(Meteorit örnekleri, Güneş Sistemi’nin oluşumuna yardımcı olmuş olabilecek antik bir manyetik alanın izlerini ortaya çıkardı.)
Güneş Sistemi, yaklaşık 4.6 milyar yıl önce gaz ve tozdan oluşan küresel bir bulutken, zamanla düz bir diske dönüşerek bugünkü halini aldı. Bu kritik aşamada yerçekimi önemli bir rol oynarken, yeni araştırmalar manyetik alanların da bu süreçte etkili olduğunu gösteriyor.
Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, Güneş Sistemi’nin “güneş nebülası” dönemindeki manyetik alana dair ipuçları, meteoritler üzerinde yapılan analizlerle ortaya çıkarıldı. Bu antik tanelerin taşıdığı izler, Güneş’in oluşumu sırasında var olan ve muhtemelen ilkel maddenin bir araya gelmesine yardımcı olan manyetik alanın kanıtlarını sunuyor.
Purdue Üniversitesi’nde gezegen bilimleri profesörü olan ve araştırmanın ilk yazarı Cauê Borlina, “Bunlar, erken dönem Güneş Sistemi’nden sahip olduğumuz en eski şeylerden” şeklinde açıklama yaptı.
Güneş Sistemi Nasıl Şekillendi?
Güneş Sistemi’nin oluşumuyla ilgili en yaygın kabul gören açıklama, güneş nebülası olarak bilinen sıcak, dönen gaz ve toz bulutundan kaynaklandığını öne süren nebüler hipotezidir. Nebula soğudukça ve yoğunlaştıkça, Güneş merkeze doğru oluştu.
Güneş nebülasının küresel bir buluttan düz bir protoplanetary diske dönüşümü, büyük ölçüde yerçekimi kuvvetlerinin etkisiyle gerçekleşti. Bazı teorilere göre, patlayan bir süpernovanın şok dalgası, nebula’ya madde göndererek yerçekimsel olarak dengesiz hale getirdi (Carnegie Science).
Ancak, Güneş ve gezegenlerin oluşumu sadece yerçekiminin eseri olmayabilir. Yeni araştırmaya göre, güneş nebülası döneminde var olan bir manyetik alan da bu süreçte rol oynamış olabilir.
Bir Meteoritin İçindeki Manyetizma
Yeni araştırmaya katılan bilim insanlarına göre, güneş nebülasının çöküşü, yüklü parçacıkların bir plazmasını oluşturarak bir manyetik alan yaratmış olabilir. Eğer böyleyse, çöken diskin içindeki mineraller, bu manyetik alanın gücünü “kilitleyebilirdi”.
Daha önce, Güneş’in zaten var olduğu ve gezegenlerin henüz oluşmaya başladığı bir dönemde, 2 milyon yıl kadar erken bir tarihte var olan bir manyetik alanın kanıtlarını bulmuşlardı.
Ancak, bu yeni çalışma, DOM 08006 adlı meteoritten elde edilen örnekler sayesinde manyetizmanın zaman çizelgesini daha da geriye taşıyor. Bu meteorit, keşfedildiği sırada Dünya’da minimal aşmaya ve bozulmaya uğramıştı. İçindeki mikroskobik taneler, “kalsiyum-alüminyum zengin inklüzyonlar” (CAI’ler) olarak adlandırılır ve Güneş Sistemi’ndeki en eski katı maddeler olarak kabul edilir.
Erken Dönemdeki Bir Manyetik Alanın Etkisi
DOM 08006, diğer meteoritlere kıyasla daha az bozulmaya uğraması nedeniyle bu çalışma için seçildi. Bilim insanları, örnekleri analiz ederek, erken dönemdeki bir manyetik alanın izlerini taşıyan demir gibi manyetik mineraller içeren taneleri tespit etmeye çalıştılar.
Bilim insanları, manyetik kayıtlar aramak için deneyler yaparak, güneş nebülası hala var iken mevcut olan bir manyetik alanın izlerini buldular. Bu manyetik alanın gücünün 150 ila 600 mikrotesla arasında olduğunu tahmin ediyorlar; bu da bugünkü Dünya’nın manyetik alanından 3 ila 12 kat daha güçlü anlamına geliyor.
Bilim insanları, erken dönemdeki güneş nebülasının fiziksel ortamını anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyorlar. Ancak, manyetik alanların bile, gezegen oluşumunun en erken aşamalarında yerçekimiyle birlikte önemli bir rol oynadığını vurguluyorlar.
“Bu tür manyetik alanların, protoplanetary diskin içindeki gazın Güneş’e doğru hareket etmesine yardımcı olduğunu düşünüyoruz,” diyor Borlina. “Yerçekiminin de bir rolü var. Ancak, şimdi gösteriyoruz ki, Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğunu tam olarak anlamak istiyorsanız, manyetik alanları da dikkate almanız gerekir.”
Makale Kaynakları:
Discovermagazine.com’daki yazarlarımız, makalelerinde akran denetiminden geçmiş çalışmaları ve yüksek kaliteli kaynakları kullanır ve editörlerimiz bilimsel doğruluğu ve editoryal standartları kontrol eder. Bu makalede kullanılan kaynaklar şunlardır:
Bu makale, Proceedings of the National Academy of Sciences’de yayımlanan bir çalışmadan elde edilen bilgilere dayanmaktadır: Paleomagnetic evidence for a nebular magnetic field from calcium-aluminum-rich inclusions
Bu makale, Carnegie Science’den alınan bilgilere dayanmaktadır: Our Solar System’s “shocking” origin
Kaynak: Discover Magazine
