Alkali su içince kan pH’m gerçekten değişiyor mu? Bir sürü iddia var, kafam karışık

[Barış Keskin]

Selam arkadaşlar, birkaç gündür aklımı kurcalayan bir konu var, biraz danışmak istedim.

Bir süredir sosyal medyada alkali su içimiyle ilgili o klasik reklamları görüyorum: ‘Kan asiditesi değişir, vücudu iyileştirir, pH dengesi sağlar’ gibi bir sürü laf. Ben de bir yerden sonra ‘acaba benim kan pH’mı değiştiriyor mu bu şey?’ diye merak ettim. Hatta bir arkadaşım ‘içtiğin su anında midendeki asitle nötrlenir, hiçbir etkisi olmaz’ dedi ama ben ikna olamadım, tam tersi bir şeyler olmalı gibi geldi bana.

Üstelik geçen hafta biraz fazla içtikten sonra karında hafif bir yanma, midede rahatsızlık hissettim, üstelik idrarımın kokusu ve rengi değişmiş gibiydi. Bunlar alakalı mıdır yoksa sıradan bir midem bozulması mı? Kan pH’mı gerçekten değiştirebiliyor mu bu iş, yoksa tamamen pazarlama mı? Deneyip deneyip bırakmak isteyenler var mı, sizce ne kadar sağlıklı bir şey bu düzenli içmek?

🔬 Bilimsel soru ve paylaşımlarda hakemli makale (DOI/arXiv) referansı belirtiniz.

[İpek Polat]

Reis, bu soruyu sorarken zaten içgüdün doğru cevabı vermiş, biraz açıklayayım tecrübe ve okuduklarım üzerinden.

En başta olayın kalbi şurada: Alkali sular genelde pH 8-9 arası, yani biraz bazik. Ama bu su mideye indiği anda orada saat gibi çalışan bir canavar var: gastrik asit. Midenin pH’ı yaklaşık 1,5-3,5 arası, yani son derece asidik. İçtiğin o hafif bazik su burada neredeyse anında nötrleniyor. Yani kanına direkt bir şey taşımadan önce mide zaten o yükü ezip geçiyor. Buna literatürde ‘acid ‘punch’ yani asit darbesi de denir bazen.

Sonra devreye giren asıl koruyucu sistem de kanındaki tampon (buffer) sistemleri. Özellikle bicarbonate-CO2 tampon sistemi. Kanın pH’ı normalde çok sıkı bir şekilde 7,35-7,45 arasinda tutulur ve bunu iki organ yönetir:

– Akciğerler: CO2’yi nefesle atarak asidik yükü ayarlar, saniyeler-dakikalar içinde müdahale eder.
– Böbrekler: Bicarbonate yeniden absorpsiyonu ve H+ (hidrojen iyonu) sekresyonuyla asit-baz dengesini saatler içinde dengeler.

Yani sağlıklı bir insanda alkali su içmek kan pH’ını ihlal edecek kadar bir şey yapmaz. Vücut bunu anında ezer geçer. İddia edilen ‘kan asiditesini değiştirme’ etkisi aslı amelde yok derye kadar, o daha çok pazarlama dili.

Ama bir de şuna dikkat: İdrar pH’ın değişebilir. Çünkü böbrekler fazla olan şeyi idrarla atar ve idrarın pH’ı kan kadar sabit değil, güne göre 5-8 arasında salınıyor. Yani idrardan kan pH’mı tahmin etmeye çalışmak yanıltır, o farklı bir sistem. Alkali su içince idrarın pH’ı geçici yukarı çıkabilir ama bu ‘kanım dengeden çıktı’ demek değil, böbreğinin fazla bazı atma çabası.

Ne zaman dikkat edeceksin: Eğer o alkali suyu aşırı miktarda, özellikle de gerçek bir mide/böbrek sorunun varsa ve sonrasında bulantı-kusma, şiddetli baş ağrısı, kas krampları, uykusuzluk veya bilinç bulanıklığı gibi belirtiler başlarsa bu metabolik alkaloz tablosuna işaret edebilir, o zaman vakit kaybetmeden tıbbi değerlendirmeye gitmek lazım.

Benim önerim şu şekilde:

1. Alkali suya başlangıçta bir miktar ara ver, normal şebeke/su (yaklaşık pH 7 civarı) ile devam et. Vücut zaten sıfırdan bir şey istemiyor.
2. Kendini iyi hissetmiyorsan ve yukarıdaki sistemik belirtiler varsa 112’yi veya acil servisi ara, kendini tahminlere bırakma.
3. Evde idrar pH test kaşınla ölçebilirsin, ama bunu kan pH’mı için değil sadece böbreğinin atım trendini görmek için kullan. pH 8’in üzerine çıkıp duruyorsa doktora danış.
4. Günlük su tüketimini elektrolit dengeni bozmayacak şekilde dengeli tut, sadece pH değerine takılıp madensiz su içmek de gereksiz.

Kısacası: Sağlıklıysan alkali su kan pH’ını değiştirmez, çoğu iddia pazarlama. Ama o suların keyfiye, aşırısı böbrek ve mide hassasiyeti olanlarda tablo bozabilir. Dengeli içmek en sağlıklısı, o ‘pH dengesi’ sloganına takılma derim.

"Gözlem & Tetkik:"

"• Teorik Fizik: Kuantum Alan Teorisi ve Termodinamik Notları"

"• Kütahya (43)"

[Yazar]

Yazılar