•Oregon Devlet Üniversitesi bilim insanlarının liderliğini yaptığı uluslararası koalisyonun yedinci yıllık raporu, Dünya’nın iklim sisteminin hızla kararsızlaştığını ve önemli toplumsal değişim işaretlerinin ortaya çıktığını, ancak daha büyük ve daha hızlı eylemin gerekli olduğunu belirtiyor.
Raporu ortaklaşa hazırlayan yazarlardan William Ripple, “Hızlı kararsızlaşma artık geleceğe dair bir uyarıdan çok, mevcut bir tanı” dedi. OSU Orman Fakültesi’nde müsteşar profesör olan Ripple, yenilenen enerji kaynaklarının ivmelenerek genişlemesi ve batarya depolama alanındaki ilerlemelerin umut verici olduğunu ancak iklim sistemini dengeye oturtmak için gereken dönüşümün yalnızca bir parçası olduğunu vurguladı.
Ripple’a göre raporu yıllık olarak yayımlamanın amacı, Dünya’nın “yaşam işaretlerini” izlemek ve küresel liderleri ile politika yapıcıları, on yıllardır insan faaliyetlerinin tehlikeli iklim değişikliklerine yol açtığını gösteren kanıtlara rağmen süregelen “eski haline devam etme” yaklaşımından vazgeçmeye davetmek.
Atmosferdeki karbondioksit seviyesinin 428 ppm’e ulaşmasının, son 2 milyon yıla göre en yüksek ve Sanayi Devrimi’nin başladığı 1700’lerin sonunda yaşanan seviyeden yaklaşık yüzde 50 daha fazla olduğu kaydedildi. ABD kara yüzeyinde Temmuz 2026, kayıtlardaki en sıcak ay olurken küresel okyanus sıcaklıkları da aynı ayda rekor kırdı.
Yazarlar, emisyonları azaltmanın hâlâ gerekli olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını vurguluyor. Kentsel soğutma, bataklık ve mangrov restorasyonu, yangın hazırlığı, su tasarrufu, dağıtık güneş enerjisi ve daha dayanıklı gıda sistemleri gibi hızlı uygulanabilir uyum önlemlerinin hayata geçirilmesini istiyorlar.
Düşük karbonlu kaynakların küresel elektriğin yaklaşık yüzde 43’ünü sağladığını belirten raporu ortak hazırlayanlardan Christopher Wolf, “Elektrik Çağı” olarak adlandırdıklarımız belki de ortaya çıkarken bunu bir umut sebebi sayabileceğini söyledi. Ancak fosil yakıt tüketimi ve emisyonların hâlâ rekor seviyelerde olması nedeniyle geçişin dramatik şekilde hızlandırılması gerektiğini ekledi. Wolf, Oregon Devlet Üniversitesi’nde doktora sonrası araştırmacı olarak görev yapmıştı; şimdi Corvallis merkezli Terrestrial Ecosystems Research Associates’ta bilim insanı.
İnsan faaliyetlerinin, başlıca fosil yakıt tüketiminin atmosferi, okyanusları ve biyosferi derinden etkileyerek gezegenin yaşam destek sistemlerini zorladığını belirten yazarlar, aşırı sıcağın, selin, kuraklığın, fırtınaların ve orman yangınlarının artık nadir olaylar olmadığını vurguluyor.
İklim değişikliğinin küresel biyoçeşitlilik kaybı, tatlı su stresi, gıda güvensizliği, patojenler jeopolitik istikrarsızlıkla giderek daha etkileştiğini ve bu riski birbirine bağlı insan ve doğal sistemlerde artırdığını yazıyorlar. Tarihsel emisyonlara en az katkıda bulunan toplulukların, özellikle Küresel Güney’deki ve küçük ada ülkelerindeki toplumların zaten orantısız şekilde ağır sonuçlarla karşı karşıya olduğunu ekliyorlar.
Raporun diğer bulguları arasında küresel ısınmanın hızının 1970-2010 arasında dekotta yaklaşık 0,19 dereceden sonra dekotta yaklaşık 0,36 dereceye neredeyse iki katına çıkmasıyla ivmelenmeye başlaması yer alıyor. Bu sonbahar gelişmesi beklenen çok güçlü bir El Niño’nun da önümüzdeki aylarda küresel ısınmaya önemli katkıda bulunarak 2026 yılını kayıtlardaki en sıcak yıllardan biri yapma yoluna sokabileceği belirtiliyor.
Grönland buz kütlesi ve kalınlığı tüm zamanların en düşük seviyesinde. Son on yıllarda Grönland buz tabakası yoğun erime dönemleri yaşayarak yaz erime suyu hacminde altı kat artışa katkıda bulundu.
Yangınlar nedeniyle küresel ağaç örtüsü kaybı 2025’te 10,8 milyon hektara (26,7 milyon acre) ulaştı; bu Tennessee eyaletinin boyutuna yakındır ve kayıtlardaki üçüncü en yüksek seviyedir. Artan yangın faaliyeti hem iklim değişikliğinin bir sonucu hem de artan yeşil gaz emisyonları kaynağı.
Fosil yakıt tüketimi 2025’te yüzde 0,9 artış gösterdi; petrol (+1,0), kömür (+0,4) ve gaz (+1,3) tümü rekor kırdı ve yıllık enerji kaynaklı karbondioksit emisyonları ilk kez 41 gigatonne ulaştı.
Olumlu taraf ise Brezilya Amazonları’ndaki ormansızlaşma hızının ardışık dört yıl boyunca düşmesi güneş ve rüzgar enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 18 artması.
“Çok iklim çözümü zaten teknik açıdan mümkün ve giderek maliyet açısından rekabetçi hale geliyor; ancak iklim değişikliği birbirine bağlı enerji, ekonomik, ekolojik ve sosyal sistemlerden kaynaklandığından gerçekten anlamlı ilerleme muhtemelen çoklu sektörler ve ölçeklerde entegre yanıtlardan gelecek,” dedi Ripple. “Birçok gelişmekte olan ekonomide iklim yumuşatma, aynı zamanda uygun ve güvenilir enerjiye erişimi genişletmek gibi acil kalkınma hedefleriyle birlikte sürdürülmeli.”
İklim araçlarının iyileştirilmesi zaten politika yapıcıların, araştırmacıların, eğitimcilerin ve halkın iklim çözümlerinin karmaşıklığını daha iyi anlamalarına yardımcı oluyor. Örnek olarak yazarlar; kullanıcıların farklı politika, teknoloji ve toplumsal değişim kombinasyonlarının gelecekteki ısınma, enerji sistemleri, ekonomik çıktılar ve iklim risklerini nasıl etkileyebileceğini görmesini sağlayan En-ROADS İklim Çözümleri Simülatörünü gösteriyorlar.
“Gerekli emisyon azaltmaları ve toplumsal değişimler, biyoçeşitlilik korumasını da teşvik eden biçimlerde enerji üretimi, tüketim kalıpları, gıda sistemleri, ekonomik öncelikler ve yönetim yapılarında gerekli hız ve ölçekle derin dönüşümlerden yana,” dedi Wolf. “Bu dönüşümler olmadan iklim sistemini dengeye oturtamaz ve tehlikeli Dünya sistemi kırılma noktalarını aşma riskini azaltamayız.”
2026 yılına ait bu durum raporu, BioScience dergisinde yayımlandı.
1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.