberto Melgar Sheen tarafından ortak başkanlık edecek. Toplantı, ortaya çıkan uzay ülkelerini desteklemenin yollarını inceleyecek ve ay enkaz azaltma önerilerini yayacak.

NASA’nın uluslararası işbirliğini derinleştirmesiyle birlikte aylar ve yıllar içinde daha çok ülkenin anlaşmaya katılması bekleniyor. Ajans, küresel ölçekte ortaklarıyla çalışarak uzayda güvenli, barışçıl ve refahlı bir gelecek sağlamaya devam edecek.