İş Yerinde Gereksiz Görevlerin Azalması bile Tükenmişliği Artırabiliyor: Değişiklikler Belirsizlikle Çalışanı Yorgun Bırakıyor

10 Ekim Dünya Sağlık Günü öncesinde iş yerindeki psikolojik yüklenmenin kaynakları tartışma konusu olurken, Almanya’daki Bielefeld Üniversitesi araştırmacılarının iki farklı çalışmada çalışanları gün içi ve haftalık olarak tekrarlayan anketlerle izleyerek yürüttüğü araştırma, gereksiz görülen görevlerin azalmasının bile tükenmişliği artırabileceğini ortaya koydu. Araştırmanın öne çıkardığı temel mekanizma, iş değişiklikleriyle birlikte yükselen algılanan belirsizlik olarak belirildi.

Araştırmacılar, günlük hayatın içinde her görevin gerekli veya uygun görülmediğini; çalışanların bazı işleri rol tanımlarıyla örtüşmediği için gereksiz ya da mantıklı bulmadığını belirtiyor. Araştırma ekibi, bu tür “meşru olmayan görevler” olarak adlandırılan yüklerin ne kadarıyla değil, söz konusu görevlerdeki değişimle ne şekilde ilişkilendiğini soruyor.

Günlük İş Hayatındaki Değişiklikler Stres Kaynağı Olabilir

Araştırma ekibi, bu konudaki boşluğu doldurmak için iki ayrı çalışma yürüttü. Birinci çalışmada çalışanlar bir gün boyunca, diğerinde ise haftalık olarak tekrarlayan anketlere yanıt verdi. Bu yöntem, tek seferlik ankette kolayca kaçan iş yükünün zamana bağlı boyutunu ortaya çıkardı.

Araştırma sonuçlarına göre hem meşru olmayan görevlerdeki artış hem de azalma, bu tür görevlerin sabit kaldığı durumlara kıyasla daha yüksek duygusal tükenmişlikle ilişkilendi. Değişiklik olduğunda, gelecekte çalışandan ne bekleneceğine dair belirsizliğin artması olası açıklamalardan biri olarak gösteriliyor.

Bu durum, tek seferlik bir ankette kolayca gözden kaçan iş yükünün bir boyutunu görünür kılıyor. Pratik açıdan bulgular, görevlerdeki değişimlerin açıkça açıklanması gerektiğini ve çalışanların soru sorma fırsatına sahip olması gerektiğini öne sürüyor.

Araştırmanın ortak yazarı Profesör Kai C. Bormann

Değişiklikler Belirsizlik Üretiyor, Psikolojik Kaynakları Tüketiyor

Bulguların dikkat çeken yanı, iş yerindeki stresin görünmez bir boyutuna ışık tutması. Buna göre mesele yalnızca meşru olmayan görevlerin miktarıyla değil; bu görevlerdeki değişim ve buna eşlik eden belirsizlikle de ilgileniyor. Değişiklikler ve kendisiyle gelen belirsizlik, psikolojik kaynakları tüketebiliyor.

Araştırmacılar, bulguların kuruluşların ağır yükleri koruması gerektiği anlamına gelmediğini vurguluyor. Aksine, değişimlerin açıkça iletişimi ve çalışanlara soru sorma imkanı tanınmasının önemli olduğu belirtiliyor.

Daha az ağır yük genellikle iyi haberdir. Ancak çalışmalarımız, böyle görevlerdeki bir azalmanın bile sorular doğurabileceğini gösteriyor—örneğin gelecekte benden ne bekleneceğine dair. Bu yüzden yöneticiler yalnızca çalışanların görevlerini değiştirmemeli, aynı zamanda bunu açıklamalıdır.

Profesör Kai C. Bormann

Aile İşletmeleri İçin Çıkarılan Dersler

Bulguların aile işletmeleri için de anlamlı olabileceği belirtiliyor. Bu tür şirketlerde sorumluluklar çoğu zaman yıllar içinde ve gayriresmi anlaşmalarla şekilleniyor; roller ve görevler değiştiğinde ise çalışanların yeni durumu nasıl anladığı ve yorumladğı göz önünde bulundurulması gerekiyor.

Bormann ve ekibi, Bielefeld Üniversitesi’ndeki iFUn—Ostwestfalen-Lippe Aile İşletmeleri Enstitüsü’nün bir parçasını oluşturuyor. Enstitu, akademik araştırmayı iş pratinden doğan sorularla buluşturuyor. Ekibin yürüttüğü başka bir projede ise içe dönük ve dışa dönük liderlerin iş yerindeki belirsizliğe nasıl tepki verdiği ve bunun ne zaman psikolojik yüklenmenin kaynağına dönüştüğü inceleniyor.

Araştırma, 10 Ekim’de Dünya Sağlık Günü’ne denk gelen bu dönemde, iş dünyasında psikolo sağlığın korunmasına dair tartışmalara veri besliyor. Çalışmanın tam adı “The less the better? The effects of changes in illegitimate tasks on exhaustion and uncertainty” olarak yer alıyor ve Work & Stress dergisinde yayımlandı.

Yayını takip etmek isteyenler araştırmanın ScienceDaily üzerinden erişilebilir olduğunu belirtebiliyor. Araştırma, DOI numarasıyla da sisteme kaydedildi: 10.1080/02678373.2026.2615297.

Bielefeld Üniversitesi araştırmanın tam metnine ve ek açıklamalarına bu bağlantı üzerinden ulaşılabilir.