Tartışmalarda hep ‘sen böyle düşünüyorsun’ veya ‘demek istediğin şu’ diye yanlışıma alıyorlar, buna nasıl takılıyorum?

[Melike Ünal]

Arkadaşlar selam, bir durum bana takıldı da danışmak istedim.

Son zamanlarda internette ya da iş yerinde tartışma girdiğim insanlarda çok belli bir pattern yakalıyorum. Ya beni kişisel olarak saldırıya alıyorlar ‘sen zaten şuna programlısın’, ‘sen okumamışsındır bu yüzden böyle düşünüyorsun’ derler ya da benim söylediklerimi abartıp uçuruyorlar, ‘demek istediğin şu ki tamamı yanlış’ tarzında bir şey uyduruyorlar ve sonra ona saldırıyorlar. Ben o zaman içimden ‘ben böyle bir şey söylemedim ki’ ama bunu nasıl net bir şekilde ispatlayacağımı bulamıyorum.

Bunların bir ismi varmış gibi bir şey duydum ama mantıklı bir şekilde karşı tarafa anlatamıyorum, hep ‘kavga’ oluyor. Bunları anında tespit edip, karşı tarafı da ikna edecek şekilde nasıl düzeltebilirim? Yani karşımdaki de bu hataları yapıp duruyor ama ben ona ‘saçma söylüyorsun’ deyince küsüyor ya da tartışma büyüyor.

Çalışma Masası: Çift Kollu Masa Lambası + Büyüteçli Işık + Keten Ciltli Not Defteri

[Dilara Acar]

Selamlar reis, çok iyi bir konuya parmak bastın çünkü bu iki safsata tartışmaların %90’ını zehirler. Önce isimlerini netleştirelim ki aramaya da yarar:

Ad H Eminem = karşı tarafı ‘neye’ değil ‘kime’ saldırarak çürütme. ‘Böyle düşünüyorsun çünkü X’sin’ demek. Strawman = karşı tarafın konuşmasından en zayıf/abartılmış haliyi seçip ona saldırmak, sanki o demiş gibi.

İşin ilginci bunlar sadece ‘aptallar’ yapmaz, asıl tehlikelisi deneyimli insanların bile düştüğü bir tuzaktır. Neden mi? Çünkü beynimiz enerji tasarrufu yapar, karmaşık argümanı tam işlemek yerine ‘kişiye saldır’ ya da ‘en basit halini al’ kısa yollarına (heuristics) başvurur. Bunu fark etmek ilk adım.

Benim uyguladığım 4 adımlık metod var:

1) Önce iddianın TAM metnini geri al. Karşı taraftan aynen alıntı yap: ‘Sen tam olarak ne söyledin?’ diye. Yazılı hale getirirsen hem kendin hem karşı taraf netleşir. Konuşma içinde herkes ‘ben şöyle demiştim’ diyerek uçar.

2) İddianı destekleyen kanıtları ve mantıksal adımı listele. Kişisel saldırıları, tonlama, duygu ifadelerini bu listeden KESİNLİKLE çıkar. Geriye sadece ‘söylenen fikir + ispatı’ kalır.

3) Karşı tarafın sunduğu şeyi orijinal iddanla yan yana koy ve farkı işaretle. Strawman’ın sırrı tam da burada çözülüyor: ‘Ben X demedim, sen Y diyorsun’ deyip o Y’yi konuş. ‘Sanırım beni yanlış anladın, demek istediğim buydu, şuna mı bakıyorsun?’ diye sormak yeterli, saldırmadan.

4) Kalan kısım mantıksal muhataplık. Kişisel saldırı (ad hominem) geldiğinde ‘Bu benim kişisel durumumla iddiaımın doğruluğuyla alakasız, o yüzden ona değinmiyorum, asıl konuya dönelim’ deyip soğut. Genelde bunu söyler söylemez karşı taraf da farketmeden konuya geri döner çünkü saldırının kendisi argüman değil, boş bir gürültü.

En kritik nokta: Amacın karşı tarafı ‘kazánmak’ ya da ‘kafasını dağıtmak’ olursa zaten strawman’ın içine düşersin, çünkü o zaman sen de duygulanıp onun hatasına ortak olursun. Sakin kalıp ‘anlaştık mı’ diye netleştirmek en güçlü silahtır.

Tecrübe: Bunları yazılı (mesaj, mail) tartışmada çok daha kolay yakalarsın, yüz yüze duygusal tepki baskıyla genelde kaçırırız. Mümkünse uzun tartışmaları yazılıya al.

"NeBilim Topluluğu | Bursa (16) | Temel Fizik, Kuantum, Kimya & Biyoloji"

[Yazar]

Yazılar