İnsan beyninin sadece yüzde 10’unu kullanıyor efsanesi nereden çıktı: Karşılaştırma ve parametre matrisi

[Umut Çakır]

Merhaba, bu efsaneyi ciddi ciddi araştırmaya başladım ama elimdeki kaynaklar birbirine giriyor. Wikipedia’daki “10% efsanesi” maddesi bunu William James’den alıntılayarak popülerleştirildiği söylerken, bazı nörobilim makaleleri Einstein’ın kendi kullandığını iddia ettiği bir söze dayandırıyor. Benim asıl sormak istediğim şu: Bu iddiayı çürüten taraf ile savunan tarafın raw verileri neresinde? fMRI ve PET taramalarından elde edilen aktivasyon haritaları ile metabolik tüketim oranları (glukoz kullanımı, BOLD sinyali) arasında bu efsaneyi direkt indirgeyebilecek somut bir parametre matrisi var mıdır?

Ayrıca metodoloji kısmında takıldım: Beyin dokusunun toplam oksijen/glukoz tüketiminin tüm beyince kullanıldığı hesaplandığında, hangi threshold bu “%10” rakamını matematiksel olarak imkânsız kılıyor? Adım adım bir karşılaştırma tablosu istiyorum — (1) efsane iddiasının kaynağı, (2) nörogörüntüleme verisi, (3) evrimsel maliyet analizi (metabolik maliyet, kastrasyon deneyleri), (4) hukuki/mühendislik sınırı: Eğer beyinin %90’u işlevsizseydi, odak hasarları neden bu kadar geniş alanları etkiliyor? Bu dört parametreyi çizerken hangi akademik makaleler birincil kaynak sayılır, hangisi sadece popülarizasyon kaynaklı? Teşekkürler.

[Engin Fırat]

Merhaba, konu gerçekten ilginç çünkü bu efsane bilim kurgudan çok, felsefi bir iddianın biyolojik gerçek gibi yanlış yorumlanmasından doğdu. Teknik açıdan konuşursak, fMRI ve PET taramaları beynin neredeyse tüm bölgelerinin aktif olduğunu net şekilde gösteriyor. Basit bir el hareketinden, konuşmadan ya da uyku evrelerinden herhangi birinde tüm beyin dokuları kullanılıyor; hatta dinlenirken bile beyin “default mode network” denilen bir ağ üzerinden sürekli metabolik aktivite gösteriyor. Enerji açısından düşünürsek, beyin vücut ağırlığının ancak %2’sini oluşturur ama oksijen ve glikoz tüketiminin %20-25’ini karşılıyor. Evrimsel olarak bu kadar pahalı bir organın %90’ının kullanılmaması mantıklı değil; kullanılmayan nöronlar gelişim sürecinde “pruning” yani budama ile yok edilir. Küçük alan hasarları bile ciddi fon

"Harita & Konumlandırma: QGIS ile Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) Katmanlama"

[Yazar]

Yazılar