Henry VIII döneminde ait olduğu, değeri biçilmez 600 yıllık el yazmasının kayıp sayfaları sonunda bulundu

İngiltere’nin Brighton kentindeki The Keep arşivinde yıllarca sıradan bir belge yığını içinde saklanan, Henry VIII’in sarayında görev yapan John Gage’e ait olduğu bilinen 600 yıllık bir el yazmasının altı sayfası, Cambridge Üniversitesi’nden James Wade ve Sussex Üniversitesi’ndan Katie Walter tarafından tespit edildi. Yüzyıldan fazla süredir kayıp olarak kabul edilen sayfalar, İsa Mesih’in müjdeli hayatını anlattığı “Mesih’in Müjdeli Hayatının Aynası” adlı 15. yüzyıl dini metninin bir parçası olduğunu kanıtlayarak İngiliz tarihine dair önemli bir eksikliğin doldurulmasına olanak tanıdı.

Kayıp sayfalar, 34. bölümde Lazarus’un ölümden diriltilmesi konusunu işliyor ve el yazmasının iplikle bağlanma biçimini ortaya koyuyor. Uzmanlar, metnin Tudor sarayındaki dini gerilimlerin ve tarafsızlıkların değişimini anlamaya yardımcı olacağını vurguluyor. El yazması, tarihi şekillendiren bu dönemin ruhsal atmosferini gözler önüne seriyor.

Metin ve çevresi

Söz konusu eser, 15. yüzyılın erken dönemlerinde Nicholas Love adlı bir keşiş tarafından Latince’den İngilizceye çevrilip uyarlanan “Mesih’in Müjdeli Hayatının Aynası” adlı dini bir metnin kopyası. Cambridge Üniversitesi’nden James Wade’a göre bu metin, “ortaçağın en çok satan eseri” sayılıyordu ve ona sahip olmak sahibinin müstehak bir Katolik olduğunu gösteriyordu. Kitap, vaizlere sözlü itiraf gibi ayinlerin ve Ortodoks inancın önemini vurguluyor.

“15. yüzyılda İngiliz düz metninde büyük popülerliğe sahip bir eserdi,” Wade diyor. “Çok önemli olmasının nedeni, ortodoks ve heterodoks inançların tam dönemeceğinde yer alması. Birinin hetere mi yoksa değil mi olduğunu yargulamada belirleyici bir unsur haline geliyor.”

John Gage ile bağlantı

Bu noktada John Gage sahneye çıkıyor; Henry VIII’e hizmet eden soylu bir aristokrat. Gage’in saraydaki görevlerinden biri manastırları saymak ve mülklerini Kraliyete devretmek ya da yok etmekti, çünkü kral hem zenginliğini artırmak hem de İngiltere Kilisesi’nin lideri olarak kendini kabul ettirmek istiyordu.

Gage kendisi müsteh bir Katolik’ti. Bu yüzden “Aynası”nın kopyasını bulduğunda onu yok etmedi. O dönemde kitap sahipleri kitaplarına imzalarını atarlardı—bunlar pahalı mülk parçalarıydı—ve Gage’in imzasının da gösterdiği gibi bu kitabı kendisi için tutmaya karar verdi. Kitap 1976’ya kadar ailesinin yanında kaldı, o yıl uzak bir soyundan gelen kitap açık artırmada Japon profesör ve nadir kitap koleksiyoncusu Toshiyuki Takamiya’ya satıldı. Takamiya kitap koleksiyonunu Yale Üniversitesi Beinecke Nadir Kitap ve Yazma Eserleri Kütüphanesine verdiğinde “Aynası” da dahil oldu ve daha sonra dijitalleştirildi.

Ancak el yazması eksikti. Şimdi, İsa’nın Lazarus’u ölümden diriltmesi konusunu işleyen altı sayfa kayıp olarak bulunmuş oldu.

Sayfaların ayrılma nedeni

Kayıp sayfaların kitabın geri kalanından nasıl ayrıldığı tam olarak belli değil. Bilinen şey, sayfaları birleştiren ipliklerin belirli bir noktada gevşemesi ve kitap onarıldığında sayfaların dışarıda bırakılması.

Gevşeyen yapraklar, John Gage ailesinin mülk kayıtları koleksiyonuna girdi ve birkaç elden geçtikten sonra İngiltere’n Brighton kentinde bulunan The Keep adlı bir arşive ulaştı. Oradaki kimse sahip olduklarının tam olarak ne olduğunu bilmiyordu—temelde açıkça görünür halde gizlenen önemli bir İngiliz tarihi parçası—Wade ve Katie Walter iki metnin başlangıçta tek bir şey olduğundan şüphelenene kadar.

“Bu sayfaların var olduğu bilinüyordu, ancak doğru şekilde kataloglanmamıştı,” Wade diyor. “Altı sayfanın ne olduğunu belirledik. Ve sonra onların ne olduklarını ve hangi kitaba ait olduklarını fark ettikten sonra… ‘Aynası’nın günümüze ulaşan kopyalarıyla eşleştirmek için bakmaya başladık ve eşleşmeyi bulduk.”

Son durum

“Notes and Queries”da yayımlanan yeni çalışmada Walter ve Wade, iki belgenin boyutlarını yanı sıra sayfadaki notların ve başlıkların stili ve rengini karşılaştırdıklarını ve iki metnin özdeş olduğunu bulduklarını anlatıyor.

Kayıp sayfalar bulunmuş olsa da, onların el yazmasının geri kalanıyla birleşip birleşmeyeceği belirsiz. Bu, köpeğin içerideki kütüphane kitabını tamir etmek gibi bir konu değil çünkü sayfaların kendisi değerli bir tarihi eser.

“Bu tür tüm kararlar benim maaş seviyemin üzerinde, ancak oldukça eminim ki hayır, yeniden bağlanmayacaklar. Ancak ortaçağ nesnelerini yeniden inşa etmek faydalı. Evet, bu kitap eksik, ancak artık neyin kayıp olduğunu nerede bulacağınızı biliyorsunuz.”

James Wade, Cambridge Üniversitesi

Kayıp sayfalar bulunduğu halde, el yazmasının geri kalanıyla birleşip birleşmeyeceği belirsiz kalıyor. Bu durumun bir kütüphane kitabını tamir etmek gibi basit bir onarım işi olmadığı, sayfaların kendisinin değerli bir tarih eseri olduğu vurgulanıyor.