Kırmızı ve Yeşil Aurora’lar Elektron Kaynaklı Ortak Bir Kökene Sahip Olabilir

Sami Solanki, Göttingen üzerinde 10 Mayıs 2024’te, akşam 11’i birkaç dakika geçmeden önce auroranın bu görüntüsünü çekti. Yeşilin daha derin aurorasının üzerinde belirgin bir kırmızı parıltı görülüyor. Parlak ışınlar kırmızıdan yeşile doğru uzanıyor. Kaynak: Annales Geophysicae (2026). DOI: 10.5194/angeo-44-1201-2026

Muğemeral parıltısı ve dönen renk perdeleriyle auroralar deneyimli araştırmacıları bile büyüler. 10 Mayıs 2024 gecesinde özellikle yoğun bir güneş fırtınası Dünyaya ulaştığında ve ilgili web siteleri Aşağı Saksonyanın güney kesiminde bile auroralar öngördüğünde, Braunschweig Teknik Üniversitesi, yüzey mühendisliği ve ince filmler için Fraunhofer Enstitüsü IST, Göttingen Üniversitesi ve Güneş Araştırmaları için Max Planck Enstitüsü (MPS)nden birkaç araştırmacı dışarı çıktı.

“Daha yüksek enlemlerde birçok aurora gördüm. Göttingen üzerinde nadir görülen bir olgudur. Onları kesinlikle fotoğraflamak istedim. Fotoğrafları bilimsel amaçla kullanmayı ilk başta düşünmemiştim,” gece çıkışını hatırlayan MPS müdürü ve tutkulu fotoğrafçı Sami K. Solanki.

Fraunhofer Enstitüsü yüzey mühendisliği ve ince filmlerden Philipp Schulz, Braunschweig Teknik Üniversitesi jeofizik ve yer dışı fizik enstitüsünden Ingo von Borstel ve Göttingen Üniversitesi astrofizik ve jeofizik enstitüsünden Klaus Reinsch, Göttingen merkezli güneş araştırmacısıyla aynı deneyimi paylaştı. Yine de görüntüleri hem resimsel hem de alışıldık olmayan kanıtladı: Yüzeye yakın yeşil auroraların üzerinde, kızılımsı bir parıltı görülebilir; parlak ışınlar kırmızıdan yeşile doğru aşağı uzanıyor.

“Kırmızı auroranın üstünü yeşil auroranın aşağısına sürekli bağlayan ışınların hiçbir bilimsel makalede rapor edilmediğini” söylüyor Bruce T. Tsurutani, NASA’nın Jet İtme Laboratuvarı’nın (JPL) eski bir bilim insanı ve Annales Geophysicae dergisinde yayımlanan yeni çalışmanın ilk yazarı. “Kırmızı parlayan ışığın kaynağını anlamamıza yardımcı oldular,” diyor ekliyor. Braunschweig Teknik Üniversitesi’nden Yasuhito Narita, güneş rüzgârı ve Dünya’nın manyetik alanında meydana gelen bozulmalar hakkındaki verilerle görüntüleri karşılaştıran uluslararası araştırmacı ekibini koordine etti.

Enerji kaynakları arayışı

10 Mayıs 2024 fırtınası, uzay çağının (1958’den beri) ikinci en yoğun manyetik fırtınasıydı. Kırmızı auroralar orta enlemlerde, yoğun manyetik fırtınlar sırasında, genellikle 800 ile 200 kilometre (497 ile 124 mil) arasında değişen yüksekliklerde görülür. Kırmızı aurora oluşumunun ardındaki mekanizma, kapsamlı teorik araştırmaların konusu olagelmiştir. Birçok farklı fikir öne sürülmüştür. Ancak genellikle kırmızı aurora bölgesinden uydular geçmediği için bu teoriler test edilememiştir.

Yeşil auroralar, kutup bölgelerindeki sıradan gecelerde görülür. Dünya’nın magnetosferinden gelen hızlı elektronlar, Dünya’nın manyetik alan çizgileri boyunca—neredeyse bir kayıcı üzerindeymiş gibi—hızla ilerler ve atmosfer içinde Dünya yüzeyinin 130 ile 85 kilometre (81 ile 53 mil) yukarısına kadar ilerler. Orada, oksijen atomlarının yeşil parlamasına sonunda yol açan bir çarpışma zinciri başlatırlar.

10 Mayıs 2024’te çekilen fotoğraflar, şimdi kırmızı auroraların birçok teorisinin çözümüne işaret ediyor. “Parlak ışınların kırmızıdan yeşil auroraya uzanması, her iki durumda da aynı fiziksel sürecin iş başında olduğunu öne sürüyor,” açıklıyor Narita. Güncel analizler, kırmızı auroraların da yeşiler gibi, Güneş’ten aşağıya doğru akan elektronlar tarafından cause thểldiğini gösteriyor.

Vatandaş bilimi

On yıl süren bir döngünün ardından güneş, daha sakin ve daha aktif evreler geçirir. Aktivitenin zirvesinde yıldızımız, yoğun güneş patlamaları sergiler ve kütlevi patlamalarla özellikle hızlı güneş rüzgârı plazmalarını ve içindeki manyetik alanları uzaya fışkırtır. Bu manyetik alanlar Dünya’nm manyetosferine çarptığında manyetik yeniden bağlanma gerçekleşir, güneş rüzgârının enerjisi manyosfere aktarılır ve bazen orta enlemlerde de görülen auroraları tetikleyen bir dizi olay meydana gelir.

2024’ten bu yana auroralar, güney Aşağı Saksonya üzerinde birkaç kez daha görüldü. Günümüzde güneş aktivitesi yeniden düşüş gösteriyor. Ancak bu evrede bile olağanüstü yoğun patlamalar meydana gelebilir.

“Aurora fotoğraflarını bir akıllı telefon veya kamera ile çeken herkes, bu çalışmaların incelenmesine katkıda bulunabilir,” dedi Narita.

Bu nedenle Braunschweig Teknik Üniversitesi araştırmacıları, halkın yardımına güveniyor ve insanlardan gelecek auroraların fotoğraflarını kendileriyle paylaşmalarını istiyor. Bilimsel açıdan anlamlı fotoğraflar elde etmek için altı saniyeyi aşmayan nispeten kısa bir pozlama süresinin kullanılması önemlidir. Yalnızca böylece belirleyici ışınlar yakalanabilir.

Bruce T. Tsurutani et al., High temporal- and spatial-resolution photographs of the “Christmas” red-green auroras taken over Germany during a main phase of the 10–11 May 2024 superstorm, Annales Geophysicae (2026). DOI: 10.5194/angeo-44-1201-2026

Dergi bilgileri:
Annales Geophysicae

aurora
jeomanyetik fırtına

Sağlayan:
Max Planck Derneği

Bu hikâyenin ardında kim var?

BA sanat tarihi, MA madeni kültür. Eski müze editörü, paramedik ve organ nakil koordinatorü. 2021’den beri Science X için düzenleme.
Tam profil →

Matematiksel biyoloji alanında lisans, yaratıcı yazı alanında yüksek lisans. Bilim ve dil üzerine özgün bakış açılarıyla geniş bir coğrafyada deneyim edinmiş.

Tam profil →

Kaynakça

:
Kırmızı ve yeşil kutup ışıkları elektron kaynaklı ortak kökenlere sahip olabilir (2026, 3 Kasım)
3 Kasım 2026 tarihinde
https://phys.org/news/2026-11-red-green-auroras-electron-driven.html adresinden alınmıştır

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla adil kullanım dışında, hiçbir kısım yazılı izin olmadan çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sunulmaktadır.