Derin Denizde Enzimler Plastikleri Daha Hızlı Parçalıyor

Örnek odacıkları deniz tabanında kalıcı tutmak için yeşil balıkçı ağı ve çapa ağırlıklarıyla sıkıca sarılmıştır (sol üst). Odacıklar HOV Shinkai 6500 denizaltısıyla derin deniz tabanına yerleştirilmiştir (sağ üst). Yeni deney örnekleri BMS’ye yerleştirilmiştir (sol alt). 5 aylık yerleştirme sonrasında deniz tabanındaki deney örnekleri (sağ alt). Kaynak: JAMSTEC, Nature (2026) kaynaklı. DOI: 10.1038/s41586-026-11192-1

Bilim insanları, belirli türde kompostlanabilir plastiklerin deniz ortamlarında, sığ kıyı sularından derin denize kadar çok daha hızlı çözünmesini sağlayan bir yöntem geliştirdi. Bu gelişme, plastiklerin içeriden çözünmesine yardımcı olan ve polimere gömülen küçük enzimlerden geliyor.

Adından da anlaşılacağı gibi, kompostlanabilir plastikler; endüstriyel kompost tesisleri gibi bir kompostlama ortamında, mikroorganizmaların etkisiyle tamamen ayrışması için tasarlanmış biyolojik olarak ayrışabilir bir plastik türüdür. Kompost ortamında ayrışsalar da, soğak deniz ortamlarında uzun süre kalabildiklerinden.

Her yıl milyonlarca ton plastik okyanusa karışıyor ve burada onlarca yıl kalarak deniz canlılarına ve ekosistemlere tehdit oluşturuyor. Bu sorunu çözmeye yardımcı olmak için, Tokyo Üniversitesi’nden Tadahisa Iwata önderliğindeki araştırmacılar, plastiklerin kullanım sırasında gücünü kaybetmeden denizde hızlı şekilde ayrışmasını sağlamaya koyuldu.

Araştırmanın ayrıntılarını Nature dergisinde yayımladı. Aynı sayıda yer alan bir Araştırma Özeti, çalışmayı özetliyor.

Film ve mikroküre biçiminde enzim gömülü poliesterlerin hazırlanması. Kaynak: Nature (2026). DOI: 10.1038/s41586-026-11192-1

Plastik kirliliğini çözmek için zarif bir yöntem

Bilim insanları, dört farklı biyolojik olarak parçalanabilir plastik türünü (PBS, PBSA, PCL ve PBAT) alıp erittiler. Enzimleri erimiş plastiğe karıştırmak genellikle zordur, çünkü aşırı sıcaklık hassas proteinleri yok eder. Ancak ekip, bu sorunu Candida antarctica lipazı B ve Humicola insolens cutinaz’ın ısıya dayanıklı, donarak kurutulmuş formlarını kullanarak çözdü. Ardından, bu malzemeleri gerçek dünya koşullarında test edilmeye hazır plastik atıkları ve mikroklastikleri simüle edecek şekilde filmler ve mikroküreciklere dönüştürdüler.

Bu malzemelerin nispeten hızlı bir şekilde parçalanıp parçalanmayacağını görmek için bilim insanları örnekleri sığ kıyı suları ve derin deniz tabanları dahil olmak üzere farklı deniz bölgelerine yerleştirdi ve bunları bir aydan 18 aya kadar değişen sürelerde izledi.

Dalgaların altındaki umutlu bulgular

Genel olarak sonuçlar umutluydu, ancak polimer, enzim ve bölgeye göre değişiyordu. 757 metre (2.483 feet) derinlikte, içeriğinde %3 cutinase bulunan üç farklı plastik türünden filmler, beş ay içinde kütlesinin neredeyse tamamını kaybederken, enzimsiz kontrol grupları ancak az bir değişiklik gösterdi. Cutinase içeren mikrokürecikler de bu derinlikte parçalanma belirtileri gösterdi.

Bazı malzemeler daha dayanıklı bulundu, örneğin PBAT, aynı koşullar altında ancak biraz fazla %12 kaybetti. Hatta 5.503 metre (18.054 feet) gibi aşır deniz derinliklerinde de enzimler plastiği parçalamaya devam etti.

Sığ kıyı sularında, yalnızca %0,1 oranında bir enzim eklemek parçalanma sürecini hızlandırdı.

Bilimsel bulgular ne kadar etkileyici olursa olsun, araştırmacılar teknolojik çözümlerin yalnızca cevabın bir parçası olduğunu vurguluyor. “Gelişmiş deniz biyolojik parçalanabilirliği tek başına genel çevresel sürdürülebilirliği garanti etmez.”

Sizin için yazarımız Paul Arnold tarafından yazılan, Lisa Lock tarafından düzenlenen ve Robert Egan tarafından doğrulanıp gözden geçirilen bu makale, özenli insan emeğinin bir sonucudur. Bağımsız bilim gazeteciliğini ayakta tutmak için sizin gibi okuyucularımıza dayanıyoruz.
Bu haberlerin sizin için önemliyse, lütfen bir bağış (özellikle aylık) düşünün. Teşekkürümüz olarak reklamsız bir hesaba sahip olacaksınız.

Yayın bilgileri

QiuYuan Huang ve arkadaşları, Derin denizde hızlandırılmış biyobozunma için enzim gömülü polyesterler, Nature (2026). DOI: 10.1038/s41586-026-11192-1

Enzim gömülü plastikler denizde kolayca bozunur, Nature (2026). DOI: 10.1038/d41586-026-03282-x

Dergi bilgileri:
Nature

Bu haberin arkasında kim var?

Londra Üniversitesi’nden Biyoloji Lisans Derecesi. Dünya deneyimi olan BBC belgesel yapımcısı. Güney İspanya’dan serbest çalışıyor.

Profilin tamamı →

Sanat Tarihi Lisansı, Malzeme Kültürü Yüksek Lisansı. Eski müze editörü, paramedik ve organ nakil koordinatörü. 2021’den beri Science X için düzenleme yapıyor.

Profilin tamamı →

Matematiksel Biyoloji Lisansı, Yaratıcı Yazma Yüksek Lisansı. İyi yolculuk deneyimine sahip, bilim ve dil hakkında benzersiz bakış açıları.

Profilin tamamı →

© 2026 Science X Network

Alıntı

:
Enzim gömülü plastikler derin denizde daha hızlı bozunur (2026, 27 Ekim)
27 Ekim 2026’da geri alındı
https://phys.org/news/2026-10-embedded-enzymes-plastics-faster-deep.html adresinden

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla yapılan adil kullanım dışında,
yazılı izin olmadan içeriğin hiçbir kısmı çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sunulmaktadır.