NASA, Ekim Artemis güncellemesini Cuma günü yayımladı; Space Launch System (SLS), ay uzay giysisinin daha hafif bir “sortie” versiyonu ve astronotları ay yüzeyine taşımak için iki paralel mimari kapsamında kısa vadeli durumu içeriyor.
Öğelerin çoğu önceki program güncellemelerinde tartışılmıştı. Ancak sunumda, hem SpaceX hem de Blue Origin’ın mürettebat kabini donanımının ilk halka açık görüntüleri dahil edildi.
SLS Montajı ve “Kısa” Yığın Tanklama Testleri
İlk mürettebatlı Artemis inişi için üç büyük öğe hâlâ gerekli: fırlatma aracı, ay iniş aracı ve dış uzay aktivitesi için uzay giysisi.
Artemis III, bu yıl program listesine eklenen düşük Dünya yörüngesi görevi. En erken 2027 yazına hedefleniyor.
Artemis III slaytı. 14 günlük görev.
Blue Moon önce fırlatılır. O anda SLS mümkün olduğunca hazır. SLS/Orion fırlatılır. Orion, Blue Moon Iniş Aracı’na 3. uçuş gününde yanaşır.
6. uçuşta ayrılır. Starship fırlatılır.
Orion, 8. uçuş gününde Starship’e yanaşır. İki saat, giriş yapılmadan… pic.twitter.com/g9TcfeXdZv
— NSF – NASASpaceflight.com (@NASASpaceflight) 23 Ekim 2026
Bu uçuşta, Orion’ın hem Blue Origin’in Blue Moon’u hem de SpaceX’in Starship’i ile prototip versiyonlarına yanaşması planlanıyor.
Vehicle Assembly Building (Montaj Binası) içinde, NASA ekipleri ikiz katı roket destekleyicilerinin montajının ilk aşamasını tamamladı.
Ajans, araca karakteristik turuncu görünümünü veren Çekirdek Aşamanın, gelecek hafta destekleyicilerin arasına entegre edilmesi planlandığını onayladı.
Yetkililer, sunumda devam eden çalışmayı gösteren VAB’den canlı yayını gösterdi.
Tam yığınlar Artemis I ve II için hazırken, bu aracın üst aşama ya da Orion uzay aracı almayacak.
Sonuç “kısa” yapı, tanklama testleri için 39B Fırlatma Kompleksi’ne taşınacak. Bu testler, ilk iki görevin hazırlıkları sırasında Tail Service Mast Umbilical bağlantılarında yaşanan hidrojen sızıntısı sorunlarını gidermeyi amaçlıyor.
Nisan ayında, TSM (Tail Service Mast) umbilical’larını yeniden tasarlamak için bir sürece başladılar. Unutmayın, bazı LH2 sızıntısı sorunları yaşadılar. pic.twitter.com/KXqTgZEq3p
— NSF – NASASpaceflight.com (@NASASpaceflight) 23 Ekim 2026
Bu bağlantılar nisan ayından beri yeniden tasarım çalışmasına tabi tutuluyor. Bir zamanlar şu anki dönemde beklenen tanklama testi, şimdi birkaç ay sonraya planlandı.
Üst Aşama Planları: Son ICPS ya da Uzatılmış Centaur V
Artemis III düşük Dünya yörüngesi profili kullandığı için üst aşama gerekli değil. Silindirik bir ayırıcı, Orion’ın mevcut yer destek ekipmanına hâlâ bağlanabilmesi için konumlandırılacak.
Artemis IV’ün üst aşama ile uçması planlanıyor. Orijinal Block 1 konfigürasyonu için üç Geçici Kriyojenik İtici Aşama (ICPS) üretildi. İkisi zaten uçtu ve üçüncüsü, düşük Dünya yörüngesi görevi eklendikten sonra Artemis IV’e atanmıştı.
Block 1B konfigürasyonunu oluşturacak olan Exploration Upper Stage, bu yıl maliyet ve zaman aşımı nedeniyle iptal edildi. ICPS’nin kendisi, üretim hattı kapatılan Delta Cryogenic Second Stage’dan türetilmiştir.
Orion, uzatılmış Centaur ile (ve ayrıca bir kick stage seçeneği üzerinde çalışıyorlar), NASA EUS’un zaman çizelgelerini karşılayamayacağını kararlaştırdıktan sonra. pic.twitter.com/gL0YqQK8g7
— NSF – NASASpaceflight.com (@NASASpaceflight) 23 Ekim 2026
NASA, dolayısıyla ileride standartlaşan üst aşama olarak United Launch Alliance’a ait Centaur V’i seçti.
Çok sayıda Centaur V varyantı var. Resmi olarak onaylanan versiyonlar, orijinal yüksek enerji konfigürasyonunu ve Amazon’un Leo takımyıldızı ile bağlantılı olarak geliştirilen düşük Dünya yörüngesi için optimize edilmiş versiyonu içeriyor.
Daha önce iş ilanlarında belirtilen uzatılmış tank varyantı şimdi resmen onaylandı. NASA, uzatılmış Centaur’a geçecek ve kesin zamanlamayı açık bırakıyor.
Artemis IV, ya son ICPS’yi ya da uzatılmış bir Centaur V’i taşıyabilir. Karar noktası şu anda bir sonraki yazda, Artemis III fırlatma penceresine yakın bir zamanda bulunuyor. Centaur V seçimi, yer destek bağlantıları için Mobile Launcher’da değişiklikler gerektirecek.
2028 Takvimini Korumak İçin “Sortie” Uzay Kıyafeti Varyantı
Uzay kıyafeti, yüzey görevleri için kritik yol üzerinde kalan bir öğe olmaya devam ediyor. 2022’de NASA, hem Ay hem de Uluslararası Uzay İstasyonu kıyafetlerini kapsayan, sabit fiyatlı hizmet sözleşmeleri Axiom Space ve Collins Aerospace’e verdi. Amaç, rekabet ve yedeklilik sağlamaktı.
Axiom daha sonra Axiom Extravehicular Mobility Unit (AxEMU) sundu. 2024 Ön Tasarım İncelemesi, kıyafetin zaten kütle tahminini aştığını belirledi.
Collins Aerospace, 2024’te sözleşmeden çekildi ve hem Ay hem de sıfır yerçekimi kıyafetlerinden Axiom sorumlu hale geldi. Orijinalde 2025 için planlanan kıyafet testleri 2027’ye ertelendi.
NASA Denetmen Genel Müdürlüğü, ardından önceki takvimi “aşırı iyimser” olarak nitelendirdi. Gecikmelerin tarihsel ortalamalarla eşleşmesi durumunda kıyafetlerin 2031’e kadar hazır olmayabileceğini belirtti. Bu da 2028 iniş hedefi için çok geç olurdu.
Mevcutluğu hızlandırmak için NASA, Axiom’u bir “Sortie kıyafeti” geliştirmesi için yönlendirdi. Bu, AxEMU’nun daha hafif ve daha basit bir türevidir; kısmen kütle azaltılarak ve gezginlerle arayüzlerin basitleştirilmesiyle sağlandı.
Sortie kıyafeti, daha kısa yüzey süreleri için sertifikalanacak, sefer başına en az iki saat. Ay’ın güney kutbundaki kalıcı gölge bölgede kalıcı olarak çalışacak şekilde tasarlanmayacak. Ayrıca tam AxEMU için planlanan daha uzun, çoklu EVA kampanyalarını da desteklemeyecek.
Referans olarak, Apollo 11’in tek bir EVA’sı yaklaşık iki buçuk saat sürdü. Apollo 17, yedi saatten fazla süren üç gezinti gerçekleştirdi. Tam kapasiteli AxEMU, sonraki görevler için geliştirmeye devam ediyor.
Gezgin Yolları ve Orion Teslim Seçenekleri
İniş sistemlerinin kendilerinden yeni bir görsel yayımlanmadı. Blue Origin’in gezgin test makinesinin mürettebat kabini ve SpaceX’in “Cabin 1″i gösterildi. Cabin 1, Starfactory içinde tam ölçekli, uçuşa benzer bir mürettebat bölmesi maketidir.
En sonunda Cabin 1’i görme şansı buldum! pic.twitter.com/SPULz83hKO
— NSF – NASASpaceflight.com (@NASASpaceflight) 23 Ekim 2026
NASA, Orion’ı alçak Ay yörüngesinde gezginlerle yakın mesafeye getirmek için iki ayrı yaklaşımı değerlendirdiğini onayladı.
Bu yıl başlarında Lunar Gateway’nin askıya alınmasının ardından, orijinal Dikdörtgen Yarım-Dairesel Yörünge Karşılama yaklaşımı, alçak Ay yörüngesi lehine bir kenara bırakıldı. Daha alçak yörünge daha güvenli sayılıyor ancak ek yakıt gerektiriyor.
Orion’ın Avrupa Hizmet Modülü, bir Ay gidiş-dönüşü için sınırlı performans sağlıyor. Bu da üst aşama yükseltmesini tetikleyen faktörlerden biri.
Blue Moon mimarisi:
Blue Moon Mk1’den türetilen üç aktarım aşaması, önce alçak Dünya yörüngesinde birleştirilecek. Mk2 mürettebat iniş gemisi, Launch Complex 36B’den New Glenn 9×4 aracıyla fırlatılacak. Aktarım aşamalarıyla bağlanacak ve Ay’a doğru yola çıkarak eliptik bir kutupsal Ay yörüngesine girecek.
Aktarım aşamalarından ikisi yolda ayrılacak, biri bağlı kalacak. Orion ardından doğrudan Ay’a fırlatılacak ve kutupsal yörüngede yığına bağlanacak.
İkiz astronot Blue Moon’a geçiş yapacak. Orion ayrılacak. Kalan aktarım aşaması iniş gemisini alçak Ay yörüngesine indirecek, Blue Moon ise son inişi gerçekleştirecek.
Sıra, Orion’ın hizmet modülünün kendi başına alçak Ay yörüngesine ulaşacak performansa sahip olmamasından dolayı gerekli.
Starship mimarisi:
Bir depo Starship, alçak Dünya yörüngüne fırlatılacak ve birden fazla ikiz uçuşuyla yakıtlanacak. Ay iniş gemisi Starship ardından fırlatılacak, depoya bağlanarak yakıtlanacak ve Final Yakıtlanma Yörüngesi (FTO) denilen daha yüksek bir yörüngeye yükselecek.
Depo, ardından LEO’da birden fazla ikiz uçuşuyla yakıt doldurulup FTO’ya yükseltilir. Orada, Ay iniş aracı Starship, tekrar yakıt doldurmak için depoya bağlanır, ardından yüksek Dünya yörüngesine çıkar.
Orion, Dünya yörüngesine fırlatılır ve iniş aracı Starship ile bağlanır. Birleşik araç dizisi ardından Ay’a geçiş yanmasını gerçekleştirir ve alçak Ay yörüngesine oturur.
Bunun ardından mürettebat transferi ve iniş gerçekleşir. NASA, bu yaklaşım altında dönüş yanması için yakıtı korumak amacıyla Orion’da yapılacak değişiklikleri değerlendiriyor.
NASA, her iki mimariyi de Artemis IV için mümkün olduğunca uzun süre kullanılabilir kılmayı amaçladığını belirtti. Bu, program esnekliğini ve 2028’de mürettebatlı bir Ay inişinin gerçekleştirilme olasılığını maksimize eder.
İlgili araçların, basamakların ve arayüzlerin tutarlı bir mimari içinde birleştirilmesi karmaşık bir görev olmaya devam ediyor. Ekim güncellemesinin merkezinde de tam olarak bu konu yer alıyordu.
Öne Çıkan Görüntü: NASA basın konferansı (Kaynak: Max Evans, NSF)
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
İlk yorumu siz yazın
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.