Reis, güzel soru, aslında mantığı bir kez oturtunca geri kalanı çok basit geliyor. Olayı bir pil/bateri gibi hayal et. Nöronun membranın hem içi hem dışı farklı iyon yoğunluğuna sahip. Na/K pompası da sürekli çalışıp hücrenin içine K+ sokup dışarı Na+ atarak membranı bir nevi ‘şarj’ durumda tutuyor, buna dinlenim potansiyeli denir (yaklaşık -70 mV). Yani pompa sürekli yorulup duruyor, enerji (ATP) harcayarak dengi bozuyor.
Bir uyarı geldiğinde kanallar açılıyor: önce Na+ kanalları açılıp sodyum hücre içine hücum ediyor, bu da membranı pozitife çeviriyor (+30 civarı) — buna depolarizasyon denir. Sonra K+ kanalları açılıyor, potasyum dışarı çıkınca geride negatif yük kalıyor, buna repolarizasyon. Pompası da tekrar dengeyi kuruyor. Bu ‘ateşleme’ olayı aksiyon potansiyeli. İl il kural prensibi: ya hiç yok ya da hepsi, yani eşik değerinin altına düşerse ateşlemiyor, üstüne çıkarsa patlıyor.
Miyelin kılıfının işi de tam burada devreye giriyor. Miyelin, aksonu saran izoleleyici bir kılıf ve郎郎Aradaki açıklıklara Ranvier boğumları diyor. Şarj her boğumda ‘atlayarak’ ilerliyor (saltatorik iletim), böylece sinyal hem çok daha hızlı hem de enerji tasarrufuyla gidiyor. Miyelinsiz nöron çok yavaş çalışır, bu yüzden multiple skleroz gibi myelin yıkım hastalıklarında iletim bozulup hastalar güç kaybı yaşıyor, mantık şu.
Sinapta ise konu tamamen değişiyor: iki nöron birbirine fiziksel temas etmiyor, arada sinaps boşluğu var. Sinyon akson ucuna geldiğinde kalsiyum iyonları içeri giriyor, bu da sinaptik vezikülleri füz gibi saliveriyor — nörotransmitter adı o kimyasallar. O maddeler karşı tarafın reseptörlerini açıyor ya da kapatıyor (uyarıcı ya da baskılayıcı). Sonra transporterlar ve enzimler o maddeneyi temizleyip sistemi sıfırlıyor. Kısacası nöron içinde elektrik, sinapsa gelince kimya, tekrar elektriğe dönüyor. Umarım faydası olmuş, takıldığın bir yeri sorarsın.
"Veri Analizi: Python (pandas + matplotlib) ile 10 yıllık eğilim haritası çıkarıldı."
tarafından güncellenmiştir.
