•Kodların temel kullanım amaçları
Sayısal elektronikte yapılan işleri kolaylaştırmak, hata oranını azaltmak ve bilgi iletimini sağlamak amacıyla kodlar kullanılır. Bu çerçevede farklı kod sistemleri, dijital veri temsilinin çeşitli ihtiyaçlarına yanıt verir.
BCD kodu
BCD kodu, onlu sayı sistemindeki bir sayının her bir basamağının 4-bit ikili sayı sistemi ile ifade edilmesinden oluşturulan koddur. Bu sistemde 0’dan 9’a kadar olan sayılar sırasıyla 0000, 0001, 0010, 0011, 0100, 0101, 0110, 0111, 1000 ve 1001 ile gösterilir.
İki basamaklı örneklerle işlem incelendiğinde, (263) 10 sayısı 0010 0110 0011 biçiminde ifade edilir ve bu da (001001100011) BCD sonucunu verir. Tersine, (100100110110) BCD kodu 1001 0011 0110 şeklinde 4-bit gruplara ayrıldığında 9, 3 ve 6 basamaklarını oluşturarak (936) 10 değerine karşılık gelir.
3 İlave kodu
3 İlave kodu, 8421 BCD koduna 3 eklenerek bulunur. Örneğin (6) 10 sayısı (1001) XS-3 koduna dönüşürken, (425) 10 sayısı 0111 0101 1000 XS-3 kodu biçiminde ifade edilir.
BIQUANIRY (ikili-beşli) kodu
Bu kod sisteminde 0, 1, 2, 3, 4 sayıları için 01, 5, 6, 7, 8, 9 sayıları için ise 10 değeri alınır. Bu sisteme göre 0 sayısı 00001, 1 sayısı 00010, 2 sayısı 00100, 3 sayısı 01000 ve 4 sayısı 10000 ile kodlanır. Beşli gruplamaya geçiş yapan 5 sayısı 00001, 6 sayısı 00010, 7 sayısı 00100, 8 sayısı 01000 ve 9 sayısı 10000 olarak temsil edilir.
Gray kodu
Gray kodu, geçişler sırasında hatayı minimuma indirmek için geliştirilmiş bir koddur ve ismini mucidi Frank Gray’den alır. Temel özelliği, art arda iki sayı arasında sadece tek bit değişikliğidir. Normal binary kodunda ardışık sayılarda çoğu kez birden fazla bit değişikliği söz konusudur ve devrelerde 0-1 durumları arasındaki değişim sırasında okuyucu farklı değerler okuyabilir. Gray kodunda sadece tek bit değiştiğinden ve sayının binary olması nedeniyle bu hata ortadan kaldırılmıştır.
Gray kodunun sıralaması zor olduğundan 4 bitten büyük sayılarda çok kullanışlı değildir. Karnaugh diyagramı yönteminde Gray kodu kullanılır. Bu sistemde 0000 binary 0 Gray değerine, 0001 binary 1 Gray değerine, 0010 binary 3 Gray değerine, 0011 binary 2 Gray değerine karşılık gelir. Benzer şekilde 0100 binary 6, 0101 binary 7, 0110 binary 5 ve 0111 binary 4 Gray değerlerini üretir.
Parity kodu
Parity kodu, dijital sinyallerin iletilmesinde doğabilecek hataların tespitinde kullanılır. Tek parity ve çift parity olmak üzere ikiye ayrılır.
Tek Parity Bit Kodu’nda birilerin toplamı çift ise parity biti olarak 0, tek ise parity biti olarak 1 üretilir. Tek parity kodunda 1’lerin toplamı tektir ve 1’lerin sayısı tek tutularak hata taraması kolaylaştırılır. 1965 sayısı için BCD kodları sırasıyla 0001, 1001, 0110 ve 0101 şeklindedir. Tek parity kontrol bitleri incelendiğinde, 1 sayısı için 1, 9 sayısı için 0, 6 sayısı için 0 ve 5 sayısı için 0 değeri üretilir. İletilen 9 sayısında hata kontrol biti 4 çift sayısı olduğundan dolayı hatalıdır.
Çift Parity Bit Kodu’nda 1’lerin toplamı çifttir. 12437 sayısı için BCD kodları 0001, 0010, 0100, 0011 ve 0111 biçimindedir. Çift parite kontrol bitleri 1 için 0, 2 için 0, 4 için 0, 3 için 1 ve 7 için 0 olarak hesaplanır. İletilen 3 sayısında hata kontrol biti 3 tek sayısı olduğundan dolayı hatalıdır.
Oktal ve hexadesimal kodlar
Oktal kodunda 3 bit bulunmaktadır. Oktal kodunun desimal karşılıkları 0 için 000, 1 için 001, 2 için 010, 3 için 011, 4 için 100, 5 için 101, 6 için 110 ve 7 için 111 şeklindedir. İki veya daha fazla basamaklı desimal sayılar için BCD örneği geçerlidir.
Hexadesimal kodunda 4 bit kullanılmıştır. BCD’den farkı 10 değil 16 desimal sayı karşılığı vermesidir; yani 4 bit binary kodunun tüm kombinasyonları kullanılmıştır. BCD kodları 0000’dan 1111’e kadar 0’dan F’ye kadar olan hexadesimal değerleri üretir. Daha fazla basamak için BCD örneği geçerlidir.
Bu açıklama Vikipedi kaynaklarından uyarlanmıştır ve şu lisans altında sunulur: CC BY-SA 4.0.
تعليق واحد
طور فكرتك بمصدر أو سؤال أو وجهة نظر بناءة.