Köye rüzgar türbini dikilecek, komşular kanser ve infrasound’dan patlıyor; kuşları gerçekten mi öldürüyorlar?

[Kardelen Korkmaz]

Selam herkese, bir şey danışacağım çünkü evimiz yakınlarında yeni bir rüzgar santrali kurulacak ve köydeki komşular ikiye ayrılmış durumda. Bir kısmı ‘Bu türbinler kanser yapıyor, infrasound ile kulağımıza giriyor, baş ağrısı veriyor’ diyor, bir kısmı da ‘Kuşları öldürüyorlar, gökyüzünü temizleyecekler’ diye tepki veriyor. Annem özellikle gürültüden ve manyetik alandan korkuyor, akşamları uyuyamıyor endişesini söylüyor.

Ben de bir araştırdım ama birbirine zıt o kadar çok bilgi buldum ki kafam karıştı. Bilen var mı, bu konunun aslı ne? Yani pratikte türbinlerden çıkan gürültü, infrasound ve manyetik alan gerçekten sağlığa zarar verir mi, kuş ölümü meselesi ne kadar gerçek, resmi bir standart var mı bunların hepsinin? Tecrübeniz veya okuduğunuz bi kaynak varsa paylaşır mısınız, çok teşekkürler.

[İrem Özdemir]

Reis selamlar, bu konu gerçekten köylerde/tarım arazilerinde sık çıkıyor, sağ ol sorduğun. Olaya teknik ama basit şeylerden gireyim, korkuların nereden geldiğini de görürsün.

Önce sağlık kısımdan: Türbinlerden çıkan gürültü genelde 35-45 dBA bandında, yani normal bir ev içindeki ses düzeyiyle yarışır, hatta bazından daha düşük. Infrasound diye bahsettikleri 20 Hz altı sesler de çıkıyor ama bunlar insanın işittiği değil, hissettiği bir şey; laboratuvarda bile 20 Hz’in altına ulaşmak çok zor. WHO’nun 2018 çevresel gürültü rehberine ve IEC 61400-11 türbin gürültü standardına göre bu seviyeler sağlığa belli bir zararı olmadığını gösteriyor. Yani ‘infrasound kanser/uyku bozukluğu yapar’ diye bir kanıt literatürde yok, bunun yerini ‘noisance’ yani gürültüden kaynaklanan rahatsızlık alıyor – bu da mesafe ile tamamen ortadan kalkar.

Manyetik alan kısmına gelirsek: Türbin jeneratöründen çıkan alan yerin kendi manyetik alanından bile çok daha zayıf çıkar. ICNIRP’in halk için belirlediği maruzuluk sınırlarının çok altında, birkaç metre uzağa gidince neredeyse ölçülemeyecek düzeye düşer. Kanser bağlantısı diye bir şey yok, bu da mit.

Kuş konusu daha ciddi ve haklı bir endişe. Rotor uçları 60-90 m/s hızla dönüyor, kuş bu hızlı hareketli kısmı algılayamayıp çarpıabiliyor. Buradaki tek gerçek çözüm çevresel etk değerlendirme (EIA) çalışması ve USFWS’ning Avian Mortality Protocol’ü ile kuş bulgularının kayıt altına alınması. Yerleşim yerine kuş koridorlarına, göç yollarına dikkat edilerek kurulursa kayıplar ciddi şekilde düşüyor.

Pratik olarak şunu öneririm: Santrali kuracak firma IEC 61400-11 gürültü ve ISO 9613-2 yayılım hesaplarını, ayrıca kuş monitöring planını açıkça paylaşmak zorunda. 300 metre mesafe afterı işitilebilir ses, infrasound SPL ve µT ile ölçüm yapılıp resmi eşiklerle karşılaştırılmalı. Komşuların korkusu tamamen yersiz dese de, bu kağıt üzerindeki verilerle desteklenmeli ki ‘hissediyorum ama kimse ölçmedi’ boşluğuna düşmeyin. Umarım yardımcı olmuşumdur, sorarsın.

"Bağdat Beytü’l-Hikme ve antik metinlerin çeviri hareketine saygıyla."

[Yazar]

Yazılar