Küçük Dinosuarlar, Devasa Yakınlarından Evrim Açısından Avantajlı Olmuş

Dinosuarların devasa yaratıklar olduğu düşünülse de, yeni araştırmalar küçük boyutlu türlerin ekosistemdeki rollerinin çok daha büyük olduğunu ve evrimsel açıdan yakınlarına göre avantajlı olduklarını ortaya koyuyor. Amerikan Doğal Tarih Müzesi’nden (AMNH) bilim insanları, tarama teknolojileri sayesinde artık kayalara gömülü kemiklerin kırılmadan incelenebildiğini belirterek, küçük dinosuarların neden bu kadar az bulunduğuna dair uzun süredir sürüp giden sorunun yanıtını arıyor. Küçük fosillerin korunmasının zorluğu ve ince, kırılgan kemiklerinin yok olması, büyük türlerin paleontoloji tarihine daha kolay geçmesini sağlamış durumda.

Bu gelişmeler, jeolojik zaman ölçeğinde büyük bedenli canlıların neslini yitirme riskinin yüksek olduğunu da hatırlatıyor. Günümüzde küçük canlıların tür çeşidinde baskın olması, evrimin boyut açısından küçük olanları öne çıkardığını gösteriyor.

Küçük Dinosuarlar Neden Bu Kadar Az?

Dinosuarların çoğu bugün bildiğimiz standartlara göre küçülük yapmıyordu. AMNH’ye göre, en küçük dinosuarlar bugünkü omurcallılar arasında görülen minicik boyutlara ulaşamamış; bu en küçük ekolojik nişleri ise ilk çağ tiny memeliler işgal etmişti. Yani küçük dinosuarların az olması yalnızca daha zor bulunmalarından kaynaklanmıyordu.

Bu eski varsayımı değiştiren yeni teknikler, paleontologlara çok küçük boyutlu fosilleri inceleme imkanı tanıyor. Tarama yöntemleri sayesinde kemiklerin artık içinde bulundukları kayadan çıkarılmasına gerek kalmadan incelenebilmesi, eskiden erişilemeyen o ince ve kırılgan yapıların araştırılmasını mümkün kıldı.

Ağaçlarda Yaşayan En Küçük Dinosuarlar

Bugün bilinen en küçük dinosuarın bir kuş olması nedeniyle tür olarak hâlâ var olduğunu belirten araştırmacılar, kuşların en küçüğünün bir ounce’dan az ağırlığa sahip arı sinekkuşu olduğunu hatırlatıyor. Aviyen olmayan dinosuarlar arasında bugüne kadar bulunan en küçüklerinden biri ise bir foottan kısa boyda ve muhtemelen tüylüydü.

Epidexipteryx olarak adlandırılan bu tür, Orta Jura Devri’nde günümüz Çin‘i bölgesinde yaşıyordu. Uçan sincaplar veya şeker sincapları gibi ağaçtan ağaca geçebilen kayma yapılarına sahip olan bu canlıların tüyleri de fosillerde gözlemlendi.

“Ağaç tepelerinde evlerinde yaşadılar ve bir ağaç yaşamı sürdüren biri için ulaşabileceği maksimum boyut belli bir noktada sınırlanır.”

W. Scott Persons, Paleontolog ve South Carolina Eyalet Tarihi Müzesi Küratörü

Persons, bu bulguların Discover dergisine yaptığı açıklamada küçük dinosuarların büyük olanlardan sayıca fazla olduğunu vurguladı.

“Bize tüm prehistorik ekosistemin gerçek bir anını sundu ve bu koşullar altında küçük dinosuarların aslında büyük dinosuarları sayıca geride bıraktığını görebiliyoruz.”

W. Scott Persons, Paleontolog

Böylece küçük dinosuarların ilk başta düşünüldüğünden daha çok nişi doldurduğu öne sürülüyor. Yeraltında kaz yapan veya böceklerle beslenen minik türler de bu kapsama giriyor.

Küçük Kalmanın Evrim Avantajı

Günümüzde küçük canlıların ekosistemimizdeki türlerin çoğunu oluşturması, neslini yitirmeye karşı daha az duyarlı olmalarından kaynaklanıyor. Geniş bir jeolojik zaman ölçeğinde bakıldığında büyük bedenli gruplarda neslini yitirme oranlarının yüksek olması, evrimsel açıdan büyük olmanın zorluğunu ortaya koyuyor.

Modern bir perspektiften bakıldığında daha büyük hayvanlar daha fazla alana ihtiyaç duyar, daha çok yer ve saklanmaları daha zor olur. Bu durum popülasyonun küçük sayılarda olması halinde volkanik patlamalar, habitatın bozulması veya önce yoğun şekilde beslendikleri besin kaynağının tükenmesi gibi kötü olayların türü yok etmesine yol açabiliyor.

“Bir şehir parkı tüm bir sincap popülasyonunu besleyebilir, ancak ancak bir ya da iki fil için uygundur; bu da sürdürülebilir bir popülasyon değildir.”

W. Scott Persons, Paleontolog

Bu nedenle nispeten küçük kalmak günümüzde de bir avantaj olarak karşımıza çıkıyor. Yine de en minik olanların memeliler olması muhtemel; bu açıdan “en küçüğün” dinosuar değil, memeli olduğu söylenebilir.