İklim İşbirliğini Yeniden Düşünmek: BRICS’te Ulusal Politikalardan Yerel Dayanırlığa

BRICS ülkeleri iklim değişikliğiyle mücadelede, etkilerin yerel düzeyde hissedilmesi nedeniyle ulusal politikalardan alt-ulusal (eyalet, il ve belediye) yönetimlere doğru bir işbirliğine geçmesi gerektiğini savunuyor. Yazar, iklim çalışmalarının büyük ölçüde başkentlerde kaldığını, ancak sel, kuraklık, aşırı sıcaklar, kıyı erozyonu ve tarım kayıplarının her ülkenin içinde farklı bölgelerde eşitsiz biçimde yaşandığını vurguluyor. Uyum süreçlerinin—suyun yönetimi, sağlık, şehirler ve mahsul toplama—temelinde eyalet, il ve belediye sorumluluğu bulunduğunu belirten yazar, Delhi’den Pretoria’ya kadar uzanan resmi açıklamaların otomatik olarak yerel korumaya dönüşmediğini aktarıyor.

Bu çerçevede kentler ve üniversiteler arasında paylaşılan veri, tahmin sistemleri ve eğitim programlarının, yoksul belediyelerin teknoloji erişiminden mahrum kalmaması için öne sürülmesi, finansmanın ise en büyük açık olarak işaret edilmesi dikkat çekiyor. Yeni Gelişme Bankası ile olası bir BRICS alt-ulusal olanajağı, daha basit hibeler, koşullu krediler ve proje hazırlama desteği gerektiriyor. Topluluklar, çiftçiler, gayriresmi çalışanlar ve yerel bilgi sistemlerinin ise süreci yalnızca alıcı değil, tasarlayan taraf olarak ortaya çıkması gerekiyor.

Küresel Güney’in En Acil Meydan Okuması: İklim Uyumunun Yerel Boyutu

Küresl Güney ülkelerini en çok tehdit eden konulardan biri olan iklim değişikliği, BRICS için özel bir önem taşıyor. Büyük nüfuslara, çeşitli coğrafyalara ve önemli gelişme zorluklarına sahip bu emerging ekonomilerde uyum çalışmaları özellikle kritik bir yer tutuyor. Ülkeler kolektif iklim eyleminin gerekliliğini giderek kabul etseler de, işbirliğinin büyük bölümü hâlâ ulusal düzeyde yürütülüyor. Bu yaklaşım önemli olsa da yetersiz kalıyor.

Klim etkileri yerel düzeyde deneyimlendiği için etkili bir uyum, eyalet, il, belediye ve topluluklardan güçlü katılım gerektiriyor. BRICS iklim işbirliğinin alt-ulusal seviyeye taşınması, basit bir gerçeğe dayanıyor: İklim kırılganlığı ülkelerin içinde homojen değil. Farklı bölgeler sel, kuraklık, sıcak dalgaları, su kıtlığı, kıyı erozyonu, orman yangınları, tarım kayıpları ve ekosistem bozulmasının farklı kombinasyonlarıyla karşılaşıyor. Ulusal politikalar geniş öncelikleri belirleyebilir; ancak yerel yönetimler kırılganlıkları tespit etmek ve kendi sosyal, ekonomik ve ekolojik koşullarına uygun yanıtları uygulamak için genellikle daha iyi konumda.

Mitigasyon ile Uyum Arasındaki Temel Fark

Klim uyumu, birçok iklim azaltma (mitigasyon) çalışmalarından köklü biçimde ayrılıyor. Azaltma enerji, ulaşım, sanayi ve üretim sistemlerinde büyük ölçekli dönüşümler gerektirirken, uyum insanların günlük hayatıyla yakından bağlantılı. Su kaynaklarının yönetimi, halk sağlığı sistemlerinin güçlendirilmesi, tarımın korunması, kentsel altyapının iyileştirilmesi, aşırı hava olaylarına hazırlanma ve hassas toplulukların koruması gibi konular uyumun parçaları. Bu sorumluluklar sık sık alt-ulusal veya yerel düzeyde bulunuyor.

Bu zorluğu BRICS ülkeleri iyi biçimde yansıtıyor. Hindistan, Çin, Brezilya, Rusya ve Güney Afrika muazzam coğrafi ve sosyoekonomik çeşitliliğe sahip. Hindistan’daki bir kıyı kentinin iklim kırıllanlığı ile Çin’deki bir tarım bölgesinin ya da Güney Afrika’daki kuraklık riski taşıyan bir eyaletin aynı şekilde çözülmesi mümkün değil. Brezilya Amazon ve kent merkezleriyle ilgili zorluklarla, Rusya ise kuzey ve Arktik bölgelerindeki değişen koşullarla uğraşıyor.

Ülke İçinde Farklı İklim Riskleri

“İklim çalışmaları büyük ölçüde başkentlerde kalsa da, sel, kuraklık, artan sıcaklar, kıyılar ve tarım her ülkenin içinde eşitsiz biçimde hissediliyor. Uyum—suyun yönetimi, sağlık, şehirler ve mahsul toplama—temelinde çoğunlukla eyalet, il ve belediye işi; bu yüzden Delhi’den Pretoria’ya kadar uzanan açıklamalar otomatik olarak yerel korumaya dönüşmez.”

BRICS zaten iklim değişikliği alanında bir işbirliği temeli kurdu. Grup, sürdürülebilir gelişmeyi, çevresel korumayı, iklim dayanırlığını ve teknoloji ile finansman alanındaki işbirliğini tekrarlayan biçimde vurguladı. İklim gündemi ayrıca G20 ve Birleşmiş Milletler sistemi içindeki daha geniş tartışmalarla da ilişkilendirildi. Ancak bu taahhütlerin etkinliği nihayetinde ülkeler içindeki uygulamaya bağlı. İşte alt-ulusal yönetimler kritik hale geliyor.

Eyaletler ve kentlerin yalnızca ulusal iklim politikalarını uygulayan ajanslar gibi değil, iklim yönetiminin ortakları olarak tanınması gerekiyor. Alt-ulusal yönetimlerin yerel çevresel koşullar, altyapı açıkları, geçim kaynakları ve topluluk kırıllanlıkları hakkında değerli bilgilere sahip. Doğrudan katılımları, iklim politikalarını daha duyarlı ve pratik hale getirebilir. Böyle bir işbirliği, BRICS iklim diplomasisini çoğunlukla hükümet-hükümet sürecinden daha kapsamlı çok seviyeli bir ortaklığa dönüştürebilir.

Teknoloji Paylaşımı: Teknolojik Erişim Açığını Kapatmak

Teknoloji, alt-ulusal BRICS işbirliğinin önemli getiriler üretebileceği başka bir alan. İklim uyumu giderek güvenilir veri, tahmin sistemleri, dijital teknolojiler ve bilimsel uzmanlığa erişime bağlı. Ancak çok sayıda yerel yönetim yeterli teknik kapasiteye sahip değil. Klim verilerine sınırlı erişim veya bu bilgileri etkili politikalara dönüştürecek yeterince uzmanlık eksikliği yaşayabiliyor.

BRICS işbirliği, paylaşılan araştırma platformları, eğitim programları ve teknolojik ortaklıklar aracılığıyla bu açığı kapatmaya yardımcı olabilir. Üniversiteler, araştırma kurumları ve yerel yönetimler dolayısıyla BRICS iklim girişimlerine dahil edilmeli. Bir BRICS bilgi ağı, benzer uyum zorluklarıyla uğraşan araştırmacılar ve politika yapıcıları birbirine bağlayabilir. Bu aynı zamanda ortak yenilikçiliği de teşvik eder.

Ülkelerin teknolojileri bağımsız geliştirmek yerine, BRICS içindeki kurumlar ve şirketler gelişmekte olan ekonomiler için uygun çözümleri birlikte tasarlayıp test edebilir ve ölçekleyebilir. Böyle bir işbirliği özellikle iklim dayanıklı tarım, yenilenebilir enerji, su yönetimi, erken uyar sistemleri ve dayanıklı altyapı gibi alanlarda değerli olur.

Finansman: Uyumun En Büyük Engeli

Finansman, iklim uyumundaki en büyük engellerden biri olmaya devam ediyor. Gelişmekte olan ülkeler, toplulukları ve altyapıyı artan iklim risklerinden korumak için önemli kaynaklara ihtiyaç duyuyor. Ancak uluslararası iklim finansmanı, soruna en yakın olan yerel aktörlere genellikle ulaşamıyor. Son araştırmalar küresl iklim finansmanının ancak küçük bir bölümünün yerel seviyeye ulaştığını ve yerel kurumların karmaşık fon prosedürleri ve sınırlı teknik kapasiteyle mücadele ettiğini gösteriyor.

BRICS bu sorunu çözmekte önemli rol oynayabilir. Örneğin Yeni Gelişme Bankası, yerelden uygulanan iklim dayanıklı projelere yönelik odaklanmasını güçlendirebilir. Finansman mekanizmaları belediyeleri ve alt-ulusal yönetimi doğrudan veya ulusal aracılar aracılığıyla destekleyecek biçimde tasarlanabilir.

Teknik yardım, finansman desteğini takip etmeli. Yerel yönetimler sıkça proje hazırlama, erişilebilirlik çalışmaları, izleme ve raporlama konusunda yardıma ihtiyaç duyuyor. Böyle bir destek olmadan mevcut iklim finansmanı, tam da en çok ona ihtiyaç duyan toplulukların erişemeyeceği şekilde kalabilir. Bu nedenle alt-ulusal uyum için özel bir BRICS olanajağı, yerelden gelen projeler için hibeler, koşullu finansman ve teknik yardım sağlayabilir.

Toplulukları Sürece Dahil Etmek

Alt-ulusal iklim işbirliği yönetimlerde durmamalı. Topluluklar, sivil toplum örgütleri, işletmeler ve yerel bilgi sistemleri de dahil edilmeli. İklim değişikliği, düşük gelirli topluluklar, çiftçiler, gayriresmi çalışanlar ve çevresel açıdan hassas bölgelerde yaşayan kişiler gibi hassas nüfusları orantısız biçimde etkiliyor.

Bu katılım olmadan tasarlanan uyum politikaları mevcut eşitsizlikleri yeniden üretme riski taşıyor. Yerelden yönetilen uyum, topluluklara kendi iklim öncelikleriyle ilgili kararlarda daha büyük etki vererek bu dengesizliği düzeltmeye yardımcı olabilir. Yerel bilgi özellikle tarımda, su tasarrufunda, afet hazırlığında ve ekosistem yönetiminde bilimsel uzmanlığı tamamlayabilir.

BRICS işbirliği dolayısıyla yerel toplulukların iklim programlarının yalnızca alıcısı değil, tasarlanması ve uygulanmasında aktif ortakları olduğu katılımcı yaklaşımları teşvik etmeli. BRICS iklim işbirliğinin geleceği, hükümetleri alt-ulusal yönetimler, kentler, araştırma kurumları, işletmeler ve topluluklarla bağlayan çok seviyeli bir yönetim modeline dayanmalı.

Çok Seviyli Yönetim Modeli: Küresl Güney’in Sesi

Ulusal düzeyde BRICS hükümetleri ortak öncelikleri belirleyebilir, finansmanı harekete geçirebilir ve uluslararası iklim konumlarını müzakere edebilir. Alt-ulusal düzeyde eyaletler, iller ve belediyeler bu öncelikleri yerel koşullara uyarlayabilir. Araştırma kurumları bilimsel ve teknik uzmanlık sağlarken, işletmeler yenilikçilik ve yatırım katkıda bulunabilir. Sivil toplum ve topluluklar politikalarin kapsayıcı ve yerel açıdan uygun kalmasını sağlayabilir.

Böyle bir mimari aynı zamanda BRICS’in politik önemini de güçlendirecek. Grup giderek kendini Küresl Güney için bir ses olarak konumlandırmaya çalışıyor. Emerging ekonomilerin, etkili ve yerelde temellenmiş iklim uyum yaklaşımları geliştirebileceğini göstermek bu rolü pekiştirir.