Hindistan’ın İlk Füzyon Enerjisi Şirketi Kritik Adımlar Attı

Her şey planlandığı gibi giderse, Hindistan’ın özel olarak inşa edilen ilk tokamak için tasarım çalışmalarını 2027’de netleştirmesi bekleniyor; bu, füzyon kullanarak enerji üreten bir nükleer reaktör.

Bengaluru merkezli girişim Pranos Fusion, plazma kontrolünü ve süperiletken mıknatısları test etmek için PRAGYA adında küçük bir halka şeklinde tokamak inşa etti. Bu, plazması milyonlarca dereceye kadar ısıtılacak — Güneş‘in içinden daha sıcak — hidrojen atomlarını birleştirip enerji üretmek için gerekli olan çok daha büyük bir tokamak olan PRANIK’in inşasına bir kapı niteliği taşıyor.

“2027’ye kadar PRANIK için taslağı kesin biçimde belirlemeyi ve enerji üreten pratik bir reaktör inşa etme yolunda ilerlemeyi umuyoruz. Füzyondan gerçekten elektrik üretmek ise daha da ileriye giden bir adım,” diyor Pranos Fusion’un kurucu ortağı ve CEO’su Shaurya Kaushal.

Şirket şu anda Atom Enerjisi Bakanlığı’na bağlı bir kurum olan ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı Bengaluru’daki İleri Bilimsel Araştırmalar için Jawaharlal Nehru Merkezi (JNCASR) ile bağlantılı Plasma Araştırmaları Enstitüsü’nde kuluçkaya alınmış durumda.

Nükleer santraller her yerde fisyon — elektrik üretimi için kullanılan ısıyı ortaya çıkaran, uranyum çekirdeklerini içeren bir zincir tepkimesi — kullanır. Diğer yandan füzyon, hafif atomik çekirdeklerin birleştiğinde enerji açığa çıkarır ve genellikle iki hidrojen formunu — dezyteriyum ve trityum — helyum ve hızlı bir nötron birleştirerek oluşturur. Ancak bu, yakıtın yaklaşık 100 milyon Celsius dereceye kadar ısıtılmasını gerektirir; bu, katı herhangi bir duvarın dayanabileceğinden çok daha sıcak Bir tokamak içinde, güçlü mıknatıslar bu aşırı ısınmış plazmayı duvarlardan uzak tutarak füzyonun sürmesi için yeterli kadar sıcak kalmasını sağlar.

Pranos Fusion, geçen hafta burada düzenlenen Emerging Science Technology and Innovation Conclave’da sergilenen deeptech girişimlerinden biriydi.

“Füzyon reaktöründen elektrik üretimi hâlâ uzakta ve şu an pahalı olacak; ancak herhangi bir enerji kaynağına olan ihtiyaç yalnızca büyüyor,” Manipal Teknoloji Enstitüsü’nden bilgisayar mühendisi ve kurucu ortak Roshan George. “Füzyonun avantajı, nükleer güç olmasıyla birlikte uranyum gibi radyoaktif madde gerektirmemesidir. Hindistan zaten yeterli derecede deuterium üretiyor. Füzyon tepkimeleri aynı zamanda zincir tepkimesi değil, bu yüzden kontrolsüz bir tepkimenin [fisyon reaktöründeki gibi] olma riski neredeyse yok,” Mr. George.

İnşa altındaki en büyük tokamak, Güney Fransa’daki Uluslararası Term nükleer Deney Reaktörü (ITER)’dür; Çin, Avrupa Birliği, Hindistan, Japonya, Rusya, Güney Korea ve ABD arasında bir işbirliğidir. Plazmaya beslenen ısıl gücün yaklaşık 10 katını üretmesi için tasarlanmıştır. Gecikmelerle boğuşan proje, 2024 revizyonu ile araştırma çalışmalarının başlangıcını 2034’e, tam deuterium-trityum işletmesini ise 2039’a aldı ve maliyete yaklaşık 5 milyar euro ekledi. IPR, Hindistan’ın yerli tokamak reaktörlerini, ADITYA ve Sürekli Durum Tokamuğu (SST-1) dahil olmak üzere yönetmektedir. Aynı zamanda Hindistan’ın ITER’e katkılarının yönetilmesinden sorumlu ulusal ajanstır.

Özel bir tokamuğun maliyeti ölçeğe bağlıdır, JNCASR’dan doktora ve BITS Pilani’den mühendislik derecesine sahip olan Mr. Kaushal. PRAGYA gibi kompakt bir makine “karşılaştırıldığında mütevazı bir yatırımdır”, ancak net enerji kazancı sağlamaya yönelik olan ise çok daha büyüktür. Dünyadaki özel füzyon şirketleri toplamda 13 milyar doları aşkın bir miktar topladı, o önder net-kazanç programları ise her biri yüz milyonlarca dolar veya daha fazlasını topladı, Mr. Kaushal.

Pranos Fusion, kompakt makinelerin, HTS (yüksek sıcaklıklı süperiletken) mıknatıslarının ve Hindistan’ın üretim tabanının maliyetleri önemli ölçüde düşürebileceğini söylüyor. Ankur Capital, pi Ventures ve Industrial47 tarafından desteklenen şirket 7.2 milyon dolar topladı. HTS elektromıknatıslar, kritik sıcaklığın altına soğutulduğunda dirençsiz şekilde elektrik akımı taşıyan malzemelerden sarılır.

Britanya’nın JET tokamağı, 2023’te füzyon enerjisinden 69 megajül üreterek bir rekor kırdı; ancak bu miktar, tesisin elektrik ihtiyacını karşılayacak düzeyde değil. Aralık 2022’de ise magnetler yerine lazerler kullanan ABD Ulusal Atım Tesisi (National Ignition Facility), yakıta iletilen lazer ışığından daha fazla füzyon enerjisi salarak atıma ulaştı. Bu başarı, lazerleri çalıştırmak için gereken elektriği hesaba katmıyor. Yüksek sıcaklıksal iletkenlerden (HTS) üretilen magnetler, testlerde yaklaşık 20 tesla değerlerine ulaştı ve bu da daha küçük, daha güçlü alanlı makinelerin mümkün olmasını sağladı.

E-postada görüşlerini belirten Kaushal, şirketin teknolojinin bir güç tesisi kurulmadan önce değer üretmesini sağlayacak şekilde yapılandırıldığını söyledi. İki platformu var: JENGA, makinenin dijital ikizi olarak çalışan simülasyon, tasarım ve kontrol yazılımı; MAGGA ise kendi HTS magnet programı.

Yayınlanma – 31 Ekim 2026, 19:16 IST