•Menopoz, uzun süredir kadın üreme sisteminin bir sonu olarak görülüyordu: Yumurtalıklar yumurta salmayı bırakıyor ve artık işlevini tamamlamış gibi kabul ediliyordu. Ancak araştırmacılar bu organlara yakından baktıkça, bu sadeleştirilmiş “emeklilik” görüntüsünün tutmadığı ortaya çıkıyor.
“Yumurtalıkta, üretilen yumurta sayısı açısından dönüp dönüşü olmayan bir noktaya ulaşıyoruz; artık yumurta üretmiyor. İnsanların çoğunun o yumurtalıkların sadece orada, hiçbir şey yapmadan durduğunu, tıpkı apandiks gibi varsaydığını söyleyebilirim,” diyor üreme biyoloğu Francesca Duncan (Northwestern Üniversitesi).
“Yumurtalık yalnızca bir üreme organı değil,” diyor proteomik uzmanı Birgit Schilling (Buck Enstitüsü). “Birinin nasıl yaşlandığını gerçekten etkiliyor; beyin, kemik gibi diğer organlara sesleniyor ve menopoz sonrası kadınlar sıkça kemikle ilgili sorunlar yaşıyor. Bu nedenle bu organlar arasındaki bağlantıyı düşünüyoruz.”
Schilling ve Duncan, bugün bilimsel Aging Cell dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmaya liderlik etti.
Sonuçlara göre yumurtalık için menopoz, emeklilikten çok kariyer değişikliğine benziyor.
Araştırmacılar, 28 menopoz sonrası kadının sağlıklı yumurtalıklarındaki aktif proteinleri, dörnekçilerin yaşına göre inceledi: 50-59, 60-69 ve 70 ve üzeri. Bu kadınların yumurtalıkları çeşitli nedenlerle cerrahi olarak alındı; ancak çalışmaya dahil edilen hiçbir yumurtalıkta hastalık belirtisi yoktu.
Sonuçlar, Duncan’ın bu yıl daha önce yayımlanan bir çalışmada farelerde gözlemlediği şeyle uyumluydu: Yumurtalığı dokusundan üretilen protein profili yaşla birlikte kademeli olarak değişiyor. İnsan yumurtalıklarında ise bu değişimi belirleyen otuz yedi proteinlik bir çekirdek küme vardı.
50-59 yaş grubundaki yumurtalıklarda RNA ve DNA düzenlemesiyle ilgili, doku yapısını ve hücreleri korumayla ilgili daha fazla protein bulunurken; 70+ yaş grubundaki yumurtalıklarda lipid metabolizması, doğuştan gelen bağışıklık (innate) bağışıklığı ve iltihaplanmayla ilgili daha fazla protein öne çıktı.
Eğer yumurtalıklar üreme yıllarının ardından “tutarsa” (inert), böylesi bir durum beklenmezdi.
“50 yaşında bir yumurtalık, 60 yaşında bir yumurtalık, 70’te, 80’de alsaydım; hepsinin tam olarak aynı görüneceğini, hiçbir yumurta taşımadığını ve temelde işlevsiz olduğunu tahmin ediyordum,” diyor Duncan.
“Türler boyunca bu değişimi görmemiz, bunun rastlantısal bir olay olmadığına, biyolojide gerçekten anlamlı bir şeylerin yaşandığına dair güven veriyor.”
Yaşam beklentileri her zamankinden daha uzun sürdüğü için, artık vücudunu tam olarak tamamen anlamadığımız çok daha fazla menopoz sonrası kişi var.
Yumurtalık kanseri riski menopoz sonrasında çok daha yüksektir ve yeni çalışma bunun neden böyle olabileceğini ortaya koyuyor.
Yaşa bağlı olarak yumurtalık dokusunda ve bağışıklık hücrelerinde protein düzeyinde meydana gelen değişimler, ekserüler matrisi kolajenle doldurarak tümörler için ideal bir ortam yaratıyor.
Bu çalışmadaki yumurtalık dörünekleri tabii ki tümörsüzdü; ancak önceki çalışmaların yumurtalık kanseriyle ilişkilendirdiği proteinler yoğundu, en belirgin biçimi 60’lı yaşlarındaki kadınların yumurtalıklarında.
“Tüm menopoz sonrası kadınlar yumurtalık kanserine yakalanmıyor; ancak bu fibrotik ve iltihaplanmış ortamın, kanser hücrelerinin yerleşmeyi tercih ettiği bir ortam olduğu biliniyor,” di Duncan.
“Bunların tümü, yaşlanan yumurtalığın yumurtalık kanseri için potansiyel üçüncü darbe oluştunduğu fikriyle uyumlu; ilk darbenin genetik, ikinci darbenin ise çevresel olması gibi. Yani yumurtalık kanseri riskini azaltmak için yaşlanan yumurtalığa terapötik olarak müdahale edebilir miyiz, yoksa yumurtalık kanserinin yeni biyomarkerları geliştirebilir miyiz?”
Yumurtalık yaşlanmasının şimdi bir başlangıç “haritası” oluşturulduğuna göre araştırmacılar bu daha nüanslı soruları incelemeye başlayabilir.
Bu bulgular, insanların üreme sonrası yıllarında ve yumurtalıkları alınan kişilerde önemli sağlık etkileri taşıyabilir.
Araştırma Aging Cell dergisinde yayımlandı.
1 kommentar
Utveckla din idé med en källa, fråga eller konstruktivt motargument.