•Astronomlar, evren sadece 3 milyar yaşındayken yayılan en uzak radyo patlamasını (FRB) tespit etti. FRB 20240304B olarak adlandırılan bu patlama, binde bir saniyede oluşmuş ve 80 yıllık evren yolculuğunun ardından bize ulaşmış durumda.
ScienceAlert sitesinde yayımlanan habere göre, uluslararası astronom ekibi March 2024’te Güney Afrika’daki MeerKAT Ulusal Parkı’nda bulunan 64 antenli radyo teleskobunu kullanarak sinyali belirledi. Ardından aynı gökyüzü bölgesine iki ultra-hassas yer tabanlı teleskop yönelttiklerinde ise beklediklerinin aksine karanlıkla karşılaştılar.
“Ne kadar derinlere bakarsak bakalım, görülecek hiçbir şey yoktu,” diyen Santa Cruz Kaliforniya Üniversitesi’nden astronom ve astrofizikçi J. Xavier Prochaska, ağır silah olarak adlandırdıkları James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ve kızılötesi hassasiyetine başvurmak zorunda kaldıklarını söyledi.
Küçük ama aktif bir galaksi
Araştırmacılar dev bir canavar aradıklarında fare buldular. JWST sayesinde FRB 20240304B’nin kaynak galaksisi tespit edildi ve bu, beklenenden çok farklıydı.
“Büyük, güzel biçimlenmiş, birçok yıldıza sahip bir galaksi olacağını düşündük; bunun yerine aktif olarak yıldız üreten küçük bir cüze galaksisiyle karşılaştık,” diye anlatıyor çalışmanın başyazarı Sidney Üniversitesi’nden radyo astronomu ve astrofizikçi Manisha Caleb.
Bu cüce galaksinin kütlesi beklenenden 1.000 kez daha az. Ayrıca son derece genç: yıldız kütlesinin %90’ı geçmiş 30 milyon yılda oluşmuş durumda. Bu durum, astronomların patlamanın kaynağı olarak magnetarı öne çıkarmasına yardımcı oldu.
Magnetar ya da nötron yıldızı çarpışması?
FRB’lerle ilgili öne çıkan diğer senaryo, iki nötron yıldızının çarpışması. Bu yıkıcı çarpışma bir deliğe veya aşırı ağır bir nötron yıldızına artı başlıca altın üretir. Ancak nötron yıldızları çarpışmadan önce milyarlarca yıl birbirleri etrafında dolanır; bu da genç bir galakside mantıklı görünmez.
Magnetarlar ise milyonlarca yılda oluşup manyetik enerjilerini salabilirler. Özellikle büyük yıldızların doğduğu, metale fakir bir galakside bu durum daha da uygun olur.
fast radio bursts (FRB’ler), evrenin en gizemli olaylarından biri sayılıyor; neredeyse geldikleri gibi kaybolmaları nedeniyle astronomlar onları kesin olarak açıklayabilmiş değil. 2007’deki keşiflerinden bu yana yaklaşık iki yıldızdır kökenlerini belirlemek zorlaşıyor.
“Radyo patlamalarını ilginç kılan şey, bunların ne tarafından üretildiğini bilmemizdir,” diyen Caleb, “Üreten nesneler için teorilerimiz var ama kesin kanıt yok.”
FRB’lerin enerjisi mütevazı: Radyo dalgaları için uç olsa da süpernova veya gama ışını patlamasındaki enerjiye hiç benzemiyor. Bu yüzden teoretisyenler bunları üretmek için neredeyse 100 model geliştirmiş.
“Gözlemciler olarak modelleri yok edebiliriz, asla ispatlayamayız. Öldürülecek 100 model olduğunda ise oldukça zaman alır.” – astronom ve astrofizikçi J. Xavier Prochaska
nearly two decades boyunca süren bu zorluklar, şimdi bulunan en uzak FRB ile bir miktar aydınlandı.
Astrofiziksel fener gibi davranan sinyal
FRB’ler aynı zamanda astrofiziksel hediyeler getiriyor. Işık boşlukta olsa da hızını korurken, evreni dolduran soğuk iyonize gazdan geçerken daha düşük frekanslı dalgaları yüksek freanlılardan daha yavaş ilerliyor ve böylece daha sonra ulaşıyor.
Gürültülü gaz (büyük ihtimalle kendi galaksisinde) sinyali birkaç milisaniye boyunca yayarak dağıttı. Böylece bu FRB, evrenin çoğunu geçerek bize ulaşırken iki kozmik ölçekli yapı tarafından şekillenmiş oldu. Bu yolculukta yaklaşık 3,5 milyar ışık yılı uzaklıktaki bilinmeyen bir galaksi grubunu aydınlatırken, aynı zamanda 글로벌 & 세계’ya en yakın böyle yapı olan Virgo Kümesi’nin iyonik izini de taşıdı.
Science dergisinde yayımlanan çalışmada, uluslararası ekip bu gizemli FRB’yi “cosmic noon” olarak adlandırılan evrendeki yıldız oluşumunun zirve yaptığı 3 milyar yıllık dönemden araştırdı.
“Aynı zamanda en uzak FRB olmakla kalmıyor; aynı zamanda çok daha yerel olan yaklaşık 100 onaylanmış kaynak galaksili FRB’nin çoğu milyarlarca ışık yılı daha yakında,” diye not düşüyor araştırmacılar.
“FRB’lerin ne tarafından üretildiğine dair az anlayışımız olduğu için, ancak böyle erken zamanlarda var olabileceklerini umabilirdik,” diyor Prochaska. “Şimdi bunu kanıtladık ve bu, diğerlerini bulmak için yeni, özel çalışmalar tetikleyecek – ve çok daha büyük uzaklıkları arayacak!”
Science dergisinde yayımlanan araştırma, bu tarihi keşfi belgeledi. Bu makale Rebecca Dyer tarafından doğrulandı ve Rebecca Dyer tarafından düzenlendi. Hata fark ederseniz please let us know.
1개의 댓글
출처, 질문 또는 건설적인 반론으로 의견을 발전시켜 보세요.