Lazerle Patlatılan Plazma, Güneş Koronasının Isınmasını Sağlayan Kararsızlıkların Nasıl Oluştuğunu Açıklıyor

Koronayı simüle eden plazmada elektron patlamalarının haritalandırılması. Kaynak: Wei Sun ve ark.

Görünür yüzeyinden güneş, nispeten serin olan 5.800 Kelvin sıcaklıkta ısı yayar. Ancak atmosferinin korona olarak bilinen ince dış katmanında elektronlar, astronomların henüz tam olarak açıklayamadığı milyonlarca dereceye ulaşabilir.

Physical Review Letters’te yayımlanan yeni bir araştırmayla, Wei Sun’un liderliğini yaptığı Çin Atom Enerjisi Enstitüsü’nden bir ekip, koronaya benzer koşulları laboratuvarda yeniden oluşturdu. Deney, bu dramatik ısınmanın koronanın plazmasındaki kararsızlıklar tarafından nasıl sürülebileceğini gösteriyor; bu kararsızlıklar ‘nano parlamalar’ denilen küçük enerji patlamalarını tetikliyor.

Eksik kanıt

Koron ısınması için öne çıkan açıklama, güneşin yüzeyinde başlar; burada karışan plazma, koronaya doğru yükselen manyetik alanları yavaşça büküp gererek içinde enerji biriktirir.

Sonunda, ince elektrik akımı levhalarının içinde zıt yönlerde işaret eden manyetik alan çizgileri, ‘yeniden bağlanma’ denilen bir süreçte kopup yeniden birleşebilir ve bu enerjiyi aniden saliverir. Her nano parlama güneş standartlarına göre küçüktür, ancak plazma püskürtmelerini başlatıp çevresini kısa süre için aşırı sıcaklıklara kadar ısıtabilir.

Ayrı olarak gözlemler, daha soğuk plazmanın yoğun damlaların etraflarındaki daha ince plazmanın içinden süzüldüğü yerde parmak biçiminde yapıların oluştuğunu ortaya koydu; astronomerslar buna ‘coron yağmuru’ diyor. Ağır bir sıvının daha hafif bir sıvının üstünde durmasına benzer şekilde, bu yerleşim kararsızdır.

Simülasyonlar, bu parmakların manyetik alanları birbirine sıkıştırıp yeniden bağlanma ve küçük plazma püskürtmelerini tetikleyebileceğini öngördü. Ancak şu ana kadar, bu etkilerin nano parlama ısınmasıyla bağlantılı olduğuna dair doğrudan bir kanıt bulunamadı.

Laboratuvarda güneş koronası

Koronanın benzerini oluşturmak için Sun’un ekibi, Çin’in Shenguang-II lazer tesisini kullandı. Dalgalı yüzeylere sahip küçük plastik hedeflere güçlü lazer ışınları sattılar. Bu, milimetrik çapta bir plazma üretti ve kararsızlıkları kesin şekilde kontrol edilen bir biçimde ekti.

Güneş’teki herhangi bir şeyden çok daha küçük olsa da, plazma, koronal yağın etrafındaki plazmaya benzer bir şekilde davranacak şekilde ayarlandı. Araştırmacılar ardından optik görüntüleme kullanarak plazmanın yapısını ve manyetik alanlarını izledi ve yaydığı X-ışınlarını analiz ederek elektron sıcaklıklarını tahmin etti. Karşılaştırma amacıyla, hiçbir istikrarsızlığın oluşamayacağı düz hedeflerle deneyi tekrarladılar.

Yeniden bağlanmayı tetiklemek

Sonuç, istikrarsızlıklar tarafından yönlendirilen nanoflare ısınmasının laboratuvarda ilk kez gösterilmesiydi. Dalgalı hedeflerle ekip, gerçek koronada görülen parmak biçimindeki yapıları yeniden üretti; bunlar zıt yönlü manyetik alanları bir araya getirip yeniden bağlanmayı tetikledi. Bu, elektronların yaklaşık 820.000 K’ye ulaşmasını sağladı: düz hedeflerin ürettiği maksimum sıcaklığın yaklaşık iki katı.

Eşlik eden bilgisayar simülasyonları, yeniden bağlanan akım katmanları içindeki elektriksel ısınmanın, plazma içindeki sürtünme yoluyla ısınmadan çok daha baskın olduğunu gösterdi. Simülasyonlar manyetik alan oluşumunu baskıladığında, fazla ısınmanın büyük kısmı kayboldu ve manyetik açıklamayı güçlendirdi.

Sonuç, koronanın nasıl ısındığına dair anlayışımızda önemli bir boşluğu doldurabilir. Sun’un ekibi, deneylerini daha fazla 3D plazma ve daha hassas ölçümlerle sürdürmeyi umuyor. Bu da araştırmacıların, mekanizmanın ne kadar yaygın çalıştığı ve nanoflarelerin koronanın ısınmasının büyük bir kısmını açıklayabilecek kadar sık meydana gelip gelmediğine dair kalan soruları yanıtlamalarına yardımcı olabilir.

Bu makale sizin için yazarımız Sam Jarman tarafından yazıldı, Sadie Harley tarafından düzenlendi ve Robert Egan tarafından doğrulayıp inceledi—bu makale özenli insan emeğinin bir sonucudur. Bağımsız bilim gazeteciliğini canlı tutmamız için size benzer okuyucularımıza dayanıyoruz.
Bu haberleşme sizin için önemliyse, lütfen bir bağış (özellikle aylık) düşünün. Teşekkürümüz olarak reklamsız bir hesap edineceksiniz.

Wei Sun et al., Laboratory Demonstration of Coronal Heating via Magnetic Reconnection during Nanoflares, Physical Review Letters (2026). DOI: 10.1103/tmll-l58c

Dergi bilgileri:
Physical Review Letters

Plazmalarda doğrusal olmayan olgular
Plazma üretimi & ısınması
Laboratuvar plazması
Güneş taç bulutsusu

Bu hikâyenin ardındaki isimler kim?

Science X katkıda bulunan yazar; astrofizik, yeni malzemeler, tıbbi görüntüleme ve biyomimikri teknolojilerini kapsar.
Profilin tamamı →

Biyoloji Bilimleri & Ekoloji lisans derecesi. Petrol, gaz ve yenilenebilir enerji sektörlerinde ilaç haberleri deneyimine sahip mikrobiyoloji laboratuvarı geçmişi.
Profilin tamamı →

Matematiksel biyoloji alanında lisans, yaratıcı yazım alanında yüksek lisans. Bilim ve dil üzerine özgün bakış açılarına sahip, geniş çapta seyahat etmiş.
Profilin tamamı →

© 2026 Science X Network

Atıf

:
Laser-blasted plasma shows how instabilities could heat the sun’s corona (2026, 26 Ekim)
26 Ekim 2026 tarihinde
retrieved 26 October 2026
from https://phys.org/news/2026-10-laser-blasted-plasma-instabilities-sun.html

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla yapılan adil kullanım dışında, yazılı izin olmadan içeriğin hiçbir bölümü çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sunulmaktadır.