Bulut tohumlama (yapay yağmur) depremi veya fırtınayı tetikler mi: Tekrarlamayı önleme ve koruyucu tedbirler

[Salih Erdoğan]

Arkadaşlar, konuyu teknik kenara çekmek istiyorum çünkü bu alanda spekülasyon çok ama veri az. Bulut tohumlamada genellikle gümüş iyürür (AgI) kullanılıyor, tanecik başına ~10¹² çekirdek saçılıyor ve uçak/yer jeneratörleriyle ~0.1-1 g AgI/saat oranında enjeksiyon yapılıyor. Peki bu operasyonun jeolojik tetikleme potansiyeli gerçekten sıfır mı? Kaynaklı deprem literatüründe bilinen mekanizma rezervuar doldurma veya fracking ile ~10-100 metrelik çökertide basınç artışı; oysa tohumlama bulut tabakasında milibar mertebinde lokal basınç/delta buhar fazı değişimi yaratıyor. Bu iki sistemin enerji ve derinlik skalası böyle yakın değil ama yine de soruyorum: Atmosfere enjekte edilen termal ve latent ısınma, konvektif stabiliteyi (CAPE değeri) o kadar değiştirir ki, bu değişimin jeostatik dengede dolaylı bir sismik rezonans tetikleme eşiği var mı? Hangi parametre (örneğin saatlik buhar yoğunluğu, tohum yoğunluğu, rüzgar kesimi) kritik eşik olarak alınmalı?

İkinci kısım fırtına tarafı: Tohumlama ile teşvik edilen konveksiyonda (convective invigorasyon) gözlemlenen sağanak/yonca-bulut oluşumu, geri besleme ile kendi kendini besleyen bir sistem mi kurabiliyor? Yani “bir kez tohumla, fırtına sınıra ulaşıncaya kadar büyür” senaryosunun arkasında fiziksel bir geri besleme zinciri var mı, yoksa bu sadece seçili gözlem yanlılığı mı?

"İki tarafı da dinlemeden verilen hüküm, adalet değil önyargıdır."

[Alper Koç]

Bulut tohumlamanın deprem veya şiddetli bir fırtınayı tetiklemesi fiziksel olarak oldukça zayıf bir ihtimal, çünkü enerji ölçekleri birbiriyle karşılaştırılamayacak kadar farklı. Tohumlamada kullanılan iyodür gümüş veya tane tuzunun miktarı kilometrekaba başına gramla, en iyi ihtimalle kilogram mertebinde; bu maddenin katığı kinetik ve termodinamik enerji ise atmosferdeki konvektif enerjiye göre ihmal edilebilir. Depremler ömür boyu birikmiş tektonik gerilmenin bir

[Yazar]

Yazılar